"بريكس-تەن قالىس قالامىز". قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸز تاڭداۋىنا مەسكەۋدٸڭ جاۋابى قانداي بولماق?

سامميت قارساڭىندا قازاقستان "بريكس-تٸڭ دامۋ بارىسىن باقىلاپ وتىرعانىن" مەلٸمدەگەن.

مەسكەۋدٸڭ پرەزيدەنت توقاەۆتى قولقالاپ جاتقانىنا قاراماستان, استانا ۇيىمعا كٸرۋگە اسىعار ەمەس. مەملەكەت باسشىسى قازٸرگٸ جاعدايدا بۇۇ-عا بالاما جوق دەپ مەلٸمدەگەن بولاتىن. سول-اق رەسەي قازاقستاننان كەلەتٸن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ (سونىڭ ٸشٸندە گٷلدەر) يمپورتىن شەكتەپ تاستادى. روسپوترەبنادزوردىڭ مەلٸمدەمەسٸنە سەيكەس, بۇعان يمپورتتىڭ قۇرامىنان زييانكەس جەندٸكتەردٸڭ تابىلۋى سەبەپ بولعان.

"قازاقستان گٷلدەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸن نيدەرلاندىدان, پولشادان جەنە بەلگييادان تاسىمالدايدى. الايدا, بۇل ەلدەردٸڭ قۇزىرلى ورگاندارى ٶنٸمنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن باقىلاۋدىڭ تيٸستٸ دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتپەيدٸ", - دەلٸنگەن حابارلامادا.

شەشٸم رەسەيدٸڭ فيتوسانيتارييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن جەنە ەكسپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ كٶلەمٸن شەكتەۋ ماقساتىندا, سونداي-اق 2023 جەنە 2024 جىلدارى گٷل ٶنٸمدەرٸندەن "گٷل تريپسٸ" انىقتالعان 43 جاعدايعا بايلانىستى قابىلداندانعان. "بۇدان كەلگەن ەكونوميكالىق شىعىن 11,5 ميلليارد رۋبلدەن اسىپ جىعىلدى", - دەيدٸ ۆەدومستۆو ٶكٸلدەرٸ.

"س+5" ورتالىق ازييا زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قۋات دومباي پٸكٸرٸنشە, قازاقستاننان كەلەتٸن ٶسٸمدٸك ٶنٸمدەرٸ مەن بيداي يمپورتىنا شەكتەۋ استاناعا جاسالىپ جاتقان قىسىمنىڭ بەلگٸسٸ جەنە بۇل ٷيرەنشٸكتٸ كٶرٸنٸسكە اينالىپ بارادى.

"بۇعان دەيٸن كرەمل تەرمينالداعى تەحنيكالىق اقاۋدى جەلەۋ ەتٸپ, نوۆوروسسييسك تەڭٸز پورتى ارقىلى قازاق مۇنايىنىڭ ترانزيتٸنە بٸرنەشە رەت تىيىم سالعان. بۇل ەكٸجاقتى بايلانىستى شىنايىلىق جوق ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. قازاق مۇنايىنىڭ 80 پايىزى رەسەي ارقىلى ەكسپورتتالادى", - دەدٸ قۋات دومباي.

ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, استانا ٷشٸن رەسەيگە سالىنعان سانكتسييالاردى دەل باتىس تالاپ ەتكەن دەڭگەيدە ساقتاپ تۇرۋ قيىنعا سوعادى.

"قازاقستان ٶتە كٷردەلٸ ەكونوميكالىق جاعدايدا وتىر. رەسەيگە سالىنعان شەكتەۋلەر بٸزدٸ دە شارپىپ ٶتتٸ. بۇرىنعى دەستٷرلٸ لوگيستيكالىق جەتكٸزۋ جولى ٷزٸلگەن, قازاق قوعامى سولتٷستٸك كٶرشٸنٸڭ قۇبىلمالى مٸنەزٸن جاقسى بٸلەدٸ. كسرو ىدىراعاننان كەيٸن ەكٸ ەل - قازاقستان مەن ۋكراينا - يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ, بۋداپەشت مەموراندۋمىنا قول قويعانىن ەسكەرۋ كەرەك", - دەيدٸ دومباي. 

"پۋتين بريكس-تٸ رەسەيدٸڭ حالىقارالىق ارەناداعى ىقپالىن كەڭەيتۋدٸڭ قۇرالى رەتٸندە قولداناتىنى سٶزسٸز. بريكس اياسىندا رەسەي سانكتسييالار مەن باتىس ەلدەرٸنەن وقشاۋلانۋدان قۇتىلىپ, ەكونوميكالىق جەنە ساياسي سەرٸكتەستٸكتەردٸ نىعايتادى. بۇل تۇرعىدان العاندا, پۋتين بريكس-تٸ ٶز مٷددەسٸنە پايدالانۋعا تىرىسادى, بٸراق ۇيىم تولىقتاي رەسەيدٸڭ نەمەسە پۋتيننٸڭ قولىنداعى قۇرال ەمەس. بريكس مٷشەلەرٸ اراسىندا ەرتٷرلٸ مٷددەلەر بار, ال قىتاي مەن ٷندٸستان سەكٸلدٸ ەلدەردٸڭ دە بۇل ۇيىمداعى رٶلٸ ٷلكەن", - دەيدٸ وسى تۇستا ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆ.

ال بريكس كەزدەسۋٸ تاتارستان استاناسى قازاندا ٶتٸپ جاتىر. كرەمل ايتۋىنشا, بۇل ۇيىم اقش پەن باتىسقا قارسى وداق ەمەس

رەسەيلٸك ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە باتىس ەلدەرٸنٸڭ پۋتيندٸ وقشاۋلاۋ جوسپارى سەتسٸز اياقتالعان. كرەمل يدەولوگتارىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, بريكس-كە مٷشە بولۋعا 30-دان اسا ەل ٶتٸنٸش بەرگەن.

ٶز كەزەگٸندە رەسەيدٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ سەرگەي لاۆروۆ قازاقستاندى ۇيىمعا قوسىلۋعا ٷگٸتتەۋ ٷستٸندە.

"بريكس-كە قوسىلۋ بٸزدٸڭ وڭتٷستٸك كٶرشٸلەرٸمٸزگە, ەسٸرەسە ۇقشۇ جەنە ەەو-عا مٷشە ەلدەرگە پايداسى كٶپ بولادى. وداققا مٷشە بولۋ مٸندەتٸ تۇرعان جوق, بٸراق ناقتى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدا ىنتىماقتاسۋ كەرەك", - دەيدٸ لاۆروۆ. 

ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن پرەزيدەنتتٸڭ كەڭەسشٸسٸ - پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسى بەرٸك ۋەلي پرەزيدەنتكە قازاقستاننىڭ بريكس قۇرىلىمىنا كٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار تٷسكەنٸن ايتقان ەدٸ. 

مەملەكەت باسشىسى بۇل ۇسىنىستى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مٷددەسٸ تۇرعىسىنان مۇقييات قاراستىرۋدا.

قازانداعى جيىنعا قوناق رەتٸندە شاقىرىلعان توقاەۆ بٷگٸن outreach فورماتىنداعى كەڭەيتٸلگەن قۇرامدا ٶتەتٸن جيىنىندا سٶز سٶيلەيدٸ.

"ەلٸمٸز قۇرىلىمعا مٷشە بولۋعا جەنە وسى بٸرلەستٸكتٸڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارىنا قاتىستى باسقا دا مەسەلەلەردٸ قاراۋدىڭ كٶپ ساتىلى پروتسەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, قازٸر جەنە جاقىن بولاشاقتا بريكس-كە مٷشە بولۋعا ٶتٸنٸش بەرۋدەن قالىس قالادى.

پرەزيدەنت بۇعان دەيٸن بٸرنەشە رەت بۇۇ-نى ەلەمدەگٸ ەمبەباپ ەرٸ بالاماسى جوق ۇيىم رەتٸندە اتاعان بولاتىن. سونداي-اق وسى ۇيىمدا بارلىق ٶزەكتٸ حالىقارالىق پروبلەمالاردى, سونىڭ ٸشٸندە ەدٸلەتتٸ ەلەمدٸك تەرتٸپ قۇرۋعا قاتىستى مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋ كەرەك دەگەن ۇستانىمىن بٸلدٸرگەنٸ جۇرتشىلىققا مەلٸم.

پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, بۇۇ دا كەمشٸلٸكسٸز ەمەس. بٸراق دەل سونداي باسقا ۇيىم جوق. سوندىقتان بۇۇ-عا ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ قولداۋى اۋاداي قاجەت. بۇۇ جارعىسى حالىقارالىق قۇقىقتىڭ نەگٸزٸ بولۋى كەرەك جەنە بۇل ٸرگەلٸ قۇجاتتا بەكٸتٸلگەن قاعيدالاردى بۇزۋعا ەشكٸمنٸڭ قاقىسى جوق.

مەملەكەت باسشىسى "ورتا دەرجاۆالاردىڭ" مٷددەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, بۇۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ كەڭ اۋقىمدى كونسۋلتاتسييالارى نەگٸزٸندە بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸن رەفورمالاۋدى باستاۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ", - دەگەن ەدٸ بەرٸك ۋەلي ٶز سٶزٸندە.

ايتا كەتەيٸك, بريكس (برازيلييا, رەسەي, ٷندٸستان, قىتاي جەنە وڭتٷستٸك افريكا) – بۇل دامۋشى نارىقتارعا يە ەلدەردەن قۇرىلعان ەكونوميكالىق جەنە ساياسي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى. العاشىندا 2000 جىلداردىڭ باسىندا بريك (برازيلييا, رەسەي, ٷندٸستان جەنە قىتاي) رەتٸندە قالىپتاسىپ, 2010 جىلى وڭتٷستٸك افريكا قوسىلعاننان كەيٸن بريكس اتاۋىن الدى.