قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, تەاتر رەجيسسەرٸ, مۇحتار ەۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى اسحات ماەميروۆ ازاماتتىق نەكەدەگٸ ەيەلٸن ٶلتٸردٸ دەپ ايىپتالعان ەكس-مينيستر بيشٸمباەۆتىڭ ٸسٸنە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
“تەاتردا انشلاگ بولىپ قالاتىن قويىلىمنىڭ بٸرٸ - “گاۋھارتاس”. دەل قازٸر وسىنداعى تاستان مەن سالتانتتىڭ وقيعاسى قۋاندىق پەن سالتاناتتىڭ وقيعاسىنا اۋىسىپ كەتتٸ. كٷندە تەاتر تاماشالاپ, سوت كٶرٸپ وتىرمىز. جالپى "گاۋھارتاس" ٶز الدىنا, بيشٸمباەۆتىڭ وقيعاسىنان نە ساباق الۋعا بولادى?” دەپ جٷرگٸزۋشٸ سۇراق قويادى.
رەجيسسەر بۇل قايعىلى وقيعا تەاتر ۇجىمىنا اۋىر سوققى بولىپ تيگەنٸن جەتكٸزدٸ. ايتۋىنشا, قويىلىمدى تاماشالاعان جاندار تەرەڭ ويعا باتىپ, ەرەكشە ەسەرلەنٸپ شىعادى.
“ٶمٸردەگٸ سالتاناتتىڭ باستان ٶتكەرگەن وقيعاسى بٸزدٸڭ اكتەرلەرگە قاتتى ەسەر ەتتٸ. ونى كەلگەن ادامداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ايتىپ كەتەدٸ. بۇل نە? سوندا قازاق ٶزگەرمەگەن بە? 1967 جىلى جازىلعان تۋىندى. ودان بەرٸ قانشاما ۋاقىت ٶتتٸ, قانشاما ٶزەن اقتى, قانشاما كٶل سارقىلدى. نەگە ٶزگەرمەيمٸز? سوندىقتان بۇل ەرينە جٷرەكتٸ اۋىرتاتىن جاعداي.
سەبەبٸ بەرٸمٸزدٸڭ ەپكەمٸز بەن قارىنداسىمىز بار. مۇنى جاساعان جٸگٸت قازاق جٸگٸتٸنە ەتالون بولا المايدى. وعان بايلانىستى بٷكٸل جٸگٸتتٸ بٸردەي سىزىپ تا تاستاۋعا بولمايدى. بٸراق تۇرمىس قۇراتىن قىزداردىڭ كٶپشٸلٸگٸن ٷرەيلەندٸرٸپ العان جوقپىز با دەگەن وي كەلەدٸ. مەن قازٸر سونى ويلاپ جٷرمٸن”, - دەيدٸ ٶنەر يەسٸ Sadaq Media-عا بەرگەن سۇقباتىندا.
ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل جاعداي ۇلتتىق تەربيەنٸڭ دۇرىس دەرٸپتەلمەۋٸنەن ورىن الدى.
“قازٸر وتىرىپ الىپ بٸر وتباسىنىڭ تاعدىرى دەپ ايتۋعا بولمايدى. جالپى وسى بٸر وقيعا قازاق قوعامىن دٷر سٸلكٸندٸرۋ ارقىلى كٶپتەگەن مەسەلەنٸڭ بەتٸن اشىپ كەتتٸ. ەسٸرەسە, مىنا ەۋلەتتەگٸ ەكەنٸڭ, انانىڭ تەربيەسٸن. ماتەريالدىق قۇندىلىق ادامعا باقىت سەزٸمٸن سىيلاي المايدى. رۋحاني قۇندىلىق بولۋى كەرەك.
كەز كەلگەن ادامدا رۋحاني نەگٸز بولۋى كەرەك. سوندا رۋحاني تامىرى مىقتى ادام قوعامعا دا, ۇلتقا دا قىزمەت جاسايتىن ازامات بولادى. ونىڭ بٸرنەشە شەت تٸلٸن بٸلگەنٸنەن نە پايدا? ەگەر ول بٸر ارۋدى ايالاي الماسا, ونى باقىتتى ەتە الماسا جەنە ۇلتتىق كٶزقاراسى ٶتە تٶمەن بولسا? سوندىقتان مەنٸڭشە, ۇرپاق تەربيەسٸندە ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتارىمىز سالتانات قۇرمايىنشا, وسى دٷنيەلەر قايتالانا بەرەدٸ. بۇل جٷرەكتٸ قاتتى اۋىرتادى ”, - دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار رەجيسسەر الداعى ۋاقىتتا وسى وقيعا جەلٸسٸندە قانداي دا بٸر تۋىندى جارىققا شىعۋى كەرەك دەگەن ويىن ايتتى.
“مەنٸڭ ويىمشا, بولاشاقتا بۇل تۋرالى كينوتۋىندى مٸندەتتٸ تٷردە تٷسٸرٸلۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن. مۇنىڭ “اتىن سولاي قالدىرا ما, قالدىرماي ما?” بٸلمەدٸم. بٸراق مۇنى ادامنان جاسىرعانىڭمەن, اللادان جاسىرا المايسىڭ. مەنٸڭشە, بٸزدٸڭ مەملەكەت تە وسىداي بٸر ەدٸلەتتٸ سوت پروتسەسٸ قالاي بولۋى كەرەك ەكەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر دەپ ەسەپتەيمٸن. وسى سوتتىڭ اياعى جەنە ەلدٸڭ كٶكەيٸندەگٸ نەرسەنٸ ورىندايتىنىنا مەن سەنەمٸن.
سەبەبٸ تەگٸننەن تەگٸن ەشتەڭە بولمايدى. بٸر ەتتەگەن-ايى سوتتى قاسىمىزدعى كٶرشٸ مەملەكەتتەرٸمٸز عانا ەمەس, ەلەم قاراپ وتىر. مەنٸ سول قاتتى ويلاندىرادى. ۇيات دەگەن نەرسە بولادى. سول ۇياتتان كٶپ ادام ٶرتەندٸ-اۋ دەپ ويلايمىن. قازاقتىڭ سٷيەككە تاڭبا دەگەنٸ سول. مۇنداي جاعدايلاردى, مۇنداي ادامداردى ەلدەن الىستاتىن بولعان. تٷرمە تۇرعىزباعان. بٸز بابالاردىڭ ۇرپاعىمىز عوي, اباقتى سالماعان”, - دەپ سٶزٸن جالعادى ول.
وسى تۇستا جٷرگٸزۋشٸ دە ونىڭ سٶزٸن قوستاي كەتتٸ.
““قارا نايزا” دەگەن قازاقتىڭ ۇعىمى بار عوي. “قىز جٸبەكتە” دە بەكەجاننىڭ بەتٸنە تٷكٸرٸپ كەتەدٸ. دەل قازٸر ەل ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى بيشٸمباەۆتىڭ جەتٸ اتاسىنا دەيٸن تەرگەپ, تٷكٸرٸپ جاتىر. سونداي-اق قوعامدىق سانادا ٷلكەن بٸر ترانسفورماتسييا جٷرۋدە. كٶپ ەر-ازامات ەيەلدەرٸن سىيلامايدى. بۇل فەمينيستەردٸڭ باس كٶتەرۋٸ ەمەس, بۇل جەردە بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە قازاق حالقى ٶزٸنە-ٶزٸ ەسەپ بەرٸپ جاتقانداي كەزەڭ سيياقتى كٶرٸنەدٸ”, - دەدٸ جٷرگٸزۋشٸ.
ال ٶنەر يەسٸ “بيشٸمباەۆ ٸسٸ” قوعامدىق ساناعا ٷلكەن بٸر سٸلكٸنٸس بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
“وسىنداي دٷنيەلەر ادامدى ويلاندىرادى. ٶزٸمٸزدٸڭ جان سارايىمىزعا ٷڭٸلەمٸز. راسىندا مەدالدٸڭ ەكٸنشٸ جاعى بار. ەكٸنشٸ جاعى مەنٸڭشە “مەن ەشقاشان مۇنداي جاسامايمىن” دەگەن سٶز. مۇنىڭ اياعى نە بولادى ەكە ەگٸلٸپ, انا اڭىرايتىنداي? بۇل قازٸر جاسىراتىن جوق ۇلتتىڭ قاسٸرەتٸن, شەرٸن كٶرسەتتٸ. ەسٸرەسە, انالاردىڭ. بۇل پروتسەستٸ جٷز مىڭداعان ادام قاراپ وتىر. نەشە كٷننەن بەرٸ ميلليونداعان ورتادا بۇل ەڭگٸمە بولىپ جاتىر.
ەسٸرەسە, مىنا ٶسكەلەڭ ۇرپاق ەشقاشان وسىلاي جاسامايمىن دەگەن سيياقتى دٷنيەلەردٸ ايتىپ وتىر. بەلكٸم, جاۋىزدىقتىڭ تامىرىن, قايدان شىعاتىنىن, وشاعىن تانۋ ٷشٸن, كٶرۋ ٷشٸن, "جاۋىزدىق قايدان پايدا بولادى? زۇلىمدىق نەدەن شىقتى? مەيٸرٸمسٸزدٸك ادامنىڭ بويىندا قالاي بولادى?" دەگەن دٷنيەلەر كەيبٸر كەزدە وسىنداي وقيعالار ارقىلى سارالانىپ وتىرادى. نە بولسا دا بٸزدٸڭ ۇرپاقتى, بٸزدٸڭ ۇلتتى, ەسٸرەسە ەر-ازاماتتاردى سٸلكٸپ الدى”, - دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى ول.
ەسكە سالايىق, كٷنٸ كەشە استانادا ازاماتتىق نەكەدەگٸ ەيەلٸ سالتانات نٷكەنوۆانى ٶلتٸردٸ دەپ ايىپتالعان بۇرىنعى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ قۋاندىق بيشٸمباەۆتىڭ توعىزىنشى سوت وتىرىسى ٶتتٸ.
سوت 12 القابيدٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتٸپ جاتىر. ونىڭ 10-ى نەگٸزگٸ, ەكەۋٸ قوسالقى. ولار 300 ٷمٸتكەردٸڭ اراسىنان تاڭدالدى.
بيشٸمباەۆقا ەكٸ باپ بويىنشا ايىپ تاعىلدى: اسا قاتىگەزدٸكپەن كٸسٸ ٶلتٸرۋ (15 جىلدان 20 جىلعا دەيٸن نەمەسە ٶمٸر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ); قيناۋ (4 جىلدان 7 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نەمەسە وسى مەرزٸمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ).
