2023 جىلى جابىق سوتتىڭ نەتيجەسٸندە 7 جىل تٷرمەگە كەسٸلگەن تانىمال مارافونشى مارات جىلانباەۆتىڭ اتى-جٶنٸ "ەكسترەميزم مەن تەرروريزمدٸ قارجىلاندىرۋعا قاتىسى بار" تۇلعالاردىڭ تٸزٸمٸندە پايدا بولدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
تٸزٸم قازاقستان قارجى مونيتورينگ اگەنتتٸگٸنٸڭ سايتىندا جارييالاندى. جىلانباەۆ تٸزٸمگە 8 سەۋٸردە ەنگٸزٸلگەن.
بۇعان قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرگەن مارات جىلانباەۆتىڭ ادۆوكاتى مەيٸرجان دوسقاراەۆ سوۆەت كەزٸن ەسكە الدى.
"سوۆەت كەزٸندە قۇقىقتان ايىراتىن باپتار بولدى, دەل قازٸر سونداي نەرسە جٷرٸپ جاتىر" دەدٸ ادۆوكات ازاتتىققا بەرگەن سۇقباتىندا.
"بۇل زاڭسىز. مۇنى رەتتەيتٸن زاڭدار بار. ولار كونستيتۋتسيياعا قايشى دەپ ويلايمىن. سەبەبٸ ادام ٶمٸر سٷرۋٸ كەرەك, نەپاقا تابا الۋى كەرەك, قانداي دا بٸر ەرەكەت جاساي الۋى كەرەك. ال جەكە سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ شەكتەلگەن ادام نە ٸستەي الادى? تٸپتٸ شەتەل ازاماتتارى كٶبٸرەك قۇقىققا يە" دەدٸ ول.
حالىقارالىق قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارى, اراسىندا Amnesty International جەنە Human Rights Watch تا بار, قازاقستان بيلٸگٸن مارات جىلانباەۆتى بوساتۋعا ٷندەگەن.
"بەلسەندٸ, تانىمال مارافونشى مارات جىلانباەۆ بەيبٸت ەرەكەتٸ مەن ساياسي ۇستانىمى ٷشٸن جەتٸ جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى" دەدٸ Amnesty International جەلتوقسانداعى مەلٸمدەمەسٸندە.
60 جاستاعى مارات جىلانباەۆ كەيٸنگٸ جىلدارى بيلٸكتٸ سىناپ, بەيبٸت نارازىلىق اكتسييالارىنا قاتىسقان.
قاڭتار ايىندا مارات جىلانباەۆ ستەپنوگورسك تٷرمەسٸنە اۋىستىرىلعان. ونىڭ قاماۋدا وتىرعانىنا 11 ايدان استى, ونىڭ كٶبٸن تەرگەۋ يزولياتوردا ٶتكٸزگەن. ول بىلتىر كٶكتەمدە ساياسي تۇتقىنداردى قولداپ, بەيبٸت اكتسيياسىن ٶتكٸزگەننەن كەيٸن 20 تەۋلٸككە قامالدى, ٸزٸنشە مامىردا تەرگەۋ يزولياتورىنا اۋىستىرىلعان.
بيلٸك مەجٸلٸس سايلاۋىنا قاتىسپاق بولعان جەنە ٶزگە بەلسەندٸلەرمەن بٸرگە "العا, قازاقستان" وپپوزيتسييالىق پارتيياسىن تٸركەمەك بولعان جىلانباەۆتى "تىيىم سالىنعان ۇيىمنىڭ ٸسٸنە ارالاستى" (مەسەلە "قازاقستاننىڭ دەموكراتييالىق تاڭداۋى" قوزعالىسى جٶنٸندە بولىپ وتىر, قازاقستان بيلٸگٸ ونى ەكسترەميستٸك ۇيىم دەپ تانىعانمەن ەۋروپارلامەنت بەيبٸت وپپوزيتسييالىق ۇيىم دەپ اتاعان) دەپ ايىپتادى. جىلانباەۆ 2023 جىلى پارلامەنت سايلاۋىنا ٶزٸن-ٶزٸ ۇسىنۋشى رەتٸندە قاتىسپاق بولعان كانديداتتارعا سايلاۋ جارناسىن تٶلەۋگە كٶمەكتەسۋ ٷشٸن قارجى اۋدارعان, سول ٷشٸن وعان "ەكسترەميزمدٸ قارجىلاندىردى" دەگەن ايىپ تاعىلدى. جىلانباەۆ تەرگەۋ ورگاندارى "ەكسترەميستٸك قوزعالىستىڭ مٷشەلەرٸ" دەپ اتاعان بەلسەندٸلەرگە اقشا اۋدارعان.
بىلتىر 29 قاراشادا سوت جىلانباەۆتى جەتٸ جىلعا سوتتادى. بەلسەندٸ مەن جاقتاستارى ايىپتى جوققا شىعاردى. قازاقستاندىق قۇقىق قورعاۋشىلار ونى "ساياسي تۇتقىندار" تٸزٸمٸنە ەنگٸزگەن.
تٷرمەدە وتىرعان كەزدە جىلانباەۆ كەمٸندە ەكٸ رەت ۇزاق اشتىق ۇستادى: بٸرٸندە اشىق سوتتى تالاپ ەتتٸ, ول كەزدە بەلسەندٸ قارسىلىق رەتٸندە اۋزىن تٸگٸپ تاستادى. ەكٸنشٸ رەت ٷكٸمنٸڭ كٷشٸندە قالۋىنا نارازىلىق بٸلدٸرٸپ, اشتىق جارييالادى. تۋىستارىنىڭ سٶزٸنشە, ەكٸ جاعدايدا دا ول ايتارلىقتاي سالماق جوعالتقان.
قازاقستان بيلٸگٸ قۇراستىرعان "ەكسترەميزم مەن تەرروريزمدٸ قارجىلاندىرۋعا قاتىسى بار" تۇلعالاردىڭ تٸزٸمٸندە 1,5 مىڭنان استام ادامنىڭ اتى-جٶنٸ بار.
قازاقستاندا "ەكسترەميزم بابىمەن" سوتتالعاندار بانك, نوتاريۋس جەنە ساقتاندىرۋ قىزمەتٸن پايدالانا المايدى.
