ونىڭ پٸكٸرٸنشە رەسەيدٸڭ ساياسي جوبالارىنان جالتارىپ جٷرگەن قازاقستان مەسكەۋ مەن مينسكٸ بٸرٸككەننەن كەيٸن بۇرىنعىداي تاباندىلىق تانىتا المايدى.
«تٷپتٸڭ تٷبٸندە ەۋرازييالىق وداق ەكونوميكالىق ەرٸپتەستٸكتٸڭ شەڭبەرٸنەن شىعىپ, ساياسي قۇرىلىمعا اينالادى», – دەيدٸ سۆويك.
ساياساتتانۋشى ايتقانىنىڭ ايداي كەلەرٸنە سەنٸمدٸ. ول مۇنىڭ العىشارتىن ەزٸردەن-اق اڭعارىپ وتىرعانعا ۇقسايدى.
«توقاەۆتىڭ تٷنەۋكٷنگٸ جولداۋى كٶڭٸلدەگٸ كٷپتٸ ويدى سەيٸلتٸپ تاستادى. ەكٸنشٸ پرەزيدەنت تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ «مۇراسىن» مانسۇق ەتەر ويى جوعىن, نازارباەۆتىڭ سوقپاعىمەن جٷرە بەرەرٸن نىقتاپ بەردٸ. ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە قىزۋ تالقىلانعان ساياسي رەفورمانى الىستان اينالىپ ٶتتٸ. سىرتقى ساياساتتى دا سٶز ەتكەن جوق. بيلٸك بەلارۋستەگٸ جاعدايدى مۇقييات باقىلاپ وتىر. ولاردىڭ قاتەلٸگٸنەن ساباق الۋعا تىرىسۋدا...» دەيدٸ سۆويك.
ونىڭ ويىنشا توقاەۆ بٸر كەزدەرٸ نازارباەۆتىڭ تاڭداۋى تٷسكەن كادرلىق رەزەرۆكە ارقا سٷيەۋدە. ەلدەگٸ ساياسي-ەكونوميكالىق احۋالدى ازدى-كٶپتٸ بٸلەتٸن ەسكٸ كادرلەردٸڭ كٷشٸن سارقا پايدالانباق.
ساياساتتانۋشى سٶز ورايىندا بەلارۋستەگٸ احۋالعا توقتالىپ, ەرەۋٸلدٸڭ سوڭى نەمەن اياقتالارىن تۇسپالداپتى.
«نارازالىق بٸرتٸندەپ بەسەڭدەيدٸ. ەل-جۇرتتىڭ اشۋى تارقاپ, اپتىعى باسىلعان شاقتا كونستيتۋتتسييالىق رەفورما جٷرگٸزٸلەدٸ», – دەيدٸ كٷنٸ بۇرىن كٶرٸپكەلدٸك جاساعان سۆويك.
ساياساتتانۋشى جاڭا قۇجاتتا بٸرقاتار تٶتەنشە, توسىن ٶزگەرٸستەر بولارىنا سەنٸمدٸ.
«جاڭا كونستيتۋتتسييادا وداقتىق مەملەكەت دەگەن جاڭا تارماق پايدا بولادى. ارتىنشا پارلامەنت جەنە پرەزيدەنت سايلاۋى ٶتٸپ, بيلٸككە كەلگەن جاڭا باسشى رەسەيمەن بٸرٸگۋدٸڭ العاشقى رەسٸمدەرٸن جاسايدى», – دەيدٸ سۆويك.
ونىڭ ويىنشا قىزىقتىڭ كٶكەسٸ وسى ارادا باستالادى. بٸر وداق, بٸر مەملەكەتكە بٸرٸككەن رەسەي مەن بەلارۋستٸڭ ەۋرازييالىق وداقتاعى سٶزٸ ٶتٸمدٸرەك, ٶكتەمٸرەك شىعىپ, ٶزگە وداقتاستاردىڭ مىسىن باسا باستايدى.
بٸر مەملەكەتكە اينالعان رەسەي مەن بەلارۋستٸڭ ٶز قۇرىلىمدارى قۇرىلىپ, وداقتاعى داۋىس سانى مەن كۆوتاسى ارتادى. بەلارۋستٸ «جۇتىپ جٸبەرگەن» رەسەيگە ەكونوميكالىق ينتەگراتسييا ازدىق ەتٸپ, ۇيىمنىڭ ٷستٸنەن قارايتىن ساياسي قۇرىلىم قۇرۋ كەرەكتٸگٸن اشىق ايتۋعا كٶشەدٸ.
وسى كٷنگە دەيٸن ساياسي امبيتسيياسىن ەرتٷرلٸ ەكونوميكالىق ۇسىنىستارمەن بٷركەمەلەپ كەلگەن مەسكەۋ بۇرىنعىدان بەتەر باستىرمالاتىپ, قازاقستاندى ساياسي وداققا بٸرٸگۋگە يتەرمەلەيدٸ.
سۆويكتٸڭ سٶزٸنەن تٷسٸنگەنٸمٸز بٷگٸنگٸ دەۋٸردە ۇلتتىق تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ بەلەندەي قۇندىلىعى جوق. بۇل يدەولوگييا ٶزٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقان. دامىعان ەلدەر ٶزارا وداقتاسىپ, مەملەكەتتٸ باسقارۋدىڭ ۇلتارالىق دەڭگەيٸنە ٶتكەن.
ال دامۋشى ەلدەردٸڭ ۇلتتىق تەۋەلسٸزدٸگٸ سٶز جٷزٸندە عانا. ٸس جٷزٸندە بۇلاردىڭ باس بوستاندىعى جوق. دامىعان ەلدەردٸڭ «ساۋىن سيىرى» عانا. ساياسي سالماعى بولماعاندىقتان ەلەمدٸك دامۋدىڭ باعىت-باعدارىن ايقىنداي المايدى. قازاقستان سەكٸلدٸ ەلدەر حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى نەمەسە دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنىڭ شەشٸمدەرٸنە ٷنسٸز باس شۇلعۋعا مەجبٷر.
«ەۋرازييالىق وداقتىڭ دەڭگەيٸندە ۇلتارالىق ارالىق قۇرىلىمدار قۇرۋعا سەزٸكتەنە قارايدى. رەسەيدٸ سۋقانى سٷيمەيتٸن ەلدەگٸ پاتريوتتاردىڭ بٸر شوعىرى بۇعان تٷبەگەيلٸ قارسى.
قازاق بيلٸگٸنٸڭ ۇشار باسىندا وتىرعاندار «بٷيتەر بولساق الىس-جاقىن شەتەلدەگٸ ەسەپ-شوتىمىز بۇعاتتالا ما» دەپ ۋايىم جەيدٸ. وسى ەلدٸڭ تٷپ قوجايىنى قازاق حالقى ۇلتتىق تەۋەلسٸزدٸكتٸ قىزعىشتاي قورعاعانىن الدانىش كٶرەدٸ», – دەيدٸ سۆويك.
ساياساتتانۋشى قازاقستانداعى ۇلتشىل-پاتريوتتارعا تٸسٸن قايراپ جٷرگەنٸن, ەۋرازييالىق وداقتىڭ ساياسي وداققا ۇلاسۋىنا دەل وسى توپتىڭ ايعاي-اتتانى كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىرعانىن تٸلگە تيەك ەتٸپتٸ.
توق ەتەرٸن ايتقاندا سۆويك بۇل وداقتىڭ ەكونوميكالىق شەڭبەردەن شىعىپ, ساياسي ۇيىمعا اينالۋىن قوس قولداپ قۇپتايتىنىن جاسىرماعان. ونىڭ پٸكٸرٸنشە بۇدان ٶزگە جول جوق. بۇدان ۇتپاساق, ۇتىلمايمىز. ۇپايىمىز تٷگەل بولادى.
«كەڭەس ٷكٸمەتٸنەن قانداي جامانشىلىق كٶردٸك? سول كەزدٸڭ ادامدارى مەن سوتسياليستٸك يدەالدار كٸمگە كەسٸرٸن تيگٸزدٸ? سول تۇستا ۋايىم-قايىمسىز, باقۋاتتى ٶمٸر كەشكەنٸمٸز ٶتٸرٸك پە? ەلگە دە كەرەگٸ وسى...», – دەيدٸ سۆويك.
...
ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆ وسىناۋ وداققا كٷدٸكپەن قارايتىن ساراپشىلاردىڭ بٸرٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە ەۋرازييالىق وداقتان ەرتە باستان شىعۋ كەرەك, ۋاقىت كەلە رەسەي قۇزٸرەتٸن كٷشەيتٸپ, قازاقستاندى بٸرجولاتا شىرماپ الادى.
«دەل قازٸر بٸر عانا داۋسىز دٷنيە بار: باتىس پەن رەسەيدٸڭ اراسىنداعى ايقاس اسقىنا تٷسەدٸ. سانكتسييانىڭ ايلاپاتى ەلٸ الدا.
بۇل نەنٸڭ بەلگٸسٸ? رەسەيدٸ وقشاۋلاتىپ تىنباق. «يزگوي» مەملەكەتكە اينالدىرماق. بٸز قاندايمىز? بٸز مٷلدە بٶلەكپٸز. اشىقپىز.
«يزگوي» مەملەكەت بٸزدٸ ٶز يٸرٸمٸنە تارتپاق بولادى.
كٷن كەشە پۋتيننٸڭ كٶمەكشٸسٸ ۆلاديسلاۆ سۋركوۆ ايتتى: «رەسەيدٸ جٷز (بەلكٸم ەكٸ جٷز, ٷش جٷز) جىلدىق جالعىزدىق كٷتٸپ تۇر» دەپ…
سۋركوۆتىڭ سٶزٸ رەسەيدٸڭ ەكٸ وداقتاسى عانا بار. ول – ەسكەر جەنە فلوت دەگەنگە سايادى. كرەمل «گەوساياسي جالعىزدىقتى» جالعىز ٶزٸ ٶتكەرمەك ويى جوق. بٸزدٸ دە ٸلەستٸرە كەتپەك. وداقداستارى نە ويلايتىنى وعان ماڭىزدى ەمەس», – دەگەن ەدٸ بۇدان بۇرىن بٸزدٸڭ رەداكتسيياعا بەرگەن سۇحباتىندا دوسىم سەتپاەۆ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە ەۋرازييالىق وداق ساپاسىز كٸرجۋعىش ۇنتاق سيياقتى. كٶپٸرشٸگٸ كٶپ, نەتيجەسٸ نٶل. ال ەۋرازييالىق وداقتىڭ ابىروي-بەدەلٸن كٸرلەتكەن رەسەيدٸڭ ٶزٸ. وداقتاستارىمەن ساناسپايتىن, ساناسقىسى كەلمەيتٸن ساياسات قازاقستان مەن بەلارۋستٸڭ ساياسي-ەكونوميكالىق مٷددەلەرٸن كٷل-تالقان ەتتٸ.
«مەسكەۋدٸڭ ماقساتى ەشقانداي ەكونوميكا ەمەس. ٶزٸنٸڭ ايتقانىنا كٶنٸپ, ايداۋىنا جٷرەتٸن ەلدەردٸ قولاستىنا قوسۋ. التى جىل ٶتتٸ. نە ٶزگەردٸ? نە ورىندالدى? وداق اياسىنداعى ٶلٸ تۋعان جوبالاردى سانامالاساق ون ساۋساق ون قايتارا بٷگٸلەدٸ ەكەن. ايتقانىمىز ايداي كەلدٸ, دەمەك. رەسەيدەن ٷيرەنەر جەرٸمٸز بولسا, بٸر باسقا.
رەسەي دە بٸز سيياقتى. شيكٸزاتقا تەۋەلدٸ. رەسەي دە بٸز سيياقتى. جەمقور مەملەكەت.
رەسەيدەن ٷيرەنەر تٷگٸمٸز جوق. بٸز يننوۆاتسييالىق تۇرعىدان كٶش سوڭىندا قالعان, ەسكەري-ٶندٸرٸستٸك كەشەنٸنەن باسقا تٷگٸ جوق اۋتسايدەر مەملەكەتتٸڭ وداقتاسىمىز.
قازاقستاندىق كەسٸپكەرلەر رەسەي نارىعىنا كٸرە المادى. كٸرگٸزگەن جوق. كٷلدٸ. كەدەرگٸنٸ قولدان قۇراستىردى. ەسٸرەسە, اراق-شاراپقا كەلگەندە…
كرەملدٸڭ امالى جوق. ەزٸرگٸ احۋال رەسەيدٸ ٶز نارىعىن, ٶز ٶندٸرۋشٸسٸن قورعاۋعا مەجبٷرلەۋدە. تارازىلاي ايتقاندا ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى الىس-بەرٸس, بارىس-كەلٸس تەڭ ەمەس. بٸز ۇتىلدىق», – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
