ٷكٸمەتتە 2025 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىق بارىسى قارالدى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ تيٸستٸ مينيسترلەر مەن ٶڭٸر ەكٸمدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن 2025 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىق مەسەلەسٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ. باستى مٸندەت – سۋ تاسقىنىنا دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋ جەنە حالىق پەن ينفراقۇرىلىمعا قاۋٸپ-قاتەردٸ ازايتۋ.
جىلداعى قاۋٸپتٸ جەرلەردە ورىن الۋى ىقتيمال سۋ تاسقىنى جاعدايىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا دايىندىق شارالارى جٷرگٸزٸلۋدە. اتىراۋ, قوستاناي, تٷركٸستان, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ ەكٸمدەرٸ جەنە ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار, تٶتەنشە جاعدايلار, كٶلٸك مينيسترلەرٸ, سونداي-اق سۋ رەسۋرستارى جەنە يرريگاتسييا ۆيتسە-مينيسترٸ بايانداما جاسادى.
گيدرولوگييالىق بولجامدارعا سەيكەس, قىستا تەمپەراتۋرا رەجيمٸ كليماتتىق نورما شەگٸندە بولىپ, جاۋىن-شاشىن مٶلشەرٸ كٶپجىلدىق نورمادان اسادى دەپ كٷتٸلۋدە. 2025 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭٸن بولجاۋدى جاقسارتۋ ماقساتىندا «قازگيدرومەت» رمك سۋ باسۋ قاۋپٸ باسىم ٶزەن ۋچاسكەلەرٸندە 31 دەڭگەيلٸ گيدرولوگييالىق بەكەت ۇيىمداستىرىلىپ, اشىلدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا 377 گيدرولوگييالىق بەكەت, 25 قار ٶلشەۋٸش مارشرۋت جەنە 347 مەتەورولوگييالىق ستانسا جۇمىس ٸستەيدٸ. 9 وبلىستا كوممۋنالدىق مەنشٸكتەگٸ گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى كٷتٸپ ۇستاۋ جەنە ولارعا قىزمەت كٶرسەتۋ بويىنشا مامانداندىرىلعان ۇيىمدار قۇرىلدى. ٶزەندەر ٷشٸن «HBV» جەنە «SWIM» ساندىق مودەلدەرٸن بەيٸمدەۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا, بۇل الداعى سۋ تاسقىنى كەزەڭٸندە سۋ باسۋ قاۋپٸ بار ايماقتاردى انىقتاۋ مٷمكٸندٸگٸمەن سۋدىڭ كٷتٸلەتٸن ەڭ جوعارى دەڭگەيٸن كٶرسەتە وتىرىپ, گيدرولوگييالىق بولجام جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
باتىس قازاقستان جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا 95 كم كانالدى مەحانيكالاندىرىلعان تازارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. ٶزەندەردٸڭ 51 ۋچاسكەسٸ جەنە 10 وبلىستا 1 كٶل انىقتالدى, وندا بٸرٸنشٸ كەزەكتە ٶزەندەردٸڭ ارنالارىن ساناتسييالاۋ قاجەت. ورتالىق, سولتٷستٸك جەنە باتىس ٶڭٸرلەردەگٸ ٶزەندەردٸڭ باسىم ۋچاسكەلەرٸندە توپوگرافييالىق تٷسٸرٸلٸم جەنە جايىلمالار مەن ارنالاردىڭ باتيمەتريياسى جٷرگٸزٸلەدٸ. جۇمىستار اياقتالعاننان كەيٸن دەرەكتەر FLOOD. GHARYSH. KZ سۋ تاسقىنىن مودەلدەۋ جٷيەسٸنە جٷكتەۋ ٷشٸن تسدياٶم-گە جٸبەرٸلەدٸ.
جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار 1110 شاقىرىم قورعانىس بٶگەتتەرٸ سالىنىپ, نىعايتىلدى, ونىڭ 275 شاقىرىمى 2025 جىلعى سۋ تاسقىنى ماۋسىمىنا دايىندالعان. بيىلعى تەجٸريبە مەن اپات اۋقىمىن ەسكەرە وتىرىپ, 63 مىڭنان استام ادام جۇمىلدىرىلدى. سونداي-اق شامامەن 7 مىڭ بٸرلٸك تەحنيكا تارتىلدى.
سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار ۋچاسكەلەردە اۆتوجولداردى رەكونسترۋكتسييالاۋ جەنە جٶندەۋ كەزٸندە توپىراق تٶسەمٸ ٷيٸندٸسٸن بيٸكتتەتۋ, قوسىمشا كٶپٸرلەر مەن سۋ ٶتكٸزگٸش قۇبىرلاردى ورناتۋ, سۋ ٶتكٸزگٸش قۇبىرلاردىڭ ديامەترلەرٸن جەنە ولاردىڭ سانىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلەدٸ. بٷگٸندە رەكونسترۋكتسييا جٷرگٸزٸلگەن نىسانداردا 63 كٶپٸر سالىنىپ, 324 سۋ ٶتكٸزگٸش قۇبىر تٶسەلدٸ. رەسپۋبليكالىق جولداردى ورتاشا جٶندەۋ شەڭبەرٸندە 6 اپاتتى كٶپٸردٸ كٷردەلٸ جٶندەۋ جەنە سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار ۋچاسكەلەردە 420 سۋ ٶتكٸزۋ قۇبىرىن ورناتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. ول بويىنشا بارلىعى 396 سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار ۋچاسكەلەر, 68 كٶپٸر جەنە 768 سۋ ٶتكٸزۋ قۇبىرلارى انىقتالىپ, ەرەكشە باقىلاۋعا الىندى.
سونىمەن قاتار تجم-نٸڭ ٶڭٸرلەردەگٸ سۋ تاسقىنىنا قارسى ٸس-شارالاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىن تەكسەرۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا ٷكٸمەت باسشىسىنا ينجەنەرلٸك جوسپارلاردا كٶزدەلگەن بٸرقاتار جۇمىستاردىڭ ورىندالماعانى تۋرالى باياندالدى.
ولجاس بەكتەنوۆ جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردەگٸ جۇمىس قارقىنىن سىنعا الىپ, ولار تيٸستٸ دەڭگەيدە جٷرگٸزٸلمەي جاتقان ٶڭٸرلەردەگٸ ينفراقۇرىلىم مەن گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى دايىنداۋ بويىنشا الدىن الۋ شارالارىن كٷشەيتۋدٸ تاپسىردى.
پرەمەر-مينيستر مۇنداي تەسٸلگە جول بەرۋگە بولمايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. قوستاناي, اقتٶبە, باتىس قازاقستان, سولتٷستٸك قازاقستان جەنە اباي وبلىستارىنىڭ ەكٸمدەرٸنە بٸر اي مەرزٸمدە جوسپارلانعان شارالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
«ٶڭٸر ەكٸمدەرٸ قىسقا مەرزٸمدە سۋ تاسقىنىنا قارسى ٸس-شارالاردى جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا بارلىق كەشەندٸ شارالاردى قابىلداۋى تيٸس. ەڭ الدىمەن, سۋ بۇرۋ ارنالارىنىڭ, ارىقتار مەن درەناج جٷيەلەرٸنٸڭ دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. تاسقىن قاۋپٸ بار ەلدٸ مەكەندەر ماڭىنا توپىراق بٶگەتتەر تۇرعىزىلىپ, ٷلكەن سۋدىڭ كەلۋٸنەن قورعالۋى تيٸس», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار ەلدٸ مەكەندەردٸ قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ازىق-تٷلٸك پەن دەرٸ-دەرمەكتٸڭ جەتكٸلٸكتٸ قورىن دايىنداۋدى تاپسىردى. دەل وسىنداي شارالاردى كٶلٸك قاتىناسى ٷزٸلٸپ قالۋى مٷمكٸن جەرلەردە دە قابىلداۋ كەرەك. قىس مەزگٸلٸندە, ەسٸرەسە اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردەن قاردى ۋاقتىلى شىعارۋدى ۇيىمداستىرۋ تاپسىرىلدى. سۋ تاسقىنى ماۋسىمىنا ارنايى جەنە ينجەنەرلٸك تەحنيكا الدىن الا جۇمىسقا ساقاداي ساي تۇرۋى تيٸس. سونىمەن قاتار جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردە ىقتيمال تٶتەنشە جاعدايلارعا قاراجات قاراستىرىپ, قاجەتتٸ رەسۋرستاردى دايىنداۋ ماڭىزدى.
سۋ رەسۋرستارى مينيسترلٸگٸنٸڭ الدىنا سۋ قويمالارىن تولتىرۋ كٶلەمٸن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, قاجەت بولعان جاعدايدا سۋدى قاۋٸپسٸز اعىزۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداۋ مٸندەتٸ قويىلدى. كٶرشٸ مەملەكەتتەرمەن سۋ شىعىنى جەنە ترانسشەكارالىق ٶزەندەردە قاۋٸپتەردٸڭ تۋىنداۋى تۋرالى ٷنەمٸ اقپارات الماسۋ ۇيىمداستىرىلادى.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنە «كٶكتەم–2025» وقۋ-جاتتىعۋى شەڭبەرٸندە سۋ تاسقىنى جاعدايىنىڭ كٷردەلەنۋٸ كەزٸندە ناقتى ٸس-قيمىلدار الگوريتمٸن پىسىقتاۋ, ونىڭ ٸشٸندە جەدەل دەن قويۋعا ارنالعان كٷشتەر مەن قۇرالدار توپتاماسىن ايقىنداۋ تاپسىرىلدى. پرەمەر-مينيستر تج ايماقتارىنا, ونىڭ ٸشٸندە تەمٸرجول جەنە ەۋە كٶلٸگٸمەن كٷشتەر مەن قۇرالداردى جەتكٸزۋدٸڭ ناقتى تەتٸگٸ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق جارىلعىش زاتتار مەن ينەرتتٸ ماتەريالداردىڭ قورىن دايىنداۋ, قۇلاقتاندىرۋ جٷيەلەرٸنٸڭ دايىندىعىن تەكسەرۋ, ەۆاكۋاتسييالاناتىن حالىقتى قابىلداۋ پۋنكتتەرٸن انىقتاۋ جەنە تۇرعىنداردى بەلگٸلەنگەن ورىندار تۋرالى الدىن الا حاباردار ەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن ايداپ اپارۋ ٷشٸن قاۋٸپسٸز ۋچاسكەلەردٸ قاراستىرۋ تاپسىرىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ سالدارىن جويۋ, ونىڭ ٸشٸندە زالالدى ٶتەۋ كەزٸندە دەن قويۋ مەسەلەسٸنە جەكە توقتالدى. تجم مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, وسى باعىتتاعى مەسەلەلەردٸ شەشۋ تەتٸكتەرٸن پىسىقتاۋ قاجەت.
سونداي-اق ەلدٸ مەكەندەرگە قاۋٸپ تٶنگەن جەنە سۋ باسقان كەزدەگٸ ٶزٸن-ٶزٸ ۇستاۋ, قاۋٸپتٸ ايماقتاردان قاۋٸپسٸز جەرلەرگە كٶشٸرۋ ەرەجەلەرٸ تۋرالى حالىقتى ۋاقتىلى جەنە ساپالى حاباردار ەتۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنە تيٸستٸ تاپسىرمالار بەرٸلدٸ.
