قازاقستاننىڭ اۋماعى شٶلەيتتٸ جەنە كونتەنيتالدٸڭ بولعاندىقتان ەل اۋماعىندا جەر استى سۋلارىنىڭ تارالۋى ەر تٷرلٸ. الماتى, جەتٸسۋ, جامبىل, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جەر استى سۋلارىنىڭ مول قورى بولسا, ەلٸمٸزدٸڭ باتىس ايماعىندا جەر استى سۋ كٶزدەرٸنٸڭ مٶلشەرٸ از.
سوندىقتان ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كاسپييدٸڭ تۇزدى سۋىن تۇششىتسا, اتىراۋ وبلىسىندا اۋىز سۋدىڭ بٸراز بٶلٸگٸ كٶرشٸلەس رەسەيدەن تاسىمالداۋعا مەجبٷرمٸز.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە الداعى 2026 جىلعا دەيٸن قازاقستان حالقىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتۋ ٷشٸن ناقتى تاپسىرما بەرگەنٸ بەلگٸلٸ. ەگەر قولعا الىنعان جۇمىستار سەتٸمەن اتقارىلسا الداعى ۋاقىتتا 1500-دەن استام اۋىل اۋىز سۋعا قول جەتكٸزەتٸن بولادى.
وسى رەتتە سۋ رەسۋرستار كوميتەتٸ ەلٸمٸز بويىنشا 9 توپتىق سۋ قۇبىرىن سالۋدى باستاپ كەتتٸ. تاياۋ بولاشاقتا سقو, قىزىلوردا جەنە ەلٸمٸزدٸڭ باتىس ٶڭٸرٸندە بۇل مەسەلە تولىقتاي ٶز شەشٸمٸن تاباتىن بولادى.
سۋ تاپشى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جەر استى سۋ كٶزدەرٸ بار ايماقتار بار. سولاردىڭ بٸرٸ بەينەۋ اۋدانى. جاقىندا اتالعان اۋدانعا قاراستى بورانقۇل اۋىلىنان 60 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان «تٶڭٸرەكشىڭ» جەر استى سۋلارىن پايدالاۋنعا قاتىستى جۇمىستار قولعا الىندى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بٸر عانا بورانقۇل اۋىلىنداعى جەر استى سۋ كٶزدەرٸنەن تەۋلٸگٸنە 104 مىڭ تەكشە مەتر سۋ الۋعا بولادى ەكەن. سۋدىڭ تۇزدىلىعى 1 ليترگە 3-4 گراممنان كەلەدٸ ەكەن. الداعى ۋاقىتتا بۇل مەسەلەنٸ جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ كٶمەگٸمەن وڭ باعىتتا شەشۋگە بولادى.
– ماڭعىستاۋ وبلىسىندا تابيعي سۋ قورى جوق دەپ ايتۋعا بولمايدى. بەينەۋ اۋدانىنىڭ اۋماعىندا 11 ۇڭعىمادان سۋ شىعىپ تۇر. ونى جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار مال شارۋاشىلىعىنا پايدالانادى. ەندٸ سول سۋ كٶزدەرٸن تيٸمدٸ پايدالانۋ تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋ قاجەت. ول ٷشٸن الدىمەن الداعى 27 جىلعا سۋ قورىن قايتا ەسەپتەپ, جاقىن ماڭداعى ەلدٸ مەكەندە سۋ سورعى بەكەتٸن ورناتىپ, سۋ تۇشىتۋ قوندىرعىسىن سالۋ قاجەت, – دەيدٸ «ماڭعىستاۋ-گەولوگييا» مەكەمەسٸنٸڭ ديرەكتورى اۆتانديل گاۆاشەليشۆيلي.
ايتالىق, ٶتكەن جىلى ماڭعىستاۋ وبلىستىق ەنەرگەتيكا جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ تاپسىرىسىمەن «ماڭعىستاۋ-گەولوگييا» عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىعى» جشس-مەن قوسىمشا بارلاۋ جەنە جەر استى سۋ قورىن باعالاۋ بويىنشا جوبالىق سمەتالىق قۇجات دايىنداعان. جوباعا سەيكەس وسى اۋماقتا قوسىمشا 11 جاڭا ۇڭعىما قازۋ جوسپارلانۋدا. وسىلايشا ەر ٶڭٸر جەر استى سۋ كٶزدەرٸن انىقتاپ, حالىقتىڭ اۋىز سۋعا قول جەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا كٷش سالىپ جاتىر.
ق.سەتباەۆ اتىنداعى قازعزۋ-دٸڭ بٸلٸكتٸ گەولوگى ەرعالي ەۋەلحان مىرزا اقتٶبە وبلىسىنداعى «كٶكجەيدە» كەن ورىنى اۋماعىندا اۋىز سۋدىڭ وراسان زور قورى بار ەكەنٸن ايتتى. الداعى ۋاقىتتا ٷكٸمەت وسى جەر استى سۋ قورىن يگەرٸپ, ماڭعىستاۋ مەن اتىراۋ وبلىسىنا قاراي سۋ قۇبىرىن تارتىپ, باتىس ٶڭٸرٸندەگٸ اۋىز سۋ مەسەلەسٸن تٷبەگەيلٸ شەشۋگە بولادى ەكەن.
مۇنداي جاعدايدا تۇزدى سۋلاردى تۇششىتىپ, رەسەيدەن اۋىز سۋ تاسىمالداپ ەۋرەگە تٷسپەيتٸن بولامىز.
سونىمان قاتار بٸلٸكتٸ عالىم جەر استى سۋ كٶزدەرٸ ەلدەكٸمدەر ايتقانداي سارقىلمايتىنىن دا ايتى. ونىڭ پايىمدانۋشا, جەر استى سۋلارى جاۋىن-شاشىنمەن ۇدايى تولىعىپ وتىرادى ەكەن. جاۋىن-شاشىن از تٷسكەن جىلدار جەر استى سۋلارىنىڭ مٶلشەرٸ بٸرشاما ازاياتىن بولسا كەرەك. وسى جايتتى ەسكەرگەن عالىمدار جەر استى سۋلارىن يگەرگەندە ونىڭ 25 جىلعا دەيٸن جەتۋٸن باسشىلىققا الۋى تيٸس. گەولوگ عالىم باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جەر استى سۋلارىن انىقتاۋ ٷشٸن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ, ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ شەشۋگە بولاتىنىن ەسكەرتتٸ.
