قازاقستاننىڭ مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸن قىسقارتاتىنى تۋرالى حابار بٸر اپتادان بەرٸ باق بەتٸنەن تٷسپەي تۇر دەپ جازادى Dalanews.kz.
ەڭگٸمە رەسەي اۋماعى ارقىلى ٶتەتٸن كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمى (كتك) باعىتىمەن ەكسپورتتالاتىن قازاقستاندىق مۇنايدىڭ كٶلەمٸن قىسقارتۋ جايىندا. بۇل تۋرالى العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ رەسەيدٸڭ «كوممەرسانت» باسىلىمى جازعان ەدٸ.
باسىلىمنىڭ دەرەگٸنە سٷيەنسەك, الداعى 2 اي ٸشٸندە كتك ارقىلى ەكسپورتتالاتىن مۇناي كٶلەمٸ كەم دەگەندە ەكٸ ەسە قىسقارۋى مٷمكٸن. بۇل ستسەناريي شىندىققا اينالسا, قازاقستان مۇنايىنىڭ ەلەمدٸك نارىققا جەتكٸزٸلۋٸ ايتارلىقتاي شەكتەلمەك.
بيىلعى كٶرسەتكٸشتەرگە كٶز سالساق, قاڭتاردا قازاقستان مەن رەسەي كتك ارقىلى 4,8 ملن توننا, اقپاندا 5,5 ملن توننا, ال ناۋرىزدا شامامەن 6 ملن توننا مۇناي ايداعان.
سەۋٸر ايىندا بۇل كٶرسەتكٸش 6,5 ملن تونناعا جەتۋٸ تيٸس ەدٸ. بٸراق قازٸرگٸ جاعداي باسقاشا ٶربٸگەلٸ تۇر.
كتك قۇبىرىنداعى ٷش قاشىقتان بايلاۋ قۇرىلعىسىنىڭ (ۆپۋ) ەكەۋٸنٸڭ جۇمىسى توقتاعان جاعدايدا, مۇناي تاسىمالداۋ قارقىنى ايتارلىقتاي بەسەڭدەيدٸ.
قازاقستان ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ «مۇناي تيەۋ جۇمىسى شتاتتىق رەجيمدە جٷرٸپ جاتىر» دەگەنٸمەن, بۇل ەزٸرگٸ جاعداي عانا. شىن مەنٸندە, كتك تەرمينالىنىڭ مۇناي ساقتاۋ مٷمكٸندٸگٸ – شامامەن 1 ملن توننا كٶلەمٸندە. بۇل رەزەرۆۋارلار الداعى جەتٸ كٷن ٸشٸندە تولىپ قالۋى مٷمكٸن.
مۇنداي جاعدايدا, قازاقستاننىڭ ەڭ ٸرٸ ٷش جوباسى – تەڭٸز, قاشاعان مەن قاراشىعاناق كەنٸشتەرٸندە مۇناي ٶندٸرٸسٸ قىسقارۋى سٶزسٸز.
Reuters اگەنتتٸگٸ دە دەرەككٶزدەرٸنە سٷيەنٸپ, قازاقستاننىڭ مۇناي ٶندٸرۋدٸ قىسقارتۋعا دايىندالىپ جاتقانىن حابارلادى.
قازاقستاندىق ساراپشىلاردىڭ ەسەبٸ بويىنشا, ەگەر ەل ايىنا كتك ارقىلى شامامەن 5 ملن توننا مۇناي ەكسپورتتاسا, سونىڭ جارتىسى – 2,5 ملن توننا (18 ملن باررەلدەن استام) شەكتەلسە, بۇل قازاقستان بيۋدجەتٸ مەن ۇلتتىق قورىنا ايىنا شامامەن 400 ملن دوللار كٶلەمٸندە زييان كەلتٸرەدٸ. بۇل ٶتە اۋقىمدى شىعىن.
قىسقارتۋ تۋرالى حابار ەلەمدٸك نارىقتاعى باستى ويىنشىلاردىڭ بٸرٸ – وپەك+ ۇيىمىنىڭ دا نازارىندا. الداعى 3 سەۋٸر كٷنٸ تەحنيكالىق كوميتەت جينالسا, 5 سەۋٸردە وپەك+ ەلدەرٸنٸڭ مينيسترلەرٸ باس قوسادى.
وسى جيىندا قازاقستاننىڭ جاڭا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ بايانداما جاساۋى مٷمكٸن. قازاقستاننىڭ مۇناي ەكسپورتىنداعى قىسقارۋ وپەك+ ەلدەرٸنە تيٸمدٸ بولۋى ەبدەن ىقتيمال. سەبەبٸ ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ ەلەمدٸك نارىقتاعى مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە جول اشادى.
رەسەيدٸڭ روسترانسنادزورى ازوۆ-قاراتەڭٸز باسسەينٸندەگٸ بارلىق پورتتارعا كەشەندٸ تەكسەرۋ جٷرگٸزگەن. وسى تەكسەرۋ بارىسىندا كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمىنا (كتك) تيەسٸلٸ ٷش قاشىقتان بايلاۋ قۇرىلعىسىنىڭ (ۆپۋ) ەكەۋٸنٸڭ جۇمىسى توقتاتىلعان. ياعني, مۇنايدى تەڭٸزدەگٸ تانكەرلەرگە تيەۋ مٷمكٸندٸگٸ ەكٸ ەسەگە ازايىپ وتىر.
بۇل رەسمي تۇرعىدا قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىن بۇزۋعا بايلانىستى شەشٸم دەپ تٷسٸندٸرٸلگەنٸمەن, استارىندا ەكونوميكالىق-ساياسي مٷددەلەر دە بولۋى مٷمكٸن دەگەن پٸكٸر ايتىلۋدا.
بٸر نەرسە انىق: قازاقستان ٷشٸن مۇناي ٶندٸرٸسٸن كٷرت قىسقارتۋ اۋىر ەرٸ شىعىندى پروتسەسس. مۇناي ٶندٸرٸسٸن قايتادان تولىق قۋاتتا قالپىنا كەلتٸرۋ دە وڭاي ەمەس.
ەنەرگەتيكا ساراپشىسى ولجاس بايدٸلدينوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇناي ٶندٸرۋ «كرانداعى سۋ ەمەس», ونى قالاعان كەزدە اشىپ-جابۋعا مٷمكٸندٸك جوق.
قازٸر بارلىق تاراپ ٷشٸن ەڭ ماڭىزدىسى كتك كونسورتسيۋمىنىڭ رەسمي مەلٸمدەمەسٸ. ونىڭ ناقتى پوزيتسيياسى بەلگٸلٸ بولعاندا عانا جاعدايدىڭ تولىق بەينەسٸن كٶرە الامىز.
ەزٸرگە انىق نەرسە قازاقستان ەكونوميكاسى جاقىن ۋاقىتتا مۇناي ەكسپورتىنىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى قيىن سىناقپەن بەتپە-بەت كەلۋٸ مٷمكٸن.
