ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, اتالعان قۇجات ەلەۋمەتتٸك جەنە ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جەنە حالىقتىڭ تابىسىن ٶسٸرۋ مەسەلەلەرٸن جٷيەلٸ شەشۋگە باعىتتالعان.
كەشەندٸ جوسپار اياسىنداعى جۇمىستار 2020 جىلى باستالىپ, 2025 جىلعا دەيٸن جالعاسادى. جالپى سوماسى 260 ملرد تەڭگەگە 56 جوبانى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. ونىڭ 98,5 ملرد تەڭگەسٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن, ال قالعان بٶلٸگٸن جەرگٸلٸكتٸ, جەكە ينۆەستيتسييالار مەن مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸكتەن بٶلٸندٸ.
ٶڭٸر باسشىسى قاراعايلى جاڭا تۇرعىن اۋدانىن بەلسەندٸ دامىتۋعا كٶپ كٶڭٸل بٶلٸنگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. مەسەلەن, ەكٸ جىل ٸشٸندە مۇندا بەس جالعا بەرٸلەتٸن جەنە 15 نەسيەلٸك ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. 3,5 ملرد تەڭگەگە ۆەلوجولدارى مەن جارىقتاندىرۋى بار كۆارتالٸشٸلٸك ٶتۋ جولدارى سالىندى. بيىل شاعىن اۋداندا 1200 ورىندىق زاماناۋي مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى باستالادى.
كەشەندٸ جوسپار اياسىندا سەمەيدە كوممەرتسييالىق قۇرىلىس سالۋشىلار 20 كٶپقاباتتى تۇرعىن ٷيدٸ تۇرعىزدى. «بٸر قاباتتى شىعىس» ٶڭٸرلٸك باعدارلاماسى بويىنشا جەكە قۇرىلىس سالۋشىلار 78 بٸر قاباتتى ٷي سالدى. ايتا كەتۋ كەرەك, ەكٸ جىل ٸشٸندە 256 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ٸس جٷزٸندە 400 مىڭ شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. ياعني, جوسپارلانعان جوسپاردان 1,6 ەسە ارتىق. تۇرعىن ٷي سەكتورىنىڭ بەلسەندٸ قۇرىلىسى 2 200-دەن استام وتباسىنىڭ تۇرعىن ٷي مەسەلەلەرٸن شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
ينفراقۇرىلىمدىق سەكتور جوسپار بويىنشا 4,2 ملرد تەڭگە بولسا, 12 جوبانى جٷزەگە اسىرۋعا 5,5 ملرد تەڭگە يگەرٸلدٸ. سونىڭ ارقاسىندا ستەپنوي جەنە سۋىق بۇلاق اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى ورتالىق سۋمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
ال ۇشاقتار كەنتٸندە ورامٸشٸلٸك سۋ قۇبىرى جەلٸلەرٸ سالىندى. سۋ رەسۋرستارىنىڭ لاستانۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن ەرتٸس ٶزەنٸ ارقىلى ٶتەتٸن كوممۋنيكاتسييالىق ديۋكەر جٶندەلدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل جٶندەۋ مەسەلەسٸ 15 جىل ٸشٸندە شەشٸلمەگەن ەدٸ.
سونىمەن قاتار, دانيال احمەتوۆ سەمەي – حالىقارالىق جەنە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدار ٶتەتٸن ٶڭٸردٸڭ ماڭىزدى كٶلٸكتٸك-لوگيستيكالىق جەنە ساۋدا تورابى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سوندىقتان جولداردى اباتتاندىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ.
جٷك-كٶلٸك جولاۋشىلار ەلەۋەتٸن دامىتۋ ٷشٸن ەكٸ ٸرٸ جوبا ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, ۇزىندىعى 51 شاقىرىم سەمەي قالاسىنىڭ اينالما جولىنىڭ قۇرىلىسى جەنە ەرتٸس ٶزەنٸ ارقىلى ٶتەتٸن اۆتوجول كٶپٸرٸن قايتا جاڭارتۋ. ٶتكەن جىلى اينالما جول قۇرىلىسى بويىنشا جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەمەسٸن ەزٸرلەۋ اياقتالدى.
اۆتوجول كٶپٸرٸن رەكونسترۋكتسييالاۋ جوباسىنا ساراپتاما الىندى. الداعى ۋاقىتتا جوبالاردى قارجىلاندىرۋ سالالىق مينيسترلٸكپەن پىسىقتالاتىن بولادى.
وسىلايشا قالا جولدارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ٷشٸن كٶپ جۇمىس اتقارىلدى. ەكٸ جىل ٸشٸندە جول جەلٸسٸن اعىمداعى جەنە ورتاشا جٶندەۋگە 3 ملرد تەڭگە جوسپارلانعان بولاتىن. الايدا, اتالعان باعىتقا 7,2 ملرد تەڭگە جۇمسالدى. نەتيجەسٸندە بۇل 90 شاقىرىم جولدار مەن كٶشەلەردٸ قاناعاتتانارلىق جاعدايعا كەلتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
ٶتكەن جىلى جانگەلدين كٶشەسٸ بويىمەن «ومبى – مايقاپشاعاي» تراسساسىنا دەيٸنگٸ اۆتوجولدى قايتا جاڭارتۋ اياقتالدى, «سەمەي – قاينار» اۆتوجولىنىڭ 108 شاقىرىمى ورتاشا جٶندەۋ اياقتالدى. سونداي-اق, 106 كٶشە مەن جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار جولدار جٶندەلدٸ.
قالا تۇرعىندارى ٷشٸن جايلى ورتا قۇرۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. 2020 جىلدان باستاپ 24 نىسان اباتتاندىرىلدى. ولاردىڭ اراسىندا «اباي جولى» جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر ايماعى, مەشٸت اينالاسىنداعى اۋماق, اباي اتىنداعى الاڭدى قايتا قۇرۋ, «مەڭگٸلٸك ەل» كٶشەسٸن اباتتاندىرۋ سيياقتى ٸرٸ نىساندار بار.
دانيال احمەتوۆ اتاپ ٶتكەندەي, قازٸر قالالىق بيلٸك دەپۋتاتتارمەن بٸرلەسٸپ, سەمەي قالاسىن دامىتۋدىڭ كەشەندٸ جوسپارىمەن تانىسىپ, حالىقپەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزۋٸ تيٸس.
دانيال احمەتوۆ سەمەي قالاسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قالانىڭ ورتالىق كٶشەسٸنە شىعاتىن كٶپقاباتتى ٷيلەردٸڭ قالاي اباتتاندىرىلاتىنى تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل سەمەيدە شەكەرٸم داڭعىلىنداعى 19 كٶپقاباتتى ٷيدٸڭ قاسبەتٸ جاڭارتىلادى. سەبەبٸ, ولار ورتالىق كٶشە مەن تەمٸرجول ۆوكزالىن بايلانىستىرادى.
– بۇل سەمەي قالاسىنىڭ قاقپاسى. سوندىقتان اتالعان ٷيلەردٸ اباتتاندىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردىڭ قاسبەتتەرٸ جاڭا كەلبەتكە يە بولماق. الايدا, قالا تاريحي قۇندىلىعى بار ەرەكشە عيماراتتارعا باي ەكەندٸگٸن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. مۇنداي نىسانداردى قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ ارنايى باعدارلاماسى بار. سوندىقتان بٸز سەمەيدٸڭ تاريحي كەلبەتٸن ساقتاۋ ٷشٸن ەسكٸ ٷيلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋمەن اينالىساتىن مامانداردى جۇمىلدىراتىن بولامىز, – دەپ حابارلادى دانيال احمەتوۆ.
