Freedom Inside '26

اۋىز سۋ مەسەلەسٸ: قازاقستاندا سۋدى ۇقىپتاپ قولدانۋ مەدەنيەتٸ قاشان قالىپتاسادى?

اۋىز سۋ مەسەلەسٸ: قازاقستاندا سۋدى ۇقىپتاپ قولدانۋ مەدەنيەتٸ قاشان قالىپتاسادى?
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە قازاقستان سۋ مەسەلەسٸنە كەلگەندە كٶرشٸلەرگە مۇقتاجدىقتان ارىلىپ, اۋىز سۋدان تارىقپايتىن جٷيەلٸ جوسپار قۇرعانى جٶن.

بۇلاي دەۋٸمٸز بەكەر ەمەس. ەلٸمٸزدەگٸ سۋ سالاسىنىڭ ماماندارى 2035-40 جىلعا قاراي قازاقستانداعى سۋعا سۇرانىس 45 پايىزعا ارتادى دەپ وتىر, ال سۋ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ جىلىنا 12 تەكشە شاقىرىمدى قۇرايتىن بولادى.

ايتا كەتەلٸك, ەلٸمٸزدە حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى جٷزەگە اسۋدا. الايدا بٸرقاتار مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى وسىناۋ جوبانىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە كٷمەنمەن قارايدى. حالىق قالاۋلىسى ەكاتەرينا سمىشليياەۆانىڭ ايتۋىنشا 2025 جىلى بارشا قازاقستان تۇرعىندارىن 100 پايىز تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەگەن ٷكٸمەت جوسپارىنىڭ ورىندالۋى نەعايبىل.

دەپۋتاتتىڭ اقپارات قۇرالدارىنا ۇسىنعان دەرەگٸ بويىنشا بۇل جوسپاردى ٸسكە اسىرۋدا ٷكٸمەت كٶپتەگەن كەدەرگٸلەرمەن بەتپە-بەت كەلۋٸ مٷمكٸن.

«جۇمىسقا جاۋاپتى مينيسترلٸك 2023 جىلى جوسپارلانعان 120 ەلدٸ مەكەننٸڭ تەك 90-ىن عانا اۋىز سۋمەن قامتۋعا ۋەدە بەرٸپ وتىر. سەبەبٸ, الداعى جىلدارعا باعىتتالعان قارجىنىڭ باسىم بٶلٸگٸ جۇمسالىپ كەتتٸ. قارجى بٶلٸنٸسٸنە كەلگەندە كەشٸگۋلەر بولعانىنان حاباردارمىز, سونىڭ سالدارىنان مەردٸگەرلەرگە جۇمىستى كەشٸگٸپ باستاۋعا تۋرا كەلدٸ. ال جەر قاتىپ, قار تٷسكەن تٷسكەن كەزدە قۇبىر جٷرگٸزۋ ماشاقات ٸس», – دەيدٸ مەجٸلٸسمەن.

ٶز كەزەگٸندە سۋ سالاسىن جەتٸك بٸلەتٸن ەكولوگ اراي ساپارقىزى اۋىز مەسەلەسٸن شەشۋگە جيٸ ورىن اۋىساتىن مينيسترلەردٸڭ كەدەرگٸ بولىپ وتىرعانىن ايتادى.


«وسى كٷنگە دەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ سۋ كودەكسٸنە 70-تەن استام ٶزگەرٸس ەنگەن ەكەن. ەلٸمٸزدە سالاعا جاۋاپتى مينيسترلەر دە جيٸ اۋىسادى, سونىڭ سالدارىنان وسى باعىتتاعى باعدارلامالار تۇرالاپ قالاتىن كەزدەر كٶپ. بۇل مەسەلەنٸ كەشەندٸ تٷردە قاراستىرۋ قاجەت», – دەيدٸ ول.

ساراپشى اۋىز مەسەلەسٸنە كەلگەندە قازاقستاندى كٶرشٸ ەلدەرگە تەۋەلدٸلٸكتەن قۇتقارۋدىڭ جولىن ۇسىنىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا سۋعا كەلگەندە كٶرشٸگە مۇقتاجدىقتان ارىلۋ ٷشٸن 10-عا جۋىق سۋ قويماسىن سالۋىمىز قاجەت.

ٶز كەزەگٸندە «تازا-سۋ» كومپانيياسىنىڭ باسشىسى ماقسات تەمٸرلانۇلى بۇل تۇجىرىممەن كەلٸسپەيدٸ.

«ەلٸمٸزدە سۋ جەتكٸلٸكتٸ, – دەيدٸ ول. تەك سۋدى تاسىمالدايتىن ينفراقۇرىلىمداردىڭ توزىعى جەتكەن, سۋ قۇرىلىسى سالاسىنا جاڭاشىل يدەيالار جەتٸڭكٸرەمەيدٸ. ونىڭ ٷستٸنە, تۇرعىنداردىڭ تاراپىنان سۋدى ۇقىپتى قولداناتىن ەتيكا قالىپتاسا قويعان جوق. سۋ باعاسى ارزان, سۋدىڭ قادٸرٸن تٷسٸنبەي وتىرمىز...».

ايتا كەتەلٸك, بۇعان دەيٸن سۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى ٶتكٸر پٸكٸر بٸلدٸرٸپ جٷرگەن مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەدٸل جاڭبىرشين بۇل سالادا ٶز ٸسٸن جەتٸك بٸلەتٸن كادرلاردىڭ تاپشى ەكەنٸن ايتقان بولاتىن.


Dalanews دەپۋتات سٶزٸنٸڭ انىق-قانىعىن تەكسەرۋ ٷشٸن, شاعىن زەرتتەۋ جٷرگٸزٸپ, جاڭبىرشيننٸڭ جالعان سٶيلەمەگەنٸن راستادى.

مەسەلەن, 90 جىلداردىڭ باسىندا سۋ سالاسىندا 40 مىڭ جۋىق مامان ەڭبەك ەتسە, بٷگٸنگٸ تاڭدا ولاردىڭ سانى 7-8 ەسە قىسقارعان. ال ەكولوگ اراي ساپارقىزى ۇسىنعان دەرەككە سەنسەك, قازاقستاندا 500 مىڭعا جۋىق ادام سۋدان تاپشىلىق كٶرٸپ وتىر.

«وسى كٷنگە دەيٸن اۋىز مەسەلەسٸن شەشۋگە باعىتتالعان بٸرنەشە باعدارلاما ەزٸرلەندٸ. ەزٸرگٸ كٷنٸ «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنان ٷمٸتتٸمٸز. بٷگٸندەرٸ شامامەن 1500-گە جۋىق اۋىل ساپالى اۋىز سۋعا قولى جەتە الماي وتىر», – دەيدٸ ول.

باعدارلاما اياسىندا ەلٸمٸزدەگٸ اۋىز سۋ مەسەلەسٸن شەشۋگە 230 ملن دوللار قارجى بٶلٸنگەن. باعدارلامانىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا 2025 جىلعا دەيٸن قازاقستاندىقتار 100 پايىز اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ قاجەت.