قازۇۋ-عا ارنايى كەلگەن كٶرنەكتٸ عالىم الدىمەن قازاق-قىرعىز ىنتىماقتاستىعىنا ارنالعان كٸتاپ جەنە سۋرەت كٶرمەسٸن تاماشالاپ, قازۇۋ قالاشىعى قۇرىلىسىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸن ٸسكە اسىرۋ جوسپارىمەن تانىستى.
اكادەميك اسقار اقاەۆتىڭ «كٶنە دەۋٸردەن بەرگٸ دەموگرافييالىق دامۋ كٶرسەتكٸشٸ جەنە ادامزات بولاشاعى (كومپيۋتەرلٸك بولجاۋ جەنە ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ)» تاقىرىبىنداعى كٶشباسشىلىق دەرٸسٸنە كٶرنەكتٸ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ, ۇعا اكادەميكتەرٸ, عالىمدار, قالامگەرلەر, عزي باسشىلارى, قازۇۋ ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸ, باق ٶكٸلدەرٸ, بٸلٸم ورداسىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەرٸ قاتىستى.
قازۇۋ رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ قۇرمەتتٸ مەيمانعا ارنايى شاقىرتۋدى قابىل الىپ, ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەنٸ ٷشٸن العىس ايتتى, عىلىمدى دامىتۋعا قوسقان ايرىقشا ٷلەسٸن اتاپ ٶتتٸ.
«اسقار اقايۇلى – ٶتە بٸلٸمدٸ, ەرەكشە تۇلعا. تەجٸريبەلٸ عالىم رەتٸندە قىرعىزستاندا ەسەپتەۋ وپتوەلەكترونيكا جەنە گولوگرافييا بويىنشا قىرعىز عىلىمي مەكتەبٸن قۇردى. اتالمىش ورتالىقتان كٶپتەگەن عالىمدار مەن دوكتورلار شىقتى. وسىلايشا پروفەسسور ەلەمدەگٸ ساياسي, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ تالداۋ مەن بولجاۋدىڭ عىلىمي مەكتەبٸن قالىپتاستىردى. رەسەي, اقش, جاپونييا جەنە ەۋروپانىڭ جەتەكشٸ عالىمدارىمەن بٸرگە تەرەڭ زەرتتەۋلەر جٷرگٸزدٸ. 400-دەن استام عىلىمي ماقالا مەن 15 كٸتاپتىڭ اۆتورى», – دەدٸ ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى.
اكادەميك اسقار اقاەۆ بٸلٸم ورداسىنىڭ باسشىلىعى مەن ۇجىمىنا جىلى قابىلداعانى ٷشٸن العىس بٸلدٸرە وتىرىپ, قازۇۋ-عا 45 جىلدان كەيٸن كەلٸپ تۇرعانىن تولقىنىسپەن جەتكٸزدٸ.
«قازۇۋ-مەن 45 جىلدان سوڭ قايتا قاۋىشقانىما قۋانىشتىمىن. بٷگٸنگٸ كەزدەسۋدٸ ۇيىمداستىرعاندارىڭىز ٷشٸن كٶپ راقمەت. ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ – ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٷزدٸك ۋنيۆەرسيتەت. بيٸك تابىستارعا كٶپتەگەن جوعارى وقۋ ورىندارى ٶتە ۇزاق جولدان ٶتٸپ جەتەدٸ. بۇل جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ ەڭبەك ەتكەن بٸلٸكتٸ ۇجىمنىڭ جەمٸسٸ», – دەدٸ پروفەسسور.
دەرٸس بارىسىندا اسقار اقايۇلى «دەموگرافييالىق اۋىسۋ» ۇعىمىنا كەڭٸنەن انىقتاما بەردٸ. سونىمەن قاتار ەلەم ەلدەرٸ تاريحىنداعى دەموگرافييالىق ٶزگەرٸستەر, ونىڭ سەبەپتەرٸ مەن سالدارى تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
كٶرنەكتٸ عالىم «حح عاسىردا جەر شارىنداعى حالىق سانى 4 ەسەگە, ال ەلەمدٸك جالپى ٸشكٸ ٶنٸم 20 ەسەگە ٶستٸ. دەموگرافييالىق اۋىسۋ ەلەۋلٸ عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسپەن, مەدەنيەت پەن بٸلٸمنٸڭ ٶرلەۋٸمەن, سونداي-اق حالىقتىڭ كٶپ بٶلٸگٸنٸڭ اۋىلداردان قالاعا كٶشۋٸمەن قاتار جٷردٸ. ححٸ عاسىردىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا دەموگرافييالىق ديناميكا ەلەمدٸك دامۋدىڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ بولىپ قالا بەرەتٸنٸنە كٷمەنٸم جوق. حح عاسىردىڭ باسى كٶپتەگەن عىلىمي-يننوۆاتسييالىق جوبالارمەن ەرەكشەلەندٸ.
اتاپ ايتقاندا: اتوم ەنەرگەتيكاسى, كۆانتتىق ەلەكترونيكا جەنە لازەرلٸك تەحنولوگييالار, ەلەكتروندى ەسەپتەۋ ماشينالارى جەنە ٶندٸرٸستٸ اۆتوماتتاندىرۋ, رەاكتيۆتٸ جەنە زىمىران قوزعالتقىشتارى, عالامدىق سپۋتنيكتٸك بايلانىس جەنە تەلەديدار ت.ب. ال قازٸر تسيفرلىق تەحنولوگييانىڭ زامانى», – دەگەن تۇجىرىمدارىمەن بٶلٸستٸ.
سونداي-اق, ٶز سٶزٸندە اسقار اقاەۆ ادامزاتتىڭ بولاشاعى, ٶركەنيەتتٸڭ دامۋى جەنە ونىڭ كەرٸ ەسەرٸ تۋرالى ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ. وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرٸپ, عىلىمداعى تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸستٸ.
كٶشباسشىلىق دەرٸستەن كەيٸن جانسەيٸت تٷيمەباەۆ اكادەميك اسقار اقاەۆقا ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنۆەرسيتەتٸنٸڭ «قۇرمەتتٸ پروفەسسورى» اتاعىن تابىستادى.
شارا سوڭىندا اسقار اقاەۆ قازۇۋ-دى ٷزدٸك بٸتٸرگەن دوكتورانتتارعا سالتاناتتى تٷردە ديپلومدارىن تابىستاپ, تٷلەكتەرگە سەت-ساپار تٸلەدٸ.
21 ماۋسىم كٷنٸ ٶ. جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىندا اسقار اقاەۆتىڭ «تسيفرلىق ەكونوميكا (نۇسقالار مەن بولجامدار)» تاقىرىبىنداعى ەكٸنشٸ كٶشباسشىلىق دەرٸسٸ ٶتەدٸ. دەرٸستە پروفەسسور تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ بٷگٸنٸ مەن بولاشاعى جەنە ٶزٸنٸڭ عىلىم سالاسىنداعى جٷرگٸزگەن زەرتتەۋلەرٸ تۋرالى كەڭٸنەن ايتاتىن بولادى.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
