2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندا زارداپ شەككەندەر بار جول-كٶلٸك وقيعالارىنىڭ 24%-ى ارنايى ەسەپكە «جاسىرىلعان» رەتٸندە تٸركەلگەن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ياعني ەر تٶرتٸنشٸ اپات بويىنشا پوليتسييا ارنايى ستاتيستيكالىق ەسەپكە قويۋ شارالارىن ۋاقىتىندا جٷرگٸزبەگەن. بۇل دەرەك قوعامدا الاڭداۋشىلىق تۋعىزدى. الايدا مەسەلە تەرەڭٸرەك تالداۋدى قاجەت ەتەدٸ.
بىلتىر ەل بويىنشا زارداپ شەككەندەر بار 36,1 مىڭ جكو تٸركەلگەن. بۇل – سوڭعى كەمٸندە 11 جىلداعى ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش. سونىمەن بٸرگە وڭ سالدو ەمەس, «جاسىرىلعان» ٸستەردٸڭ ٷلەسٸ دە نازار اۋدارتتى. بٸراق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل مٸندەتتٸ تٷردە اپاتتاردىڭ جاپپاي تٸركەلمەي قالۋىن بٸلدٸرمەيدٸ.
مۇندا ەكٸ تٷرلٸ ەسەپ بار: جالپى جەنە ارنايى. جالپى ەسەپتە بارلىق ەكٸمشٸلٸك جەنە قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىقتار تٸركەلەدٸ. ال ارنايى ەسەپ تەك ادام قازا تاپقان نەمەسە جاراقات العان جول اپاتتارىنا قاتىستى جٷرگٸزٸلەدٸ. «جاسىرىلدى» دەپ تانىلعان جاعدايلار – وقيعا مٷلدە تٸركەلمەگەن دەگەن سٶز ەمەس, تەك ارنايى كارتوچكالار تولتىرىلماعانىن بٸلدٸرەدٸ.
ايماقتار اراسىنداعى ايىرماشىلىق تا ٷلكەن. قاراعاندى جەنە تٷركٸستان وبلىستارىندا «جاسىرىلعان» اپاتتار ٷلەسٸ 80-90%-عا جۋىقتاعان. ال توعىز ٶڭٸردە بۇل كٶرسەتكٸش 10%-عا دا جەتپەيدٸ. مۇنداي الشاقتىق, ەڭ الدىمەن, تەكسەرۋ جەنە سالىستىرۋ جۇمىستارىنىڭ قارقىنىنا بايلانىستى.
2024 جىلى جول اپاتتارىنداعى «جارالانعان تۇلعا» ۇعىمىنا قاتىستى نۇسقاۋلىققا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. بۇعان دەيٸن جاراقات فاكتٸسٸ مٸندەتتٸ تٷردە سوت-مەديتسينالىق ساراپتامامەن راستالۋى تيٸس بولسا, ەندٸ مەديتسينالىق ۇيىم قويعان دياگنوز دا نەگٸز بولىپ سانالادى. ياعني ەسەپكە الۋ كريتەرييٸ كەڭەيدٸ. بۇل 2024 جىلى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ەكٸ ەسەگە جۋىق ٶسۋٸنە ەسەر ەتتٸ.
2025 جىلى دا ٶسٸم جالعاستى. الايدا رەسمي ورگاندار مۇنى اپاتتاردىڭ كٷرت كٶبەيۋٸمەن ەمەس, ەسەپكە الۋ جٷيەسٸنٸڭ جەتٸلدٸرٸلۋٸمەن جەنە پوليتسييا مەن قۇقىقتىق ستاتيستيكا ورگاندارى اراسىنداعى ٷيلەستٸرۋدٸڭ كٷشەيۋٸمەن بايلانىستىرادى. سوڭعى ەكٸ جىلدا جارالانعاندار سانىنىڭ ٶسٸمٸ جكو سانىنىڭ ٶسٸمٸمەن قاتار جٷرٸپ وتىر, ال قازا تاپقاندار سانى ايتارلىقتاي ٶزگەرمەگەن.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ كٶرسەتكٸشتەر جولداعى احۋالدىڭ كٷرت ناشارلاعانىن ەمەس, كەرٸسٸنشە, بۇرىن ەسەپكە تولىق الىنباعان دەرەكتەردٸڭ جٷيەلەنگەنٸن اڭعارتادى. ياعني مەسەلە كٶبٸنە ستاتيستيكانىڭ «تازارتىلۋى» مەن ەسەپ جٷرگٸزۋدٸڭ قاتايۋىندا.
سونىمەن, 24% دەگەن تسيفر قوعامدى دٷرلٸكتٸرگەنٸمەن, ول جاپپاي اپاتتاردى جاسىرۋ فاكتٸسٸن ەمەس, ارنايى ەسەپ جٷرگٸزۋدەگٸ ولقىلىقتاردى جەنە ولاردى انىقتاۋ جۇمىستارىنىڭ كٷشەيگەنٸن كٶرسەتەدٸ.
