2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندا زارداپ شەككەندەر بار جول-كولىك وقيعالارىنىڭ 24%-ى ارنايى ەسەپكە «جاسىرىلعان» رەتىندە تىركەلگەن، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ياعني ءار ءتورتىنشى اپات بويىنشا پوليسيا ارنايى ستاتيستيكالىق ەسەپكە قويۋ شارالارىن ۋاقىتىندا جۇرگىزبەگەن. بۇل دەرەك قوعامدا الاڭداۋشىلىق تۋعىزدى. الايدا ماسەلە تەرەڭىرەك تالداۋدى قاجەت ەتەدى.
بىلتىر ەل بويىنشا زارداپ شەككەندەر بار 36،1 مىڭ جكو تىركەلگەن. بۇل – سوڭعى كەمىندە 11 جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. سونىمەن بىرگە وڭ سالدو ەمەس، «جاسىرىلعان» ىستەردىڭ ۇلەسى دە نازار اۋدارتتى. ءبىراق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل مىندەتتى تۇردە اپاتتاردىڭ جاپپاي تىركەلمەي قالۋىن بىلدىرمەيدى.
مۇندا ەكى ءتۇرلى ەسەپ بار: جالپى جانە ارنايى. جالپى ەسەپتە بارلىق اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىقتار تىركەلەدى. ال ارنايى ەسەپ تەك ادام قازا تاپقان نەمەسە جاراقات العان جول اپاتتارىنا قاتىستى جۇرگىزىلەدى. «جاسىرىلدى» دەپ تانىلعان جاعدايلار – وقيعا مۇلدە تىركەلمەگەن دەگەن ءسوز ەمەس، تەك ارنايى كارتوچكالار تولتىرىلماعانىن بىلدىرەدى.
ايماقتار اراسىنداعى ايىرماشىلىق تا ۇلكەن. قاراعاندى جانە تۇركىستان وبلىستارىندا «جاسىرىلعان» اپاتتار ۇلەسى 80-90%-عا جۋىقتاعان. ال توعىز وڭىردە بۇل كورسەتكىش 10%-عا دا جەتپەيدى. مۇنداي الشاقتىق، ەڭ الدىمەن، تەكسەرۋ جانە سالىستىرۋ جۇمىستارىنىڭ قارقىنىنا بايلانىستى.
2024 جىلى جول اپاتتارىنداعى «جارالانعان تۇلعا» ۇعىمىنا قاتىستى نۇسقاۋلىققا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بۇعان دەيىن جاراقات فاكتىسى مىندەتتى تۇردە سوت-مەديسينالىق ساراپتامامەن راستالۋى ءتيىس بولسا، ەندى مەديسينالىق ۇيىم قويعان دياگنوز دا نەگىز بولىپ سانالادى. ياعني ەسەپكە الۋ كريتەرييى كەڭەيدى. بۇل 2024 جىلى كورسەتكىشتەردىڭ ەكى ەسەگە جۋىق وسۋىنە اسەر ەتتى.
2025 جىلى دا ءوسىم جالعاستى. الايدا رەسمي ورگاندار مۇنى اپاتتاردىڭ كۇرت كوبەيۋىمەن ەمەس، ەسەپكە الۋ جۇيەسىنىڭ جەتىلدىرىلۋىمەن جانە پوليسيا مەن قۇقىقتىق ستاتيستيكا ورگاندارى اراسىنداعى ۇيلەستىرۋدىڭ كۇشەيۋىمەن بايلانىستىرادى. سوڭعى ەكى جىلدا جارالانعاندار سانىنىڭ ءوسىمى جكو سانىنىڭ وسىمىمەن قاتار ءجۇرىپ وتىر، ال قازا تاپقاندار سانى ايتارلىقتاي وزگەرمەگەن.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى كورسەتكىشتەر جولداعى احۋالدىڭ كۇرت ناشارلاعانىن ەمەس، كەرىسىنشە، بۇرىن ەسەپكە تولىق الىنباعان دەرەكتەردىڭ جۇيەلەنگەنىن اڭعارتادى. ياعني ماسەلە كوبىنە ستاتيستيكانىڭ «تازارتىلۋى» مەن ەسەپ جۇرگىزۋدىڭ قاتايۋىندا.
سونىمەن، 24% دەگەن سيفر قوعامدى دۇرلىكتىرگەنىمەن، ول جاپپاي اپاتتاردى جاسىرۋ فاكتىسىن ەمەس، ارنايى ەسەپ جۇرگىزۋدەگى ولقىلىقتاردى جانە ولاردى انىقتاۋ جۇمىستارىنىڭ كۇشەيگەنىن كورسەتەدى.
