ٶڭٸر باسشىسىنىڭ اقپاراتى بويىنشا ٶتكەن جىلى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋى وڭ سەرپٸن بەرگەن, ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەر ٶسٸمٸ قامتاماسىز ەتٸلگەن.
– جىل سايىن بٸز الىس جەنە جاقىن شەتەلدەرگە 1,5 ملن. توننا ساپالى سولتٷستٸكقازاقستاندىق استىقتى, 250 مىڭ توننا ۇندى, 150 مىڭ توننا مايلى داقىلداردىڭ تۇقىمىن ەكسپورتقا شىعارامىز. 2016 جىلى اۋىلشارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنە دەمەۋقارجى ٷشٸن بيۋدجەتتەن 31,0 ملرد.-تان استام قارجى بٶلٸندٸ, بۇل 2015 جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 1,8 ەسە كٶپ.
وبلىستىڭ اگروقۇرىلىمدارى جىل سايىن مال شارۋاشىلىعى ٷشٸن 20 مىڭ باستان استام ٸرٸ قارا ساتىپ الىندى. اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ جەنە تاماق ٶنەركەسٸبٸ كارتاسى شەڭبەرٸندە 3 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن سوماسى 191 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن 64 ينۆەستيتسييالىق جوبانى جٷزەگە اسىرۋ كٶزدەلگەن. 2016 جىلى سوماسى 7,8 ملرد. تەڭگە بولاتىن 20 ينۆەستيتسييالىق جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ, 270 جۇمىس ورنى اشىلدى, – دەپ سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنداعى اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىندا قول جەتكٸزگەن تابىستاردى قىسقاشا بايانداپ بەردٸ.
ەدەتتە بٸزدەر سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى جايىندا ەڭگٸمە قوزعاعاندا استىقتى ٶڭٸر ەكەنٸنە ايرىقشا ەكپٸن بەرەتٸنٸمٸز بەلگٸلٸ. دەسەك تە, تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى قازاقستانداعى ماشينا جاساۋ كەسٸپورىندارى دامىعان ايماقتاردىڭ كٶشٸن باستاپ كەلەدٸ. بٷگٸندە ەلٸمٸزدە قۇراستىرىلعان كٶلٸكتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ وسى ٶڭٸردەن شىعۋدا. جالپى ٶڭٸردەگٸ ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ ارتىپ, ٶنٸم شىعارۋ كٶلەمٸنٸڭ 1,7 ەسەگە ٶسۋٸنە «زيكستو» اق-نىڭ ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقانىن وبلىس باسشىسى ەسەپتٸ كەزدەسۋٸندە اتاپ ٶتتٸ. كەسٸپورىن ٷكٸمەتتٸڭ قولداۋى ارقاسىندا «قازاقستان تەمٸر جولى» ۇلتتىق كومپانيياسىمەن جاسالعان 15 ملرد. تەڭگە كەلٸسٸمشارتىنىڭ ارقاسىندا مٷمكٸن بولدى. سول سيياقتى ٶنٸم شىعارۋدا «س.م.كيروۆ اتىنداعى زاۋىت» اق-دا – 8 پايىزعا, «كازنەفتەگازماش» اق-دا – 43 پايىزعا, «كٶپبەيٸندٸ جابدىقتار زاۋىتى» جشس-ٸندە – 29,3 پايىزعا, «پويسك» ۆف» جشس-ٸندە 5,4 پايىزعا ارتقانى بەلگٸلٸ بولدى.
جيىن بارىسىندا ەكٸمنٸڭ ەسەبٸنە نازار اۋدارعانىمىزدا, 2017 جىلى قۇنى 7,6 ملرد. تەڭگە بولاتىن 6 جوبا ٸسكە قوسىلىپ, 300-دەن استام جۇمىس ورنى اشىلاتىنىن ەستٸدٸك. تاياۋ ۋاقىتتا سەرگەەۆكا قالاسىندا ٶز شيكٸزاتىن پايدالانا وتىرىپ, جىلىنا 10 مىڭ توننا قانت شىعاراتىن «ترانساگروينۆەست» جشس-نٸڭ قانت زاۋىتى سالىنباقشى. زاۋىت ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ سوڭىندا ٸسكە قوسىلىپ, سولتٷستٸك تۇرعىندارىنا ٶز تەتتٸلەرٸن ۇسىنا باستايدى دەپ جوسپارلانۋدا. كەسٸپورىن ٸسكە قوسىلعان كەزدە وبلىستىڭ قانتقا دەگەن سۇرانىسىن 100 پايىز قاناعاتتاندىراتىنىن وبلىس باسشىسى العا تارتتى.
بٷگٸندە ٶڭٸر باسشىلارىنىڭ تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن ينۆەستيتسييا تارتۋ ٸسٸمەن باعالاۋدىڭ ماڭىزى زور بولىپ تۇرعانى بەلگٸلٸ. ەگەر سقو ەكٸمٸ ەرٸك سۇلتانوۆتىڭ جۇمىسىنا وسى ٶلشەممەن قاراساق, 2016 جىلى وڭدى ٶزگەرٸستەر ورىن العانىن بٸردەن بايقاۋعا بولادى. ٶتكەن جىلى وبلىس ەكونوميكاسىنا 165,7 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, سىرتتان تارتىلعان قارجى ەكونوميكالىق دامۋعا نەگٸز بولعانىن بايقاۋعا بولادى. سىرت ەلدەردەن ينۆەستيتسييا تارتۋدا سقو قانداي ەلدەرمەن تىعىز ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتقانىن ەكٸم ٶزٸ بايانداپ بەردٸ.
– بىلتىر استانا قالاسىندا 33 ديپلوماتييالىق ميسسييانىڭ جەتەكشٸلەرٸمەن بيزنەسلانچ ٶتكٸزدٸك. وسى كەزدەسۋدٸڭ نەتيجەسٸندە ەستونييانىڭ, گەرمانييانىڭ, مالايزييانىڭ, شۆەتسييانىڭ, قىتايدىڭ, رەسەيدٸڭ جەنە باسقا دا ەلدەردٸڭ ٸسكەر توپتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ وبلىسىمىزعا ٸس-ساپارمەن كەلٸپ, ىنتىماقتاستىقتىڭ مٷمكٸن باعىتتارىن تالقىلادى. جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٸرلەسكەن جوبالار جٷزەگە اسىرىلۋدا. ينۆەستورلار ٷشٸن نەگٸزگٸ قىزىعۋشىلىق اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن مەن اۋىلشارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋ سالالارى بولىپ تابىلادى, – دەدٸ وبلىس باسشىسى.
ٶز بايانداماسىندا ەرٸك سۇلتانوۆ: «بٸز ٷشٸن جول-كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ جەنە جاڭعىرتۋ ماڭىزدى مەسەلە بولىپ قالا بەرەدٸ», – دەپ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بيىل دا جالعاساتىنىن العا تارتتى. 2016 جىلى ۇزىندىعى 143 شاقىرىم «استانا – پەتروپاۆل» اۆتوجولىن جاڭارتۋ جۇمىستارى اياقتالعانى بەلگٸلٸ. سول سيياقتى جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزداعى 385 شاقىرىم اۆتوجول 6,8 ميلليارد تەڭگە قارجى جۇمسالىپ جٶندەلگەنٸن دە ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك. سونىمەن قاتار, ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ەۋەجاي تەرمينالى جەنە ۇشۋ-قونۋ جولاعىن جاڭارتۋ جۇمىستارىنان كەيٸن پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, جولاۋشىلارعا ساپالى قىزمەت كٶرسەتە باستادى. پەتروپاۆل قالاسىنداعى ەۋەجاي رەسەي, ەۋروپا جەنە ازييا ەلدەرٸنٸڭ كومپانييالاردىڭ جٷكتەرٸن ترانزيتتەۋ ٷشٸن گەوگرافييالىق تۇرعىدان تارتىمدى ايماقتا ورنالاسقان. سوندىقتان بولاشاقتا سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى الىپ ەۋە لاينەرلەرٸ تٷيٸسكەن ورتالىق بولىپ جاتسا, تاڭعالۋدىڭ قاجەتٸ جوق.
ەكٸمنٸڭ ەسەبٸن تىڭداعاندا ٶڭٸردە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ وڭ باعىتتا شەشٸمٸن تاۋىپ كەلە جاتقانىن بايقادىق. قاراپايىم حالىقتى باسپانامەن قامتۋ سالاسىندا بٸرقاتار جۇمىستار اتقارىلعانىن ايرىقشا اتاپ ايتۋعا بولادى. ايتالىق, 2016 جىلى ٶڭٸردە 619 پەتەرلٸك 7 تۇرعىن ٷي, سونداي-اق, «سەۆكازەنەرگو» اق قىزمەتكەرلەرٸنە ارنالعان 90 پەتەرلٸك بٸر ٷي سالىنعان. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىسشى جاستارعا ارنالعان 5 قىزمەتتٸك تۇرعىن ٷي جەنە وبلىسىمىزدىڭ بەس اۋدانىندا 135 پەتەرلٸك 6 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرٸلٸپتٸ. ال «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸ» اق-نىڭ سالىمشىلارى جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردا كەزەكتە تۇرعان تۇرعىندار ٷشٸن 834 پەتەرلٸك 10 تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇرىلىسى باستالىپ, ونىڭ ٷشەۋٸ بىلتىر پايدالانۋعا بەرٸلگەن. قالعان 7 ٷيدٸڭ قۇرىلىسى (كەلٸسٸمشارت مٸندەتتەمەلەرٸ بويىنشا) 2017 جىلى اياقتالادى دەپ كٷتٸلۋدە.
«2020 جىلعا دەيٸن ٶڭٸرلەردٸ دامىتۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە ەكٸ ەلدٸمەكەندە سۋمەن جابدىقتاۋ جاقسارىپ, ەكٸ اۋىلعا اۋىزسۋ بەرٸلگەن. وسىلايشا ٶتكەن جىلى اۋىلداردىڭ ورتالىقتاندىرىلعان سۋعا قولجەتٸمدٸلٸگٸ 56 پايىزعا دەيٸن ٶسكەن (2015 جىلدىڭ سوڭىندا 55,8 پايىز). بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جٷزەگە اسىرۋدا قولدانىستاعى توزىعى جەتكەن سۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸن 2020 جىلعا دەيٸن 72 پايىزدان 60 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك تۋعان. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا 2017 جىلى 683 ميلليون تەڭگەگە پەتروپاۆل قالاسىندا سۋ تارتۋ بويىنشا 6 جوبانى جٷزەگە اسىرۋ باستالادى.
– 2015 جىلى جاڭارتۋ بارىسىندا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىندا قۇنى 5,6 ميلليارد تەڭگەنٸڭ №1 ترۋبواگرەگاتى ٸسكە قوسىلدى. اتالمىش تۋربينا ەلەكتر قۋاتىن 63 مۆت-قا (479 مۆت-قا دەيٸن) ارتتىردى. ٶتكەن جىلى قۇنى تيٸسٸنشە 3,4 جەنە 6,6 ميلليارد تەڭگە بولاتىن №12 جىلىتۋ قازاندىق اگرەگاتى جەنە №5 تۋربينالىق اگرەگاتىن ٸسكە قوسۋ بەلگٸلەنگەن قۋاتتىلىقتى 479-دان 541 مۆت-قا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. الداعى ۋاقىتتا جىلۋ جەلٸلەرٸن جاڭارتۋ جوبالارىن ودان ەرٸ جٷزەگە اسىرۋ 2020 جىلى قۇبىرلاردىڭ توزۋىن 62 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەتۋدٸ كٶزدەپ وتىرمىز, – دەدٸ وبلىس باسشىسى.
– جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن بٶلٸنگەن قارجى ەسەبٸنەن قىزىلجار اۋدانىنىڭ بەيتەرەك اۋىلىندا 300 ورىندىق مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى اياقتالعان. كومپيۋتەرلٸك تەحنولوگييالاردىڭ تەڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2016 جىلى كومپيۋتەرلەردٸ جاڭارتۋعا جەنە بٸر مىڭنان استام كومپيۋتەردٸ ساتىپ الۋعا بيۋدجەتتەن 100 ملن. تەڭگە بٶلٸندٸ. قازٸر 5 وقۋشىعا 1 كومپيۋتەردەن كەلٸپ وتىر. وبلىسىمىزدىڭ 26 مەكتەبٸندە IT-تەحنولوگييا ەنگٸزۋ ٷشٸن 2016 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنەن باستاپ روبوتوتەحنيكا كۋرسى ٶتكٸزٸلە باستادى. 107 روبوت جيىنتىعى ساتىپ الىنىپ, 1500 وقۋشىنى قامتىپ وتىرمىز. 2017 جىلى ەلٸمٸزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بارلىعى ٷشٸن تەگٸن كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸم بەرۋ» جوباسىن ٸسكە اسىرا باستايمىز, – دەدٸ ەكٸم.
ٶتكەن جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ 20 پايىزعا ارتىپ, 25 ملرد. تەڭگەگە جەتٸپتٸ. 2016 جىلى مەديتسينالىق ۇيىمداردى جٶندەۋ مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا 1,2 ملرد. تەڭگە بٶلٸنگەن.
ال حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىندا 2016 جىلى 23 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, 11,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. قولدانىلعان شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە وبلىس بويىنشا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 2016 جىلدىڭ ٷشٸنشٸ توقسانىندا 4,9 پايىزدى قۇرادى.
ەكٸم ەسەبٸنە قۇلاق قويىپ تىڭداعانىمىزدا, وبلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايى جىل ٶتكەن سايىن دامىپ كەلە جاتقانىن بايقادىق. ەسەپتٸ كەزدەسۋدە وبلىس باسشىسى ەرٸك سۇلتانوۆ مىرزا مەملەكەت باسشىسى اتاپ كٶرسەتكەن ماڭىزدى باعىتتاردى باسشىلىققا الىپ, ٶڭٸردٸ ٶركەندەتۋ جولىنداعى جۇمىستاردىڭ قارقىنىن بەسەڭدەتپەيتٸنٸن ايتتى.
نۇرلان ەۋبەكٸر
