11 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا Qarmet 3 ميلليون توننادان استام بولات ٶندٸرٸپ, 2023 جىلعى كٶرسەتكٸشتەردەن اسىپ تٷستٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بيىل قازاقستاننىڭ ەڭ كٶنە مەتاللۋرگييالىق كەسٸپورنى Qarmet اق تاريحي داتانى – قازاقستاندىق بولاتتىڭ بٸرٸنشٸ بالقىماسىنىڭ ٸسكە قوسىلعانىنا 80 جىل تولۋىن اتاپ ٶتۋدە. 31 جەلتوقسان تەمٸرتاۋ قالاسىنىڭ ەربٸر تۇرعىنى ٷشٸن جاي عانا جاڭا جىل قارساڭى ەمەس. بۇل – 1944 جىلى قازاق مەتاللۋرگييا زاۋىتى العاشقى بولات ٶندٸرگەن كٷن. جەنە بٷگٸندە بۇل – قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ەڭ ٸرٸ ەكسپورتقا باعىتتالعان كەسٸپورىندارىنىڭ بٸرٸ. جىل قورىتىندىسى بويىنشا Qarmet قانداي نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزە العانىن سارالاپ كٶرەيٸك.
تاعى بٸر تاريحي كٷن – 2023 جىلعى 8 جەلتوقسان, ازيياداعى ەڭ ٸرٸ ٶنەركەسٸپتٸك اگلومەراتتاردىڭ بٸرٸ تاريحي ٶزگەرٸستەردٸ باستان ٶتكەردٸ – باتىل ەرەكەتتەردٸڭ ارقاسىندا كەسٸپورىن قازاقستان يۋريسديكتسيياسىنا قايتارىلدى. جاڭا «Qarmet» اتاۋىمەن بٸرگە – «قازاقستان ماگنيتكاسى» سالاق ينۆەستوردىڭ باسشىلىعىمەن جاسالعان بەلگٸسٸزدٸك كەزەڭٸنەن شىعىپ, جاڭا ماقساتتارعا يە بولدى.
قازاقستاندىق بولات قايتا شىڭدالۋدا
قازاقستاننان كەتەردە ArcelorMittal ٶزٸنەن كەيٸن تەك جامان ەستەلٸك, 374 ميلليون دوللار كٶلەمٸندەگٸ شىعىنداردى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار مەردٸگەرلٸك ۇيىمدار الدىنداعى 279 ميلليون دوللار قارىزدى قالدىردى. الدىن الا تٶلەنگەن 70 مىڭ توننا بولاتتى ساتىپ الۋشىلارعا جٶنەلتۋ مٸندەتتەمەلەرٸ, قويمادان 46 مىڭ توننا سىنىقتاردىڭ جوعالۋى, جۇمىس ٸستەمەيتٸن 5 كٶمٸر شاحتاسىنا بايلانىستى كومبينات ٷشٸن شيكٸزاتتىڭ بولماۋى, قيراعان ينفراقۇرىلىم, قىلمىستىڭ ٶرشۋٸ, ٷمٸتسٸزدٸك پەن شاراسىزدىق.
سونىمەن قاتار, امت-دا 35 مىڭ ادامنان تۇراتىن ۇجىمعا جالاقى, ٸلەسپە جارنالار مەن اۋدارىمدار بويىنشا ٷلكەن قارىزدارى انىقتالدى. بۇل قارىزداردى ٶتەۋگە, سونداي-اق شەتەلدٸك ينۆەستوردىڭ 5 ميلليارد تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ ساقتاندىرۋ بويىنشا قارىزدارىن وتاندىق مەنشٸك يەسٸنە ٶتەۋگە تۋرا كەلدٸ. ميتتالدىڭ باسقارۋىنىڭ نەتيجەسٸ ٶندٸرٸستٸڭ ناقتى دەيندۋسترييالانۋى بولدى, قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا «توزدىردى», بۇعان ساندار دەلەل.
«شەتەلدٸك باسشىلىقتىڭ باسقارۋى كەزٸندە كەسٸپورىننىڭ تاعدىرى مەن ونىڭ بولاشاعىنا تولىق ارالاسۋ بولعان جوق. «وسىندا جەنە قازٸر» قاعيداسى تەۋەكەلدەردٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ كٶرسەتپەي پايدا تابۋدى بٸلدٸردٸ. ينۆەستيتسييالار كورپوراتسييا ٸشٸندە قالدىق قاعيداتى بويىنشا سالىندى, بۇل سٷيٸكتٸ ەمەس اسىراندى بالا سەزٸمٸن تۋدىردى. جۇمىستىڭ وسىنداي فورماتىندا بٸراز ۋاقىتتان كەيٸن بٸزدەن «سىعۋعا» ەشتەڭە قالماس ەدٸ. بٸز قازاقستان ماگنيتكاسىن تٷپكٸلٸكتٸ جوعالتا جازدادىق», – دەيدٸ كەسٸپورىندا وراسان زور تەجٸريبەسٸ بار «Qarmet» اق باس ديرەكتورى ۆاديم باسين.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸ جەتكٸزۋشٸلەر الدىنداعى بەرەشەكتٸ ازايتۋ بويىنشا جوسپارلى جەنە جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. ٷندٸ مەنەدجمەنتٸ باسقارعان «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق كەتكەن كەزدە كٶپجىلدىق قارىزداردىڭ سوماسى شيرەك ميلليارد دوللاردان استى. بٷگٸندە تٶلەمدەر ٸشكٸ اۋديت نەتيجەلەرٸ نەگٸزٸندە, قولدانىستاعى زاڭناماعا سەيكەس جٷرگٸزٸلۋدە. وسى كەزەڭدە 237,6 ميلليون دوللاردان استام سوماعا قارىز مٸندەتتەمەلەرٸ تٶلەندٸ, بۇل كومبيناتتىڭ جالپى قارىزىنىڭ 85 پايىزى. كٶمٸر ٶنەركەسٸبٸندەگٸ كٷردەلٸ ەلەمدٸك جاعدايعا, ينۆەستيتسييالاردىڭ بولماۋىنا جەنە مىڭداعان جۇمىسشىنى جۇمىستان بوساتۋمەن شاحتالاردىڭ جابىلۋىنا قاراماستان اتقارىلعان شارۋا بۇل.
سونىمەن قاتار, نەگٸزگٸ قارىز – امت-نىڭ ەسكٸ مەردٸگەرلەرٸمەن ەسەپ ايىرىسۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. ەسكٸ مەردٸگەرلەر قىزمەتتەر مەن ٶنٸمدەردٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىن تٶمەندەتۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزبەدٸ دەپ سەنٸممەن ايتۋعا بولادى, كەرٸسٸنشە, مۇنداي كەسٸپكەرلەر جاساندى قىمباتتاتۋعا ۇمتىلدى, ٶيتكەنٸ بۇل ولارعا تيٸمدٸ بولدى, ال كەسٸپورىن مەن جۇمىسشىلاردىڭ تاعدىرى ەشكٸمدٸ قىزىقتىرمادى.
«بٸز پايدادان تٷسكەن بۇل اقشانىڭ قايدا كەتكەنٸن جەنە قانداي «ماقساتتارعا» جۇمسالعانىن تٷسٸنەمٸز, – دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆاديم باسين, – كومبينات كەسٸپورىندا ٶزدەرٸن ەركٸن ۇستاعان كٶپتەگەن دەلدالدار مەن «مەسەلە شەشكٸشتەردەن» زارداپ شەكتٸ. سوندىقتان بٸزدٸڭ قيسىندى قادامىمىز قۇنىن قايتا تەكسەرۋ, تالداۋ جەنە قايتا قاراۋ, كٶتەرمەلەۋ مەن جۇمىس كٶلەمٸنٸڭ نەگٸزسٸز ۇلعايۋىن انىقتاۋ تۋرالى شەشٸم بولدى. ەرينە, بۇل كٶپشٸلٸككە ۇنامادى, بٸراق باسقا جول جوق. شارتتاردى قايتا قاراۋ, سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلٸن ازايتۋ جەنە باعا بەلگٸلەۋدٸڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ – بۇل ٶزٸن-ٶزٸ قۇرمەتتەيتٸن كەز كەلگەن كەسٸپورىننىڭ جولى, Qarmet تە دە سولاي. بٸز ٶز جەتكٸزۋشٸلەرٸمٸزگە بٸرنەشە رەت جٷگٸندٸك – ادال, اشىق جۇمىس ٸستەڭٸزدەر, بوپسالاۋمەن جەنە ورىنسىز قارالاۋمەن اينالىسپاڭىزدار دەدٸك. بٸزگە مۇنداي جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ قاجەتٸ جوق. سونىمەن قاتار, بٸز ونداعان سحەما مەن شىعىنداردى اشقان كومپانييانىڭ ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸن قايتا قۇردىق, Qarmet Partners جٷيەسٸ ەنگٸزٸلۋدە. سەنٸڭٸزدەر, بۇل تەك باستاماسى عانا, جۇمىس جالعاسۋدا».
بٸراق Qarmet كومپانيياسى ەلٸ دە بۇرىنعى ينۆەستوردان مۇراعا قالعان جٷكتٸڭ (كەسٸپورىننىڭ 90% توزۋى) قىسىمىمەن كٷرەسٸپ جاتقانىنا قاراماستان, كومبيناتتى جاڭعىرتۋ جەنە قايتا ۇيىمداستىرۋ جٶنٸندەگٸ ستراتەگييالىق جوسپارلار جەنە وسى باعىتتا قازٸردٸڭ ٶزٸندە جاسالعان ماڭىزدى قادامدار قازٸرگٸ باسشىلىقتىڭ اۋقىمدى جوسپارلارىن كٶرسەتەدٸ. الدىمەن قاراجاتتى مەتاللۋرگييا كومبيناتىنا, سودان كەيٸن كٶمٸر شاحتالارىنا جەنە باسقا دا كەسٸپورىندارعا ينۆەستيتسييالاۋ جوسپارلانۋدا.
وتاندىق ينۆەستورمەن جاسالعان كەلٸسٸم اياسىندا 2028 جىلعا دەيٸن كومبيناتتى جاڭعىرتۋعا 3,5 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييالاۋ جوسپارلانۋدا. مۇنداي كٶلەمدەگٸ قاراجات ونداعان جىل بويى كومپانيياعا سالىنباعان. مودەرنيزاتسييا ەميسسييا شىعارىندىلارىن 30%-عا تٶمەندەتۋگە, سونداي-اق ساپالى تەمٸر كونتسەنتراتىنىڭ ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار, جاڭعىرتۋ ٶنٸم جەلٸسٸن جاڭارتۋ, بولاتتىڭ جاڭا ماركالارىن ٶندٸرۋ بويىنشا جۇمىستى كٷشەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋگە, ەكولوگييالىق تازالىق پەن بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸكتٸ ارتتىرماق.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەسٸپورىنعا وتاندىق ينۆەستوردى شاقىرۋ تۋرالى شەشٸمٸ دۇرىس بولدى. ال ەندٸ قازاقستاندىق «Qarmet» ينۆەستورىنىڭ الدىندا ٷلكەن مٸندەت تۇر, ونى پرەزيدەنت ق.ق.توقاەۆ قويدى – كەسٸپورىنعا تمد-داعى مەتاللۋرگييا كٶشباسشىسى مەرتەبەسٸن قايتارۋ, كومبيناتتىڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ, شاحتالاردى قالپىنا كەلتٸرۋ, ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاڭارتۋ جەنە ٶندٸرٸستٸ ۇلعايتۋ.
قويىلعان مٸندەتتەرگە قول جەتكٸزۋ جوسپارلارىن Qarmet باسشىلىعى ٶتكەن جىلى قازاقستان پرەزيدەنتٸمەن رەسمي كەزدەسۋدە مەلٸمدەگەن بولاتىن:
– بولات ٶندٸرٸسٸن 64%-عا (5 ملن تونناعا دەيٸن) ۇلعايتۋ,
– تەمٸر كەن كونتسەنتراتىن – 88%-عا (5 ملن تونناعا دەيٸن)
– كٶمٸر ٶندٸرۋدٸ – 47%-عا (جىلىنا 9 ملن تونناعا دەيٸن).
جوسپارلار عانا ەمەس
كەسٸپورىننىڭ باس ديرەكتورى ۆاديم باسيننٸڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە 3,5 ميلليارد دوللاردان استام سوماعا ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ جوبالارى ٸسكە اسىرىلۋدا. كٶمٸر دەپارتامەنتٸنٸڭ جوبالارىنا شامامەن 500 ميلليون دوللار جەنە تەمٸر كەن دەپارتامەنتٸنە 978 ميلليون دوللار كٶلەمٸندە ينۆەستيتسييا سالۋ جوسپارلانعان.
كەسٸپورىندى جاڭعىرتۋدىڭ العاشقى كەزەڭدەرٸ نەتيجە بەرۋدە. Qarmet-تە جۇمىستىڭ باسىنان باستاپ جاڭا باسشىلىق ۇجىمنىڭ قولداۋىمەن مەتاللۋرگييا كومبيناتىندا ەكٸ كونۆەرتەردٸ جاڭارتۋعا كٸرٸستٸ. بۇل – تۇراقتى جەنە قاۋٸپسٸز جۇمىس ٷشٸن ماڭىزدى جابدىقتى قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى نەگٸزگٸ ٸس-شارالار.
«11 اي بۇرىن بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزدا تەك بٸر تولىق فۋنكتسيونالدى №3 كونۆەرتەر بولدى, ال قالعان ەكەۋٸنٸڭ جاعدايى ٶتە ناشار ەدٸ. بٷگٸندە ٷش كونۆەرتەر پايدالانۋدا, ولاردىڭ ەكەۋٸ وسى جىلى جاڭاسىنا اۋىستىرىلدى», - دەيدٸ كومبيناتتاعى ەڭ كٶنە ديناستييالاردىڭ بٸرٸنٸڭ ٶكٸلٸ, بولات دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى اندرەي بەرگ.
№1 كونۆەرتەردٸڭ جاڭا كورپۋسىنىڭ كٶلەمٸ 234-تەن 270 تەكشە مەترگە دەيٸن ۇلعايتىلدى, بۇل بالقىتۋ سالماعىن كٶبەيتۋگە جەنە تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸ جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق, كونۆەرتەردە گاز تازارتۋ جٷيەسٸنٸڭ بٶلٸگٸ سانالاتىن جاڭا كەسسون ورناتىلعان, بۇل ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ جاقسارتۋعا جەنە ٶندٸرٸس تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدٸ. ٷش كونۆەرتەردٸڭ تولىق ەمەس 11 اي جۇمىسى ٸشٸندە مەتاللۋرگييا كومبيناتى 2023 جىلدىڭ قورىتىندى كٶرسەتكٸشٸنەن اسىپ تٷسٸپ, 3 ميلليون توننا بولات ٶندٸرۋ كٶرسەتكٸشٸنە قول جەتكٸزدٸ.
قايتالاما قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋ
بٷگٸندە كومپانييانىڭ كٷن تەرتٸبٸندە تاعى بٸر باسىم مٸندەت تۇر: 2028 جىلعا قاراي جىل سايىنعى قايتالاما قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋدٸ 10 ميلليون تونناعا دەيٸن جەتكٸزۋ. بۇل تاقىرىپ «Qarmet Recycling» حالىقارالىق فورۋمىندا دا تالقىلانعانى كەزدەيسوق ەمەس, ونىڭ قاتىسۋشىلارى قايتالاما قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋ ەل ٶڭٸرلەرٸندەگٸ ەكولوگييالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قاتتى مينەرالدى تٷزٸلٸمدەردٸ (قمت) قايتا ٶڭدەۋدٸڭ بٸرىڭعاي جٷيەسٸن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
امت-نىڭ بۇرىنعى ٷندٸ مەنەدجمەنتٸ ەكولوگييا, اۋانىڭ تازالىعى جەنە قازاقستاندىقتاردىڭ دەنساۋلىعى مەسەلەسٸنە باسىمدىق بەرمەگەنٸن, وسىلايشا ٶندٸرٸس قالدىقتارى مەن ٷيٸندٸلەرٸن قايتالاما اينالىمعا جٸبەرمەگەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. قازٸرگٸ ۋاقىتتا كومپانييا الاڭدارىندا شامامەن 750 ميلليون توننا تەحنوگەندٸك مينەرالدى قالدىقتار جيناقتالعان: دومنا جەنە بولات بالقىتۋ شلاكتارى, ٷيٸندٸلەر, كٶمٸردٸ بايىتۋ ٶنٸمدەرٸ جەنە ت.ب. مەتاللۋرگييا كومبيناتىنىڭ ٶنەركەسٸپتٸك قالدىقتارىنىڭ 54,1%-ى تەمٸر كەن دەپارتامەنتٸنٸڭ قمت-نا, 34,4%-ى بولات دەپارتامەنتٸنە جەنە 11,4%-ى كٶمٸر دەپارتامەنتٸنە تيەسٸلٸ.
2028 جىلعا قاراي, قايتالاما قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋدٸ جولعا قويۋ جوسپارلانعان كەزدە, Qarmet قايتالاما شيكٸزاتتى قۇرىلىس قوسپالارى مەن تىڭايتقىشتاردى دايىنداۋعا قايتا باعىتتاي الادى, سونىمەن قاتار مىس, قورعاسىن, مىرىش جەنە باسقا مەتالدار سيياقتى پايدالى كومپونەنتتەردٸ الۋ ٷشٸن تيٸمدٸ تەحنولوگييالاردى ەزٸرلەي الادى, ياعني قايتا ٶڭدەۋدٸڭ باسقا دەڭگەيٸنە شىعادى.
بۇدان باسقا, تسيركۋليارلىق ەكونوميكا پرينتسيپتەرٸن ەنگٸزۋ جاڭا ٶندٸرٸستەر, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جەنە مەملەكەتتٸڭ شيكٸزات يمپورتىنا ستراتەگييالىق تەۋەلدٸلٸگٸن تٶمەندەتۋگە, ەلدٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسى جوبانى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن فورۋم اياسىندا كومپانييا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن ٶنەركەسٸپتٸك قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋدە ىنتىماقتاستىق تۋرالى بٸرقاتار كەلٸسٸمدەرگە قول قويدى.
ەكسپورتتىق ەلەۋەت
كەسٸپورىندا 35 مىڭ قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەيدٸ. مەتاللۋرگييا كومبيناتىنىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتى بٷگٸندە جىلىنا 4 ميلليون توننا سۇيىق بولاتقا جەتتٸ. ٶتكەن جىلى كەسٸپورىن 2,9 ميلليون توننا دايىن ٶنٸمدٸ ساتتى, ونىڭ 2,1 ميلليون تونناسى اۋعانستان, ەزٸربايجان, گرۋزييا, قىتاي, قىرعىزستان, ٶزبەكستان, تەجٸكستان, تٷرٸكمەنستان جەنە رەسەيگە ەكسپورتتالدى.
Qarmet كومبيناتى ٶنٸمٸنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ساقتاۋ ماقساتىندا مەتالدىڭ ٶزٸندٸك قۇنىن تٶمەندەتۋ بويىنشا ٸس-شارالار جٷرگٸزۋدە. مەسەلەن, 11 اي جۇمىس ٸشٸندە تونناسىنا سلياب باعاسىنا (بولات دايىندامالارى – رەد.) سىرتقى فاكتورلاردىڭ ەسەرٸن 430 دوللاردان 331 دوللارعا دەيٸن تٶمەندەتۋگە قول جەتكٸزدٸ (شامامەن 100 دوللارعا تٶمەندەۋ). جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان ساياسات قازاقستان نارىعىنداعى وتاندىق ٶنٸمنٸڭ ٷلەسٸن ۇلعايتادى جەنە ٸشكٸ ەلدٸك قۇندىلىقتى ارتتىرادى.
كەسٸپورىننىڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن ورناتۋعا قر ٷكٸمەتٸ دە كٶمەكتەسەدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن قازاقستاندىق-قىتاي ينۆەستيتسييالىق دٶڭگەلەك ٷستەلٸنە قاتىستى. ساپاردىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قحر تٶراعاسى سي تسزينپين اراسىندا قول جەتكٸزٸلگەن ەكٸجاقتى تاۋار اينالىمى كٶلەمٸن ەكٸ ەسە ۇلعايتۋ تۋرالى ۋاعدالاستىقتاردى ورىنداۋ بولدى, ول ٶتكەن جىلى 41 ميلليارد دوللارعا جەتٸپ, تاريحي رەكوردقا جەتتٸ.
ٷكٸمەتتەر اراسىنداعى ۋاعدالاستىقتاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى سوماسى 2,5 ميلليارد دوللار بولاتىن 8 كوممەرتسييالىق كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. ونىڭ ٸشٸندە Qarmet ٷلەسٸ (5 كەلٸسٸم) شامامەن 1,9 ميلليارد دوللار بولدى.
قول قويىلعان كەلٸسٸمدەر ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋدا ماڭىزدى قادام جەنە Qarmet كومپانيياسىنىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتىن جاڭعىرتۋعا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ, جاڭا تەحنولوگييالارعا جول اشادى.
شاحتەرلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ
قاۋٸپسٸزدٸك جەنە جوعارى ساپا ستاندارتتارى بۇدان بىلاي Qarmet ٷشٸن باسىمدىققا يە. وتاندىق ينۆەستور جۇمىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ايىندا Boston Consulting Group كومپانيياسىن كٶمٸر شاحتالارىنىڭ ەلەۋەتٸن زەرتتەۋ ٷشٸن شاقىردى, وندا شاحتەرلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ناقتى كريتەرييلەر مەن ۇسىنىستار انىقتالدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىلارىنا سٷيەنە وتىرىپ, ٸس جٷزٸندە اي سايىن جاڭا تەحنولوگييالار ەنگٸزٸلۋدە, مىسالى, شاحتەرلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن پوزيتسييالاۋ جٷيەسٸ, ياعني تاۋ-كەن ٶندٸرۋشٸلەر كەسٸپوداقتارى امت-دان قول جەتكٸزە الماعان نەگٸزگٸ تەحنولوگييالار, قوندىرعىلار. مۇنداي جٷيەلەر قازٸردٸڭ ٶزٸندە كٶمٸر دەپارتامەنتٸنٸڭ بارلىق شاحتالارىندا ەنگٸزٸلۋدە جەنە 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تولىق ەنگٸزٸلەتٸن بولادى.
بۇدان باسقا, بيىل كٶمٸر دەپارتامەنتٸنٸڭ ورتالىق ديسپەتچەرلٸك پۋنكتٸ پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. جولعا قويىلعان قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸ شاحتەرلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ورتالىق ديسپەتچەرلٸك پۋلتٸنە ۋاقىتىلى كەلٸپ تٷسكەن سيگنالدىڭ ارقاسىندا جالپى جەلٸلەردە جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ كٸنەسٸنەن ەلەكتر ەنەرگيياسىن بەرۋ توقتاتىلعان «اباي» شاحتاسىنان 155 كەنشٸنٸ شىعىنسىز ەۆاكۋاتسييالاۋ قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
«قىزمەتكەرلەر دەرەۋ ەۆاكۋاتسييالاۋ جوسپارىن ەنگٸزدٸ, سوعان سەيكەس 155 ادامنان تۇراتىن اۋىسىم جەر بەتٸنە قاۋٸپسٸز شىعارىلدى. كەسٸپورىننىڭ بارلىق قىزمەتتەرٸ جەدەل جەنە قابىلدانعان جۇمىس الگوريتمدەرٸنە سەيكەس جۇمىس ٸستەدٸ», – دەپ حابارلادى سول كەزدە Qarmet باسپاسٶز قىزمەتٸ.
ورتالىق ديسپەتچەرلٸك پۋنكت بارلىق شاحتالاردىڭ قىزمەتٸنە مونيتورينگ جٷرگٸزەدٸ, گاز داتچيكتەرٸن باقىلايدى, كەنشٸلەردٸڭ, ٶرت سٶندٸرۋشٸلەردٸڭ دەنساۋلىق جاعدايىن, قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸن تالدايدى جەنە تٶتەنشە جاعداي تۋىنداعاندا قىزمەتكەرلەرگە جەدەل حابارلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەندٸ كەنشٸلەر تٸپتٸ 700-800 م تەرەڭدٸكتە دە جۇمىس ٸستەۋگە قابٸلەتتٸ ەرەكشە قورعالعان سمارتفوندارمەن جابدىقتالۋدا. شاحتالاردى جەلدەتۋ جٷيەلەرٸ دە جاڭعىرتىلۋدا.
كٶمٸر شاحتالارىنداعى تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ شەڭبەرٸندە:
– لەنتالىق كونۆەيەردە ٶرت سٶندٸرۋ جٷيەلەرٸن;
– لەنتالىق كونۆەيەر ەلەمەنتتەرٸنٸڭ قىزۋىن ەرتە انىقتاۋ جٷيەلەرٸن;
– كٶمٸر شاحتالارىنداعى اەروگازدىق باقىلاۋ, مونيتورينگ جەنە گاز ورتاسىن تالداۋ بويىنشا دەۆيس-دەربي جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا.
مۇنايشىلاردان الىنعان ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ تەحنولوگيياسى مەتان دەڭگەيٸن قازبالاردا 50%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋدە وڭ ەسەر ەتەدٸ. 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تەرەڭدٸگٸ شامامەن 750 مەتر بولاتىن 10 جاڭا ۇڭعىما بۇرعىلاۋ جوسپارلانۋدا.
تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ ينۆەستيتسييالاردىڭ ماڭىزدى بابىنا اينالدى. ٶتپەلٸ كومباينداردى, مەحانيكالاندىرىلعان كەشەندەر مەن كونۆەيەرلەردٸ ساتىپ الۋعا Qarmet 100 ميلليون دوللار جۇمسايدى. العاش رەت شاحتالارداعى بارلىق كونۆەيەر جەلٸلەرٸ بٸر ۋاقىتتا اۋىستىرىلدى. بۇرىنعىلارى, كەنشٸلەردٸڭ ايتۋىنشا, وتقا تٶزٸمدٸ ەمەس, ادامدارعا قاۋٸپ تٶندٸرگەن.
بٷگٸندە ٶتپەلٸ جۇمىستاردى بارلىق شاحتالاردا 51 بريگادا جٷرگٸزۋدە, ال 2023 جىلى ولاردىڭ سانى نەبەرٸ 11 بولعان. كەلەسٸ جىلى تەنتەك شاحتاسىندا كٶمٸر ٶندٸرۋ ٸسكە قوسىلادى. كٷزەمباەۆ اتىنداعى شاحتانىڭ تٸك وقپاندارىندا جۇمىستار اياقتالدى, ساران شاحتاسىندا پوزيتسييالاۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىستار تولىعىمەن اياقتالدى.
جالپى, Qarmet ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى جەنە كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸنە قاتىستى قامتاماسىز ەتۋگە ۇمتىلادى دەپ ايتۋعا بولادى. مىسالى, تەك بيىلعى جىلى كومپانييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ورتاشا جالاقىسى 14,8%-عا ٶستٸ.
«بٸزدٸڭ كٶمٸر دەپارتامەنتٸ ٷشٸن ستراتەگييامىز – بۇل كٶمٸر حيميياسى مەن كٶمٸر ٶندٸرۋ كٶلەمٸن ودان ەرٸ دامىتۋ. كەسٸپورىندا قالىپتاسقان ايانىشتى جاعداي, بٸزگە كومبيناتتىڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىسى ٷشٸن شەتەلدەن كٶمٸر ساتىپ الۋ – تيٸمسٸز جەنە ەكونوميكالىق تۇرعىدان زيياندى. بٸز Qarmet كٶمٸر بازاسىنىڭ رەسۋرستارىن پايدالانبادىق, ونىڭ قورى – 1,5 ميلليارد توننا. بٸراق ەندٸ بەرٸ ٶزگەرۋدە, – دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆاديم باسين, – بٸزدٸڭ كەنشٸلەرٸمٸز شىنىمەن ٷلكەن ەرلٸك جاساۋدا, بۇل بٸزگە كٶمٸر ساتىپ الۋدان باس تارتۋعا جەنە مەتاللۋرگييا الىبىن ٶزٸمٸز ٶندٸرگەن جەنە بايىتىلعان كٶمٸرمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ».
ەكولوگييا جەنە ەلەۋمەتتٸك قولداۋ
كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸن ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان قولداۋ جالعاسۋدا. «Qarmet» اق نەگٸزگٸ قىزمەتٸنەن باسقا ەلەۋمەتتٸك سالادا بٸرقاتار جوبالاردى ٸسكە اسىردى. مىسالى, تەمٸرتاۋ قالاسىندا ساياباق سالىندى, ال ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋ اياسىندا ترامۆاي ينفراقۇرىلىمىن قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ. كومپانييا 8 جاڭا ۆاگون ساتىپ الىپ, قالاداعى 30 شاقىرىم ترامۆاي جولىن رەتكە كەلتٸردٸ. نەتيجەسٸندە بيىلعى جىلدىڭ قازان ايىندا بٸرٸنشٸ ترامۆاي تەستتٸك رەجيمدە ٸسكە قوسىلدى (ترامۆاي قاتىناسى 2023 جىلعى اقپاندا توقتاتىلعان بولاتىن). كەسٸپورىن سونداي-اق قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸمەن ٶز قىزمەتكەرلەرٸن تاماقتاندىرۋ ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدٸ ساتىپ الۋعا مەموراندۋمعا قول قويدى.
بٸراق ٶڭٸر ٷشٸن ەڭ ماڭىزدى ەكولوگييالىق جوبا – Qarmet ٶندٸرٸسٸن تابيعي گازعا كٶشٸرۋ. مازۋتتى, سۇيىتىلعان گازدى جەنە كوكستى تۇتىنۋدى ازايتىپ, تابيعي گازبەن اۋىستىرۋ تەك كومبينات تاريحىنداعى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەلدەگٸ ەڭ اۋقىمدى ەكولوگييالىق جوبالاردىڭ بٸرٸ بولاتىن باستاما. تسەحتاردى قوسۋدىڭ العاشقى كەزەڭدەرٸندە جوبا قورشاعان ورتاعا ەسەردٸ 30%-عا تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, شىعارىندىلار كٶلەمٸن 60 مىڭ تونناعا دەيٸن ازايتادى.
ٸرٸ قۇرىلىستىڭ بەلسەندٸ ساتىسى 2024 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە ٸشكٸ گاز قۇبىرىنىڭ ٸرگەتاسىن قالاۋمەن اشىلدى. ەرٸ قاراي – «سارىارقا» ماگيسترالٸنە قوسىلۋ. بٸرٸنشٸ كەزەڭدٸ 2025 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانۋدا.
Qarmet سونىمەن قاتار اۋرۋحانا كەشەنٸن جاڭعىرتتى جەنە ۆەدومستۆولىق «رومانتيك», «ورليونوك» جەنە «فاكەل» بالالار ساۋىقتىرۋ لاگەرٸن جٶندەدٸ, ولاردىڭ ەڭ كٶنەسٸ ٶز تاريحىن 1965 جىلدان, ال ەڭ «جاسى» 1971 جىلدان باستايدى. كەسٸپورىن سونداي-اق جاڭا فورماتتاعى مەدەني-بۇقارالىق ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋگە قامقورلىق جاسايدى – مەتاللۋرگتەر كٷنٸ مەن كەنشٸلەر كٷنٸن مەرەكەلەۋ جيىنتىعى ٶڭٸردٸڭ 100 مىڭنان استام تۇرعىن جيناپ, جاستار مەن قارييالاردىڭ رازىلىعىن الدى.
«بيىلعى جىلى كەسٸپورىننىڭ كەنشٸلەرٸ مەن مەتاللۋرگتەرٸ قاتارىنان مەملەكەتتٸك جەنە ۆەدومستۆولىق ناگرادالارمەن ماراپاتتالعاندار سانى كٶبەيدٸ. بٸز Qarmet كەنشٸلەرٸ مەن مەتاللۋرگتەرٸنٸڭ ەڭبەگٸنە نازار اۋدارىپ, جوعارى باعا بەرگەنٸ ٷشٸن مەملەكەتكە العىس ايتامىز. بۇل شىنىمەن بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاعداي», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆاديم باسين.
شاحتينسك جەنە اباي قالالارىنىڭ ەكٸمدٸكتەرٸمەن بٸرلەسٸپ كەنشٸلەرگە جاڭا تۇرعىن ٷي بٶلۋ بويىنشا كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلۋدە, بانكتەرمەن بٸرلەسٸپ كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن جەڭٸلدەتٸلگەن اۆتونەسيە بەرۋ باعدارلامالارى پىسىقتالۋدا.
ۆاديم باسين ايتقانداي: «بٸز تەك تەمٸرتاۋ تٶڭٸرەگٸندە عانا شوعىرلانبايمىز. بٸزدٸڭ نازارىمىزدا شاحتينسك, ساران, اباي, قاراجال, اقتاۋ جەنە ت.ب. قالالار بار, وندا بٸزدٸڭ ٶندٸرٸستەرٸمٸز بار. بٸز بٷگٸن قر ٷكٸمەتٸمەن بٸرلەسٸپ, مونوقالالاردى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جوبانى ەزٸرلەۋدەمٸز. مەن ەزٸرلەمەلەردٸ كٶردٸم, ولار ٶڭٸردٸ دامىتۋعا لايىقتى ٷلەس قوساتىن بولادى».
جىل قورىتىندىسى
بٸر جىل ٸشٸندە جيناقتالعان مەسەلەلەردٸڭ بەرٸن شەشۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸ انىق. بٸراق قازٸردٸڭ ٶزٸندە نەتيجە بار. تاڭدالعان باعىت مەتاللۋرگتەرگە بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا 5 جىلداعى ەڭ جاقسى ٶندٸرٸس نەتيجەسٸن كٶرسەتتٸ, بٸر ايدا 330 مىڭ توننا بولات قورىتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
قر ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە رەفورمالار اگەنتتٸگٸ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, قازاقستاننىڭ تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس يندەكسٸ 2024 جىلعى قاڭتار-قازان ارالىعىندا 100,3% بولدى, بۇل كٶمٸر (100,5%) جەنە مەتالل كەندەرٸن (108,4%) ٶندٸرۋدٸڭ ٶسۋٸمەن بايلانىستى.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶٶي 2024 جىلعى ەسەپتٸ كەزەڭدە 2023 جىلعى ۇقساس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 104,8% بولدى. مەتاللۋرگييا سەگمەنتٸندە ٶسٸم 7,5% -عا جەتتٸ.
Qarmet اق-نى ٷكٸمەتتٸڭ قر پرەزيدەنتٸ باستاماشىلىق ەتكەن ەكونوميكاداعى ينفراقۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر باعدارلاماسى اياسىندا «بەيتەرەك» ۇبح» اق-مەن بٸرلەسٸپ كلاستەرلٸك تەسٸلدٸڭ بٸرٸنشٸ پيلوتتىق جوباسى رەتٸندە بەكٸتۋٸ جىلدىڭ ماڭىزدى قورىتىندىسى بولدى. «بەيتەرەك» ۇبح» اق-نىڭ بۇل تەسٸلٸ قازاقستان ٷشٸن بٸرەگەي سانالادى. بۇل «قازاقستان ماگنيتكاسى» اينالاسىندا جاڭا شاعىن جەنە ورتا ٶندٸرٸستەردٸڭ پايدا بولۋىمەن بايلانىستى, مىسالى, شويىن جەنە جٸكسٸز قۇبىرلار, مەتالل بۇيىمدار زاۋىتى جەنە باسقالارى, ولار وففتەيك كەلٸسٸمشارتتارىمەن قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى.
ەلەمدەگٸ كٷردەلٸ جاعدايعا, شيكٸزات باعاسىنىڭ تۇراقسىزدىعىنا جەنە تۇراقسىز گەوساياسي جاعدايدا ستراتەگييالىق جوسپارلاۋدىڭ قيىندىقتارىنا قاراماستان, Qarmet ٶز كٶرسەتكٸشتەرٸن جاقسارتۋعا ۇمتىلادى. كەسٸپورىندى جاڭعىرتۋ جالعاسادى, قاۋٸپسٸزدٸك كٷشەيتٸلەدٸ. كومپانييانى قايتا قۇرۋ قارقىندىلىعى, ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ, جاڭا پەرسپەكتيۆالار, ٶندٸرٸس اۋقىمىن كەڭەيتۋ – مۇنىڭ بەرٸ ەگەر بۇرىن كەسٸپورىننان كەتٸپ جاتسا, قازٸر وعان ۇمتىلاتىن جەنە تۇراقتىلىق پەن اماندىق كٶرەتٸن جاعدايعا ەكەلدٸ. Qarmet-تٸڭ ٶسۋٸمەن ٶز بولاشاعىن بايلانىستىراتىن ادامدار ٷشٸن قايتا قۇرۋلار مەن قايتا جاندانۋ ايقىن. جوسپارلى پروگرەسس «Qarmet» اق كەسٸپورىندارىنا جاس كادرلاردى تارتۋدا ماڭىزدى ىنتالاندىرۋ بولادى, ەسٸرەسە, كومبيناتتا جۇمىس ٸستەۋ ەلدەقايدا تىنىش بولدى.
سوڭعى ۋاقىتا قىلمىسپەن كٷرەس كٷشەيٸپ, ۇرلىقپەن جەنە ٶنٸمدەر مەن ماتەريالداردى ساتۋمەن, جۇمىسشىلاردى بوپسالاۋمەن اينالىسقان 8 ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ جويىلدى.
جاڭا ينۆەستور كەسٸپورىندا پايدا تاپقان كٶپجىلدىق قىلمىستىق سپرۋتتان شاحتەرلەر مەن مەتاللۋرگتەردٸ قورعاۋدى ماقسات ەتەدٸ. ەرينە, كومبيناتتى دا, ونىڭ ۇجىمىن دا توناۋعا ٷيرەنگەندەر زاڭ مەن تەرتٸپتٸڭ ورناۋىنا, تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەردٸ قالامايدى. شاحتەرلەردٸڭ اماندىعى, ەلدٸڭ ماقتانىشى جەنە تمد-داعى كٶشباسشى رەتٸندە تابىستى كومبينات ولارعا قاجەت ەمەس. ولار اقشانى باسقا جولمەن تابۋعا داعدىلانعان. ەرينە, اقپاراتتىق قىسىم مەن شابۋىلدار ارقىلى ەسكٸ قاعيدالاردىڭ مۇنداي ٶكٸلدەرٸ اۋقىمدى ٶزگەرٸستەردٸ بۇرمالاۋعا تىرىسادى, بۇل ٶرەسكەل ٶتٸرٸكپەن, كەيدە نەزٸك ايلاكەرلٸكپەن جاسالادى.
«ٶكٸنٸشكە قاراي, ۇرلىقتىڭ جولى كٶپ, ولار ادامداردى اداستىرۋعا تىرىسادى, ٶزدەرٸ سيياقتىلاردى ٶز جاعىنا تارتادى, ەشقانداي رەسۋرستاردى ايامايدى. كٸمگە قاراپايىم بٸلٸم مەسەلەسٸ, ال كٸمگە ار-ۇجداننىڭ جوقتىعى. دەگەنمەن, كٸمنٸڭ قانشا تۇراتىنى ەرقاشان بٸردەن كٶرٸنەدٸ. شىن مەنٸندە, ولار ٶز ەرەكەتتەرٸمەن ولار سيياقتىلارمەن ىمىراسىز كٷرەس جٷرٸپ جاتقانىن دەلەلدەيدٸ. ولار ٶزدەرٸنٸڭ پوزيتسييالارىن Qarmet-تە دە, ەلدە دە جوعالتا بەرەدٸ, كەسٸپورىننىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن, مەملەكەتتٸڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن ادال جەنە زاڭدى جۇمىس ٸستەگٸسٸ كەلمەيتٸن جەنە قالامايتىندار, ٶتكەندە قالعاندار, قىلمىستىق سحەمالارعا باتقاندار», – دەپ تولىقتىردى ۆاديم باسين.
ەندٸ قىلمىستان تازارتۋدان باسقا, بارلىق قىلمىسكەرلەردٸ سوتقا جەتكٸزۋ جەنە جازالاۋ, قولداعانداردى, ٶتٸرٸك پەن جالا جابۋدان, ادامداردى الداۋدان پايدا تاپقانداردى جازالاۋ, سونداي-اق بۇرىن جابىلعان قىلمىستاردى, سونىڭ ٸشٸندە 90-شى جەنە 2000-شى جىلدارى كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بۇرىن جاسىرىلعان جوعالۋى بويىنشا قىلمىستاردى اياعىنا دەيٸن تەرگەۋ مٸندەتٸ تۇر. جالپى, قر پرەزيدەنتٸ ق.ق.توقاەۆتىڭ ۇقت-مەن كٷرەستٸ ۇيىمداستىرۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىنا سەيكەس, قۇقىق قورعاۋ جەنە ارناۋلى مەملەكەتتٸك ورگاندار ٶڭٸردٸ ايتارلىقتاي دەكريميناليزاتسييالاۋعا قول جەتكٸزدٸ. قىلمىس كٶرسەتكٸشتەرٸ تٶمەندەدٸ, بۇعان «سحودكالار», «سترەلكالار» دەپ اتالاتىنداردىڭ بولماۋى ايقىن دەلەل.
ۆاديم باسين: «مەن اشىق ايتۋعا داعدىلانعانمىن – قالاي بار, سولاي ايتام. بٸزدٸڭ ۇجىم ادال. ادامدار نە ٸستەلگەنٸن, قالاي ٸستەلگەنٸن, قاۋٸپسٸزدٸك پەن جاڭعىرتۋعا قانشا قاراجات سالىنعانىن كٶرٸپ وتىر. پەرسپەكتيۆانى كٶرەدٸ, ٶز بولاشاعىن بٸزدٸڭ ورتاق كەسٸپورىنمەن بايلانىستىرادى. بٷگٸندە بٸز بۇرىنعىدان دا بٸرتۇتاس كوماندا رەتٸندە جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز, قويىلعان مٸندەتتەردٸ بٸرگە شەشەمٸز, ٶز ەلٸمٸز, ٶز ازاماتتارىمىز الدىندا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنەمٸز. مۇنىڭ بەرٸ بٸزگە جۇمىس ورىندارىن كٶبەيتۋگە, بٸزدٸڭ بٶلٸمشەلەرٸمٸز ورنالاسقان ٶڭٸرلەردٸڭ ەكونوميكاسى مەن ينفراقۇرىلىمىنا ٶز ٷلەسٸمٸزدٸ قوسۋعا, ەل يگٸلٸگٸ ٷشٸن بٸرگە جۇمىس ٸستەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تسەحتاردىڭ, شاحتالاردىڭ اۋىر مۇرا رەتٸندە قابىلداعان كٷيٸن ٶز كٶزٸمەن كٶرگەندەر الدىمىزدا قانشا جۇمىس تۇرعانىن تٷسٸنەدٸ. بٸراق بٸز جەڭەمٸز, بٸز قازٸردٸڭ ٶزٸندە جوسپارلى تٷردە العا جىلجىپ كەلەمٸز».
