Qazaqstanda 2026–2027 jyldardaǵy jylytý maýsymynyń alǵashqy kezeńiniń qorytyndysy shyǵaryldy. Úkimet otyrysynda Energetika ministri Erlan Aqkenjenov jylý elektr ortalyqtaryndaǵy apattyq jaǵdailardyń azaiýyna qandai sharalar yqpal etkenin, qai qalalarda jarty ǵasyr buryn tartylǵan jylý magistraldary tolyq aýystyrylǵanyn jáne kómirmen qamtamasyz etý boiynsha ákimdikterge qandai mindetter júktelgenin baiandady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Infraqurylymdy jańǵyrtý: stantsiialardaǵy apattyq jaǵdailar azaiý sebebi qandai?
Boljam boiynsha, biylǵy qys energetikalyq júiege túsetin júktemeniń artýymen erekshelenedi. Energetika ministrliginiń málimetinshe, qatty aiaz kezinde eldiń energetikalyq júiesindegi eń joǵary júkteme ótken jylmen salystyrǵanda 3%-ǵa artyp, 18 200 MVt-qa jetedi dep kútilýde.
Osy júktemeni qamtamasyz etý maqsatynda 2026 jyldyń 10 aiynda elektr energiiasyn óndirý kólemi 2,3%-ǵa artyp, 102 mlrd kVt·saǵ-ty qurady. Sonymen qatar jóndeý jumystaryna bólingen qarjy kólemi 27%-ǵa ulǵaityldy.
Energetikalyq infraqurylymdy jańǵyrtýǵa jalpy somasy 1 trln teńgege jýyq qarajat baǵyttaldy. Onyń ishinde elektr stantsiialaryn jóndeýge 384 mlrd teńge, elektr jelilerine 393 mlrd teńge, jylý magistraldaryna 198 mlrd teńge bólindi.
Qysqy kezeń bastalǵanǵa deiin energetikter 8 energoblokty, 49 qazandyqty jáne 37 týrbinany jóndeýden ótkizdi. Sondai-aq 17,1 myń shaqyrym elektr berý jelisin, 444 qosalqy stantsiiany jáne 377 shaqyrym jylý jelisin jóndeý jospary tolyq oryndaldy.
«Qazirgi jylytý maýsymy shtattyq rejimde ótip jatyr. Barlyq tutynýshy elektr jáne jylý energiiasymen tolyq kólemde qamtamasyz etilgen. Elimizdiń energiia kózderinde qajetti jabdyqtar quramy qamtamasyz etildi. Qalǵan jóndeý jumystary tek rezervtik qýattar esebinen júrgizilip, jylý men elektr energiiasyn jetkizýge eshqandai áser etpeidi. Júrgizilgen daiyndyq jumystarynyń nátijesinde elektr stantsiialarynyń tozý deńgeii 52%-ǵa, jylý jelileriniń tozý deńgeii 48%-ǵa deiin tómendedi. Al tehnologiialyq buzýshylyqtardyń jalpy sany 6%-ǵa, onyń ishinde elektr stantsiialarynyń ózinde 8%-ǵa qysqardy», – dedi Erlan Aqkenjenov Úkimet otyrysynda.
Jarty ǵasyrlyq tozyǵy jetken qubyrlar jańartylýda
Sońǵy jyldary óńirlerde ótken ǵasyrdyń 70–80-jyldarynda tartylǵan eski magistraldyq qubyrlar negizgi máselelerdiń biri bolyp keldi. Ótken jazda «Energetikalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aiasynda birqatar qalada eń tozyǵy jetken jylý jelileri aýqymdy túrde aýystyryldy.
«Stepnogorsk qalasynda 53 jyl paidalanylǵan 9,5 shaqyrym jylý jelisi qaita jańǵyrtyldy. Taldyqorǵanda birinshi kezeń aiasynda 46 jyl qyzmet etken qalanyń negizgi jylý magistraliniń 3,5 shaqyrymy jańartyldy. Petropavlda 1980 jyly salynǵan, jalpy uzyndyǵy 4,3 shaqyrym bolatyn magistraldiń eki ýchaskesi qaita jańǵyrtyldy. Qaraǵandyda tozý deńgeii 81%-dy quraityn iri jylý magistralin aýystyrý jumystary aiaqtaldy. Atalǵan jobalardyń barlyǵynda qazaqstandyq óndiristen shyqqan zamanaýi energiia tiimdiligi joǵary aldyn ala oqshaýlanǵan qubyrlar paidalanylǵanyn atap ótkim keledi. Bul turǵyn úilerdi jylýmen jabdyqtaý senimdiligin arttyryp qana qoimai, jańadan salynyp jatqan nysandardy qosý úshin qajetti rezerv qalyptastyrýǵa múmkindik berdi», – dedi Erlan Aqkenjenov.
Osyndai jańǵyrtý jumystary elektr jelilerinde de júrgizildi. Astanada 30 myńnan astam abonentti elektr energiiasymen qamtamasyz etetin 14 shaqyrym taratý jelisi qaita jańǵyrtyldy.
Qaraǵandy oblysynda tozý deńgeii syni kórsetkishke – 92%-ǵa jetken Qaraǵaily jelisiniń jabdyqtary tolyq aýystyrylyp, «Josaly» qosalqy stantsiiasy jańartyldy. Sonymen qatar rezervtik elektrmen jabdyqtaý shemasy quryldy.
Batys Qazaqstan oblysynda eski áýe elektr jelileri zamanaýi, joǵary temperatýraǵa tózimdi ári tozýǵa berik symdarǵa aýystyryldy.
Kómirmen qamtamasyz etý jáne qarjylyq tártip
Jylý elektr ortalyqtary men memlekettik aýdandyq elektr stantsiialarynyń otyn qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda qajetti normativtik qor jasaqtaldy. Búginde olardyń qoimalarynda 5,8 mln tonna kómir jáne 137 myń tonna mazýt bar. Budan bólek, qyrkúiek aiynan bastap óńirlerge bekitilgen kestege sáikes 255 myń tonna áleýmettik mazýt jóneltilýde.
Energetika ministrligi jeke sektor turǵyndaryn kómirmen qamtamasyz etý máselesine de erekshe nazar aýdaryp otyr. Bul baǵyttaǵy jumystardy arnaiy Respýblikalyq shtab úilestiredi.
«Aǵymdaǵy jylytý maýsymynda halyq pen kommýnaldyq-turmystyq sektordyń kómirge degen jalpy qajettiligi 7,3 mln tonnany quraidy. Onyń 5,7 mln tonnasy tikelei halyqtyń qajettiligine tiesili. Búgingi tańda óńirlerde 4,5 mln tonna kómir daiyndaldy. Bul jyldyq jospardyń 62%-yn quraidy. Jergilikti jerlerdegi ákimdikter otyn qoryn jasaqtaý barysyn turaqty baqylaýda ustap, negizsiz dúrbeleńniń týyndaýyna jol bermeý úshin barlyq qajetti sharany qabyldaýy kerek», – dep atap ótti Energetika ministrliginiń basshysy.
Sonymen qatar Úkimet janyndaǵy komissiia energetikalyq kásiporyndar aldyndaǵy merzimi ótken bereshek máselesin sheshý jumystaryn jalǵastyrýda. Sońǵy ýaqytta debitorlyq bereshektiń jalpy kólemi 11%-ǵa, iaǵni 72 mlrd teńgege deiin qysqardy.
Ministrdiń aitýynsha, óńirlerde bereshekti óteý boiynsha bekitilgen kesteler elektr stantsiialaryna jetkiziletin gaz úshin tólemderdi ýaqytyly júrgizýge jáne qys boiy jabdyqtardyń qajetti rezervin turaqty ustaýǵa múmkindik beredi.
