قازاقستاندا 2026–2027 جىلدارداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ العاشقى كەزەڭٸنٸڭ قورىتىندىسى شىعارىلدى. ٷكٸمەت وتىرىسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنداعى اپاتتىق جاعدايلاردىڭ ازايۋىنا قانداي شارالار ىقپال ەتكەنٸن, قاي قالالاردا جارتى عاسىر بۇرىن تارتىلعان جىلۋ ماگيسترالدارى تولىق اۋىستىرىلعانىن جەنە كٶمٸرمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ەكٸمدٸكتەرگە قانداي مٸندەتتەر جٷكتەلگەنٸن باياندادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ: ستانتسييالارداعى اپاتتىق جاعدايلار ازايۋ سەبەبٸ قانداي?
بولجام بويىنشا, بيىلعى قىس ەنەرگەتيكالىق جٷيەگە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸڭ ارتۋىمەن ەرەكشەلەنەدٸ. ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, قاتتى اياز كەزٸندە ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸندەگٸ ەڭ جوعارى جٷكتەمە ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 3%-عا ارتىپ, 18 200 مۆت-قا جەتەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
وسى جٷكتەمەنٸ قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2026 جىلدىڭ 10 ايىندا ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 2,3%-عا ارتىپ, 102 ملرد كۆت·ساع-تى قۇرادى. سونىمەن قاتار جٶندەۋ جۇمىستارىنا بٶلٸنگەن قارجى كٶلەمٸ 27%-عا ۇلعايتىلدى.
ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا جالپى سوماسى 1 ترلن تەڭگەگە جۋىق قاراجات باعىتتالدى. ونىڭ ٸشٸندە ەلەكتر ستانتسييالارىن جٶندەۋگە 384 ملرد تەڭگە, ەلەكتر جەلٸلەرٸنە 393 ملرد تەڭگە, جىلۋ ماگيسترالدارىنا 198 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ.
قىسقى كەزەڭ باستالعانعا دەيٸن ەنەرگەتيكتەر 8 ەنەرگوبلوكتى, 49 قازاندىقتى جەنە 37 تۋربينانى جٶندەۋدەن ٶتكٸزدٸ. سونداي-اق 17,1 مىڭ شاقىرىم ەلەكتر بەرۋ جەلٸسٸن, 444 قوسالقى ستانتسييانى جەنە 377 شاقىرىم جىلۋ جەلٸسٸن جٶندەۋ جوسپارى تولىق ورىندالدى.
«قازٸرگٸ جىلىتۋ ماۋسىمى شتاتتىق رەجيمدە ٶتٸپ جاتىر. بارلىق تۇتىنۋشى ەلەكتر جەنە جىلۋ ەنەرگيياسىمەن تولىق كٶلەمدە قامتاماسىز ەتٸلگەن. ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگييا كٶزدەرٸندە قاجەتتٸ جابدىقتار قۇرامى قامتاماسىز ەتٸلدٸ. قالعان جٶندەۋ جۇمىستارى تەك رەزەرۆتٸك قۋاتتار ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلٸپ, جىلۋ مەن ەلەكتر ەنەرگيياسىن جەتكٸزۋگە ەشقانداي ەسەر ەتپەيدٸ. جٷرگٸزٸلگەن دايىندىق جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ توزۋ دەڭگەيٸ 52%-عا, جىلۋ جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋ دەڭگەيٸ 48%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. ال تەحنولوگييالىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جالپى سانى 6%-عا, ونىڭ ٸشٸندە ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ ٶزٸندە 8%-عا قىسقاردى», – دەدٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ ٷكٸمەت وتىرىسىندا.
جارتى عاسىرلىق توزىعى جەتكەن قۇبىرلار جاڭارتىلۋدا
سوڭعى جىلدارى ٶڭٸرلەردە ٶتكەن عاسىردىڭ 70–80-جىلدارىندا تارتىلعان ەسكٸ ماگيسترالدىق قۇبىرلار نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ كەلدٸ. ٶتكەن جازدا «ەنەرگەتيكالىق جەنە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بٸرقاتار قالادا ەڭ توزىعى جەتكەن جىلۋ جەلٸلەرٸ اۋقىمدى تٷردە اۋىستىرىلدى.
«ستەپنوگورسك قالاسىندا 53 جىل پايدالانىلعان 9,5 شاقىرىم جىلۋ جەلٸسٸ قايتا جاڭعىرتىلدى. تالدىقورعاندا بٸرٸنشٸ كەزەڭ اياسىندا 46 جىل قىزمەت ەتكەن قالانىڭ نەگٸزگٸ جىلۋ ماگيسترالٸنٸڭ 3,5 شاقىرىمى جاڭارتىلدى. پەتروپاۆلدا 1980 جىلى سالىنعان, جالپى ۇزىندىعى 4,3 شاقىرىم بولاتىن ماگيسترالدٸڭ ەكٸ ۋچاسكەسٸ قايتا جاڭعىرتىلدى. قاراعاندىدا توزۋ دەڭگەيٸ 81%-دى قۇرايتىن ٸرٸ جىلۋ ماگيسترالٸن اۋىستىرۋ جۇمىستارى اياقتالدى. اتالعان جوبالاردىڭ بارلىعىندا قازاقستاندىق ٶندٸرٸستەن شىققان زاماناۋي ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸ جوعارى الدىن الا وقشاۋلانعان قۇبىرلار پايدالانىلعانىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. بۇل تۇرعىن ٷيلەردٸ جىلۋمەن جابدىقتاۋ سەنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, جاڭادان سالىنىپ جاتقان نىسانداردى قوسۋ ٷشٸن قاجەتتٸ رەزەرۆ قالىپتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ», – دەدٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ.
وسىنداي جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ەلەكتر جەلٸلەرٸندە دە جٷرگٸزٸلدٸ. استانادا 30 مىڭنان استام ابونەنتتٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن قامتاماسىز ەتەتٸن 14 شاقىرىم تاراتۋ جەلٸسٸ قايتا جاڭعىرتىلدى.
قاراعاندى وبلىسىندا توزۋ دەڭگەيٸ سىني كٶرسەتكٸشكە – 92%-عا جەتكەن قاراعايلى جەلٸسٸنٸڭ جابدىقتارى تولىق اۋىستىرىلىپ, «جوسالى» قوسالقى ستانتسيياسى جاڭارتىلدى. سونىمەن قاتار رەزەرۆتٸك ەلەكترمەن جابدىقتاۋ سحەماسى قۇرىلدى.
باتىس قازاقستان وبلىسىندا ەسكٸ ەۋە ەلەكتر جەلٸلەرٸ زاماناۋي, جوعارى تەمپەراتۋراعا تٶزٸمدٸ ەرٸ توزۋعا بەرٸك سىمدارعا اۋىستىرىلدى.
كٶمٸرمەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە قارجىلىق تەرتٸپ
جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى مەن مەملەكەتتٸك اۋداندىق ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ وتىن قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قاجەتتٸ نورماتيۆتٸك قور جاساقتالدى. بٷگٸندە ولاردىڭ قويمالارىندا 5,8 ملن توننا كٶمٸر جەنە 137 مىڭ توننا مازۋت بار. بۇدان بٶلەك, قىركٷيەك ايىنان باستاپ ٶڭٸرلەرگە بەكٸتٸلگەن كەستەگە سەيكەس 255 مىڭ توننا ەلەۋمەتتٸك مازۋت جٶنەلتٸلۋدە.
ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ جەكە سەكتور تۇرعىندارىن كٶمٸرمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ارنايى رەسپۋبليكالىق شتاب ٷيلەستٸرەدٸ.
«اعىمداعى جىلىتۋ ماۋسىمىندا حالىق پەن كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سەكتوردىڭ كٶمٸرگە دەگەن جالپى قاجەتتٸلٸگٸ 7,3 ملن توننانى قۇرايدى. ونىڭ 5,7 ملن تونناسى تٸكەلەي حالىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸنە تيەسٸلٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶڭٸرلەردە 4,5 ملن توننا كٶمٸر دايىندالدى. بۇل جىلدىق جوسپاردىڭ 62%-ىن قۇرايدى. جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردەگٸ ەكٸمدٸكتەر وتىن قورىن جاساقتاۋ بارىسىن تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاپ, نەگٸزسٸز دٷربەلەڭنٸڭ تۋىنداۋىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ شارانى قابىلداۋى كەرەك», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ باسشىسى.
سونىمەن قاتار ٷكٸمەت جانىنداعى كوميسسييا ەنەرگەتيكالىق كەسٸپورىندار الدىنداعى مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەك مەسەلەسٸن شەشۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدا. سوڭعى ۋاقىتتا دەبيتورلىق بەرەشەكتٸڭ جالپى كٶلەمٸ 11%-عا, ياعني 72 ملرد تەڭگەگە دەيٸن قىسقاردى.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ٶڭٸرلەردە بەرەشەكتٸ ٶتەۋ بويىنشا بەكٸتٸلگەن كەستەلەر ەلەكتر ستانتسييالارىنا جەتكٸزٸلەتٸن گاز ٷشٸن تٶلەمدەردٸ ۋاقىتىلى جٷرگٸزۋگە جەنە قىس بويى جابدىقتاردىڭ قاجەتتٸ رەزەرۆٸن تۇراقتى ۇستاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
