Qan diabeti (Sýsamyr) dertimen kúres aiasynda, naýqastar Túrkistandyqtar oblystan arnaiy kelgen endokrinolog mamandardan keńes alyp, turǵyndar qandaǵy qant deńgeiin anyqtaý analizin jasatýda.
14 qarasha — insýlindi sintezdep, alǵash ret naýqasqa ekken ǵalym Frederik Bankingtiń týǵan kúni qurmetine belgilendi. Bul kúndi álemniń 160 memleketi atap ótedi.
Qant diabeti – keń taraǵan qaýipti aýrý. Jazylmas dertke shaldyqqandar sany jyl ótken saiyn kóbeiýde. Búginde densaýlyqty saqtaýdyń, kez- kelgen keseldiń aldyn alýdyń eń tiimdi joly — skrining. Osy arqyly halyqtan keń taraǵan aýrý túrleri erterek anyqtalyp, utymdy emdeý isi júrgizilýde. Túrkistan oblysynda sońǵy 10 aidyń ishinde 2,5 myń adamnan Qan diabeti anyqtalǵan. Bul naýqastar «Densaýlyq» basqarmasy aiasynda ótkizilip jatqan tegin skrining jumystary barysynda anyqtalǵan. 40 pen 70 jas shamasyndaǵy azamattar tirkelgen emhanasynda skriningten aqysyz óte alady.
Dárigerler 40 jastan asqan, dene salmaǵy aýyr adamdar men gipertoniiaǵa shaldyqqan jandarǵa qant diabetine udaiy tekserilip otyrý keregin eskertedi. Derttiń bul túri tuqym qýalaidy.
Sýsamyr aýrýy óte kúrdeli jáne qaterli aýrý. Bul aýrýǵa qanttyń qandaǵy deńgeii kóterilýi tán. Onyń sońy asqazan asty bezi shyǵaratyn gormon- insýlinniń azdyǵy týyndap, aqyrynda zat almasýdyń buzylýyna alyp keledi. Qant diabetiniń II tipi tabletkamen emdelse, I-shisi tek insýlinge kónedi.
Túrkistan oblysynda 23 myńǵa jýyq adam qan diabeti dertine shaldyqqan. Sýsamyr dertine shaldyqqandardyń 93% -y 40 -80 jas shamasyndaǵy azamattar.