London jáne Niý-Iork qor birjalaryna jasaǵan sholýynda Qazaqstan minoritarlar aktsionerleri qaýymdastyǵy (QAMS) Kazatomprom (KAP) aktsiialarynyń quny 3.5%-ǵa kúrt artqanyna nazar aýdartady. Sarapshylar buǵan Tarmptyń atom energetikasyn qoldaý týraly buiryǵy túrtki bolǵanyn aitady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Tramp buiryǵynda ne týraly aitylady?
AQSh prezidenti Donald Tramp aldaǵy 25 jyl ishinde ishki atom energiiasy óndirisin tórt ese arttyrýdy buiyrǵan Jarlyqqa qol qoidy.
"Amerikalyq atom energetikasynyń qýatyn 2024 jylǵy shamamen 100 GVt-tan 2050 jylǵa qarai 400 GVt-qa deiin arttyrýǵa yqpal jasalsyn", delingen Jarlyqta.
Sondai-aq qujat mátininde: "Atom energetikasy Amerikany geosaiasi qarsylastaryna táýeldilikten arylýǵa kómek bola alýy múmkin" delinedi.
Jarlyqta Donald Tramp Iadrolyq retteý jónindegi komissiianyń (NRC) radiatsiialyq qaýipsizdik standarttary tym qatań ekenin atap ótken.
"NRC radiatsiianyń qaýipsiz shegi joq jáne ziiandy sáýlelený dárejesine týra proportsional ekenin kórsetetin qaýipsizdik modelderin paidalanady. Búginnen bastap meniń ákimshiligim NRC qurylymyn, qyzmetkerlerin, erejelerin jáne negizgi operatsiialaryn qosa reformalaýdy bastaidy. Osylaisha biz Amerikanyń álemdik atom energiiasy naryǵynda turaqty ústemdigin qamtamasyz etemiz", - delingen Jarlyqta.
Donald Tramp 2030 jylǵa qarai 10 jańa iadrolyq reaktor salýdy maqsat etip otyr.
"Jańa iadrolyq qýattardy tezirek ornatý jáne olardyń aýqymyn barynsha arttyrý úshin Energetika ministrligi qoldanystaǵy iadrolyq reaktorlardyń qýatyn 5 GVt-qa arttyrýdy qamtamasyz etý jáne 2030 jylǵa qarai 10 jańa iri reaktor salý úshin atom energetikasy ónerkásibimen jumys isteýge basymdyq berýi kerek", - delingen Jarlyqta.
Aita ketsek, Qazatomónerkásip 2024 jyly ýran óndirý jáne qarjylyq kórsetkishteri boiynsha turaqty nátijelerge qol jetkizdi. Kompaniia ýran óndirý kólemin 23 myń tonnadan asyrdy, al satý kólemi 16,5 myń tonnadan joǵary boldy. 2023 jylmen salystyrǵanda kiris 26%-ǵa ósip, rekordtyq 1,8 trln teńgege jetti. Kompaniia Qazaqstan biýdjetine 723 mlrd teńgeden astam salyq aýdardy, onyń ishinde 31 mlrd teńgeden astamy óńirlik biýdjetterge jiberilgen. Qazatomónerkásip ýran óndirýmen qatar, iadrolyq otyn tsiklin damytýǵa da basymdyq beredi. Úlbi metallýrgiia zaýytynda otyn tabletkalary, al "Úlbi-TVS" zaýytynda jylý bóletin quramalar óndirilýde. 2023 jyly "Úlbi-TVS" zaýyty jylyna 200 tonna tómen baiytylǵan ýran óndirý qýatyna jetti.
2025 jyly 18 naýryzda Qazaqstanda Atom energiiasy jónindegi agenttik quryldy. "Qazaqstanǵa bir emes, úsh atom elektr stansasyn salyp, aqyrynda tolyqqandy iadrolyq klaster qalyptastyrý qajet dep esepteimin", - dedi Memleket basshysy atalǵan agenttikti qurý týraly sheshimin jariialaǵan Ulttyq quryltaidyń IV otyrysynda.
