Prezident Qasym-Jomart Toqaev kólik-logistika salasyn damytý máseleleri boiynsha Qaýipsizdik keńesiniń otyrysyn ótkizgen bolatyn. Sol jiyn barysynda kólik ministri Marat Qarabaev pen ortalyq memlekettik organdardyń birqatar basshylary esep berdi. Odan bólek, jiynda Prezident Toqaev ministrge sógis jariialady. Osy tusta Dalanews.kz tilshisi Qarabaevtyń synǵa ushyraǵan qyzmeti týraly sarapshylardyń oiyna sholý jasady.
Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda Memleket basshysy eldegi kólik salasyndaǵy jaǵdaidy synǵa aldy. Onyń aitýynsha, «salany jańǵyrtý júieli máseleler men josparlardyń oryndalmaýy saldarynan tejelip otyr». Toqaev júk tasymalyn ótkizý kezinde shekaradaǵy kedergiler, ótkizý pýnktteriniń qanaǵattanarlyqsyz kúii, iri tranzittik infraqurylym jobalarynyń kesteden keshigýi siiaqty problemalardy atap ótti.
Prezident, sonymen qatar, naryqty aviatolyqtyrý qajettigin aityp, bul júk tasymalyn arttyrýdyń mańyzdy qadamy ekenin jetkizdi. Ol tranzittik tasymal kólemin arttyrýdy, sondai-aq Qazaqstandy jahandyq jetkizý tizbekterine qosý úshin naqty sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Jiyn qorytyndysynda prezident Marat Qarabaevqa atqarylǵan jumystardaǵy olqylyqtar úshin sógis jariialady. Toqaev kólik-logistika salasyndaǵy problemalardy sheshýge baǵyttalǵan tiimdi sharalardy qabyldaýdy talap etti.
Sarapshylar ne deidi?
Bul jaǵdaiǵa qatysty jýrnalist jáne sarapshy Denis Krivosheev pikir bildirgen. Ol Qarabaevtyń qyzmetin qatty synǵa aldy. Onyń aitýynsha, Qarabaevtyń sógispen qutylyp ketýi — bul eń jeńil jaza.
"Qarabaevtyń sógis alýy — bul minimým. Salaǵa mundai deńgeide diletanttyq kózqaraspen kelý — erekshe sheneýniktik «qabilet»", — dedi ol.
Krivosheev Qarabaev ministr bolyp taǵaiyndalǵan alǵashqy kúninen-aq tájiribesiz adamdardy qyzmetke tartyp, durys emes sheshimder qabyldaǵanyn eske saldy. Ol, ásirese, Talǵat Lastaevty ministrdiń orynbasary etip taǵaiyndaǵanyn synǵa aldy.
Sonymen qatar, jýrnalist 2023 jylǵy atyshýly oqiǵaǵa da toqtaldy. Ol kezde Azamattyq aviatsiia komitetiniń basshysy Katalin Radý Almatydaǵy túngi klýbtardyń birinde tóbeles uiymdastyrǵan bolatyn. Alaida Marat Qarabaev bul jaǵdai jumys ýaqytynan tys bolǵandyqtan, tártiptik jaza qoldanylmaitynyn málimdegen edi.
"Qarabaev bul jumys ýaqytynan tys bolǵandyqtan, Radý myrza qaida júrse de óz erki ekenin aitty. Sonymen qatar ol — memlekettik organǵa baǵynysty mekemeniń basshysy ekenin umytpaǵanyn, oǵan etika talaptary eskertilgenin jetkizdi", — dep eske aldy Krivosheev.
Jýrnalist ministr Marat Qarabaevtyń shyndyqty búrkemeleýge beiimdigin de synǵa aldy. 2024 jyldyń qańtarynda ol aýa raiynyń qolaisyzdyǵyna bailanysty 100-den astam reistiń keshigýi jáne 20 reistiń toqtatylýy týraly aityp, aviakompaniialardyń tolyq bilet qaitarý ýádesin bergen bolatyn. Alaida is júzinde FlyArystan kompaniiasynyń jolaýshylaryna tek 5 myń teńgeden qaitarylǵan.
Sondai-aq Qarabaev Qazaqstandaǵy 20-dan astam áýejaidy, Kaspiidegi Aqtaý men Quryq porttaryn sheteldik investorlarǵa basqarýǵa berýge daiyn ekenin málimdegenin de jýrnalist ótkir synady.
"Memlekettik menshikti osylai ashyqtan-ashyq satý — kásibiliktiń joq ekeniniń kórinisi", — dep málimdedi Krivosheev.
Krivosheevtiń aitýynsha, Qarabaev eldegi kólik salasyndaǵy júieli máselelerdi elemei keledi. Ol Álihan Smaiylov byltyr maýsym aiynda QTJ-nyń «qyzyl aimaq» deńgeiindegi kredittik táýekelde ekenin jariialaǵanyn eske saldy. 3 trln teńgege jýyq infraqurylym nysandaryn tekserý barysynda 29 mlrd teńgeniń qarjylyq zańbuzýshylyǵy anyqtalǵan.
"Qarabaevtyń kózqarasy múlde basqa. Ol QTJ-nyń paida taýyp otyrǵanyn, sondyqtan kompaniia basshylyǵy ózderine dividend tóleýge tolyq quqyǵy bar ekenin aitty. Osyndai jaǵdailarda tek sógis jariialanýy — tym jeńil jaza", — dedi jýrnalist.
Al BQO-lyq belsendi Azamat Músilimov Qarabaevtyń qol-aiaǵyn ministrliktegi "qariialar" bailap otyrǵanyn aitady.
"Qarabaev myrza qoiylǵan tapsyrmalardy oryndai almay jatyr. Onyń qol-aiaǵyn ministrliktegi qart kadrlar bailap otyr. Men Marat Karimjanovichti perishte dep otyrǵan joqpyn, biraq ol aiaq astynan birdeńe jasaǵysy kelse de, onyń barlyq bastamalaryn zeinet jasyndaǵy jáne zeinetaldy jastaǵy laýazymdy qyzmetterde myqtap otyrǵan káriler tejeidi. Logistika degenimiz — tek shekaradaǵy jasyl dálizder ǵana emes. Bul — joldardyń búkil uzyndyǵyndaǵy qaýipsizdik te. Sapaly jol da sonyń bir bóligi!", - deidi Músilimov.
Al májilis depýtaty Erlan Sairov jol salasy problemalarǵa tolyp ketkenin aityp, ministrge jariialanǵan sógis kútilgen sheshim bolǵanyn málimdedi. Onyń aitýynsha, eger prezident tapsyrmalary ýaqytynda ári sapaly oryndalsa, mundai jaǵdailardyń aldyn alýǵa bolar edi.
"Jumys isteý kerek, shapshań bolý kerek. Búginde Qazaqstan boiynsha respýblikalyq joldardyń sapasy da, jol qurylysy da qanaǵattanarlyqsyz deńgeide", — dedi depýtat Orda.kz-ke.
Depýtat saqaldy qurylystar kóp ekenin atap ótti. Sonyń biri — Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Maiqapshaǵai — Georgievka joly, ol shamamen bes jyldan beri salynyp keledi. Bul, onyń aitýynsha, bir ǵana jaǵdai emes.
Sairov shekaralyq ótkizý beketterine de nazar aýdardy. Onyń pikirinshe, qazaqstandyq beketterdiń jaǵdaiy kórshi eldermen salystyrǵanda áldeqaida tómen.
"Olardyń bári de kóńil kónshitetin jaǵdaida emes. Eger kórshi elderdegi, máselen, Ózbekstan, Resei jáne basqa memleketterdegi beketterdiń jaǵdaiyn salystyryp qarasaq, onda eshqandai másele joq ekenin kóremiz. Al Qazaqstanǵa kólik kirgen kezde ǵana qiyndyqtar bastalady. Bul basqarý júiesiniń álsizdigin kórsetedi", — dedi depýtat.
Sairov ministrlikke basqarý tásilin de, jobalardy júzege asyrý qarqynyn da shuǵyl ózgertý kerek dep sanaidy. Onyń aitýynsha, ministrdiń jaǵdaidy túzetýge múmkindigi áli bar, biraq prezidenttiń joldaǵan signaly óte qatań boldy.
Ministrdiń eńbek joly qandai?
Aita keteiik, Marat Qarabaev eńbek jolyn 2011 jyly QR Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń Sý resýrstary komitetinde sarapshy bolyp bastaǵan. Keiin QR Indýstriia jáne jańa tehnologiialar ministrliginiń Jańa tehnologiialar jáne energiia únemdeý departamentinde bas sarapshy, QR Kólik jáne kommýnikatsiialar ministrliginiń Tranzittik jáne kólik logistikasy departamentinde basqarma basshysy qyzmetterin atqardy.
2013-2014 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimdigi janyndaǵy «Maksimým» óńirlik investitsiialyq ortalyǵynda basqarma tóraǵasynyń keńesshisi, 2014-2015 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Kásipkerlik, indýstriialyq-innovatsiialyq damý jáne týrizm basqarmasy basshysynyń orynbasary, keiin sol basqarmanyń basshysy boldy.
2018-2020 jyldary QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrliginiń Qorǵanys-ónerkásip keshenin damytý departamentin basqardy. 2020-2021 jyldary ministrliktiń Indýstriialyq damý komitetiniń tóraǵasy, 2021-2023 jyldary Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý vitse-ministri qyzmetin atqardy. 2023 jyldyń qańtarynda Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri bolyp taǵaiyndaldy. Al 2023 jyldyń qyrkúieginen bastap Kólik ministri qyzmetine kiristi.
