پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كٶلٸك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىن ٶتكٸزگەن بولاتىن. سول جيىن بارىسىندا كٶلٸك مينيسترٸ مارات قاراباەۆ پەن ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ بٸرقاتار باسشىلارى ەسەپ بەردٸ. ودان بٶلەك, جيىندا پرەزيدەنت توقاەۆ مينيسترگە سٶگٸس جارييالادى. وسى تۇستا Dalanews.kz تٸلشٸسٸ قاراباەۆتىڭ سىنعا ۇشىراعان قىزمەتٸ تۋرالى ساراپشىلاردىڭ ويىنا شولۋ جاسادى.
قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى ەلدەگٸ كٶلٸك سالاسىنداعى جاعدايدى سىنعا الدى. ونىڭ ايتۋىنشا, «سالانى جاڭعىرتۋ جٷيەلٸ مەسەلەلەر مەن جوسپارلاردىڭ ورىندالماۋى سالدارىنان تەجەلٸپ وتىر». توقاەۆ جٷك تاسىمالىن ٶتكٸزۋ كەزٸندە شەكاراداعى كەدەرگٸلەر, ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸنٸڭ قاناعاتتانارلىقسىز كٷيٸ, ٸرٸ ترانزيتتٸك ينفراقۇرىلىم جوبالارىنىڭ كەستەدەن كەشٸگۋٸ سيياقتى پروبلەمالاردى اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت, سونىمەن قاتار, نارىقتى اۆياتولىقتىرۋ قاجەتتٸگٸن ايتىپ, بۇل جٷك تاسىمالىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى قادامى ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. ول ترانزيتتٸك تاسىمال كٶلەمٸن ارتتىرۋدى, سونداي-اق قازاقستاندى جاھاندىق جەتكٸزۋ تٸزبەكتەرٸنە قوسۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
جيىن قورىتىندىسىندا پرەزيدەنت مارات قاراباەۆقا اتقارىلعان جۇمىستارداعى ولقىلىقتار ٷشٸن سٶگٸس جارييالادى. توقاەۆ كٶلٸك-لوگيستيكا سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالعان تيٸمدٸ شارالاردى قابىلداۋدى تالاپ ەتتٸ.
ساراپشىلار نە دەيدٸ?
بۇل جاعدايعا قاتىستى جۋرناليست جەنە ساراپشى دەنيس كريۆوشەەۆ پٸكٸر بٸلدٸرگەن. ول قاراباەۆتىڭ قىزمەتٸن قاتتى سىنعا الدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قاراباەۆتىڭ سٶگٸسپەن قۇتىلىپ كەتۋٸ — بۇل ەڭ جەڭٸل جازا.
"قاراباەۆتىڭ سٶگٸس الۋى — بۇل مينيمۋم. سالاعا مۇنداي دەڭگەيدە ديلەتانتتىق كٶزقاراسپەن كەلۋ — ەرەكشە شەنەۋنٸكتٸك «قابٸلەت»", — دەدٸ ول.
كريۆوشەەۆ قاراباەۆ مينيستر بولىپ تاعايىندالعان العاشقى كٷنٸنەن-اق تەجٸريبەسٸز ادامداردى قىزمەتكە تارتىپ, دۇرىس ەمەس شەشٸمدەر قابىلداعانىن ەسكە سالدى. ول, ەسٸرەسە, تالعات لاستاەۆتى مينيستردٸڭ ورىنباسارى ەتٸپ تاعايىنداعانىن سىنعا الدى.
سونىمەن قاتار, جۋرناليست 2023 جىلعى اتىشۋلى وقيعاعا دا توقتالدى. ول كەزدە ازاماتتىق اۆياتسييا كوميتەتٸنٸڭ باسشىسى كاتالين رادۋ الماتىداعى تٷنگٸ كلۋبتاردىڭ بٸرٸندە تٶبەلەس ۇيىمداستىرعان بولاتىن. الايدا مارات قاراباەۆ بۇل جاعداي جۇمىس ۋاقىتىنان تىس بولعاندىقتان, تەرتٸپتٸك جازا قولدانىلمايتىنىن مەلٸمدەگەن ەدٸ.
"قاراباەۆ بۇل جۇمىس ۋاقىتىنان تىس بولعاندىقتان, رادۋ مىرزا قايدا جٷرسە دە ٶز ەركٸ ەكەنٸن ايتتى. سونىمەن قاتار ول — مەملەكەتتٸك ورگانعا باعىنىستى مەكەمەنٸڭ باسشىسى ەكەنٸن ۇمىتپاعانىن, وعان ەتيكا تالاپتارى ەسكەرتٸلگەنٸن جەتكٸزدٸ", — دەپ ەسكە الدى كريۆوشەەۆ.
جۋرناليست مينيستر مارات قاراباەۆتىڭ شىندىقتى بٷركەمەلەۋگە بەيٸمدٸگٸن دە سىنعا الدى. 2024 جىلدىڭ قاڭتارىندا ول اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى 100-دەن استام رەيستٸڭ كەشٸگۋٸ جەنە 20 رەيستٸڭ توقتاتىلۋى تۋرالى ايتىپ, اۆياكومپانييالاردىڭ تولىق بيلەت قايتارۋ ۋەدەسٸن بەرگەن بولاتىن. الايدا ٸس جٷزٸندە FlyArystan كومپانيياسىنىڭ جولاۋشىلارىنا تەك 5 مىڭ تەڭگەدەن قايتارىلعان.
سونداي-اق قاراباەۆ قازاقستانداعى 20-دان استام ەۋەجايدى, كاسپييدەگٸ اقتاۋ مەن قۇرىق پورتتارىن شەتەلدٸك ينۆەستورلارعا باسقارۋعا بەرۋگە دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەگەنٸن دە جۋرناليست ٶتكٸر سىنادى.
"مەملەكەتتٸك مەنشٸكتٸ وسىلاي اشىقتان-اشىق ساتۋ — كەسٸبيلٸكتٸڭ جوق ەكەنٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ", — دەپ مەلٸمدەدٸ كريۆوشەەۆ.
كريۆوشەەۆتٸڭ ايتۋىنشا, قاراباەۆ ەلدەگٸ كٶلٸك سالاسىنداعى جٷيەلٸ مەسەلەلەردٸ ەلەمەي كەلەدٸ. ول ەليحان سمايىلوۆ بىلتىر ماۋسىم ايىندا قتج-نىڭ «قىزىل ايماق» دەڭگەيٸندەگٸ كرەديتتٸك تەۋەكەلدە ەكەنٸن جارييالاعانىن ەسكە سالدى. 3 ترلن تەڭگەگە جۋىق ينفراقۇرىلىم نىساندارىن تەكسەرۋ بارىسىندا 29 ملرد تەڭگەنٸڭ قارجىلىق زاڭبۇزۋشىلىعى انىقتالعان.
"قاراباەۆتىڭ كٶزقاراسى مٷلدە باسقا. ول قتج-نىڭ پايدا تاۋىپ وتىرعانىن, سوندىقتان كومپانييا باسشىلىعى ٶزدەرٸنە ديۆيدەند تٶلەۋگە تولىق قۇقىعى بار ەكەنٸن ايتتى. وسىنداي جاعدايلاردا تەك سٶگٸس جارييالانۋى — تىم جەڭٸل جازا", — دەدٸ جۋرناليست.
ال بقو-لىق بەلسەندٸ ازامات مٷسٸلٸموۆ قاراباەۆتىڭ قول-اياعىن مينيسترلٸكتەگٸ "قارييالار" بايلاپ وتىرعانىن ايتادى.
"قاراباەۆ مىرزا قويىلعان تاپسىرمالاردى ورىنداي الماى جاتىر. ونىڭ قول-اياعىن مينيسترلٸكتەگٸ قارت كادرلار بايلاپ وتىر. مەن مارات كاريمجانوۆيچتٸ پەرٸشتە دەپ وتىرعان جوقپىن, بٸراق ول اياق استىنان بٸردەڭە جاساعىسى كەلسە دە, ونىڭ بارلىق باستامالارىن زەينەت جاسىنداعى جەنە زەينەتالدى جاستاعى لاۋازىمدى قىزمەتتەردە مىقتاپ وتىرعان كەرٸلەر تەجەيدٸ. لوگيستيكا دەگەنٸمٸز — تەك شەكاراداعى جاسىل دەلٸزدەر عانا ەمەس. بۇل — جولداردىڭ بٷكٸل ۇزىندىعىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك تە. ساپالى جول دا سونىڭ بٸر بٶلٸگٸ!", - دەيدٸ مٷسٸلٸموۆ.
ال مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆ جول سالاسى پروبلەمالارعا تولىپ كەتكەنٸن ايتىپ, مينيسترگە جارييالانعان سٶگٸس كٷتٸلگەن شەشٸم بولعانىن مەلٸمدەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر پرەزيدەنت تاپسىرمالارى ۋاقىتىندا ەرٸ ساپالى ورىندالسا, مۇنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا بولار ەدٸ.
"جۇمىس ٸستەۋ كەرەك, شاپشاڭ بولۋ كەرەك. بٷگٸندە قازاقستان بويىنشا رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ ساپاسى دا, جول قۇرىلىسى دا قاناعاتتانارلىقسىز دەڭگەيدە", — دەدٸ دەپۋتات Orda.kz-كە.
دەپۋتات ساقالدى قۇرىلىستار كٶپ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىڭ بٸرٸ — شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى مايقاپشاعاي — گەورگيەۆكا جولى, ول شامامەن بەس جىلدان بەرٸ سالىنىپ كەلەدٸ. بۇل, ونىڭ ايتۋىنشا, بٸر عانا جاعداي ەمەس.
سايروۆ شەكارالىق ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸنە دە نازار اۋداردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستاندىق بەكەتتەردٸڭ جاعدايى كٶرشٸ ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ەلدەقايدا تٶمەن.
"ولاردىڭ بەرٸ دە كٶڭٸل كٶنشٸتەتٸن جاعدايدا ەمەس. ەگەر كٶرشٸ ەلدەردەگٸ, مەسەلەن, ٶزبەكستان, رەسەي جەنە باسقا مەملەكەتتەردەگٸ بەكەتتەردٸڭ جاعدايىن سالىستىرىپ قاراساق, وندا ەشقانداي مەسەلە جوق ەكەنٸن كٶرەمٸز. ال قازاقستانعا كٶلٸك كٸرگەن كەزدە عانا قيىندىقتار باستالادى. بۇل باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ ەلسٸزدٸگٸن كٶرسەتەدٸ", — دەدٸ دەپۋتات.
سايروۆ مينيسترلٸككە باسقارۋ تەسٸلٸن دە, جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ قارقىنىن دا شۇعىل ٶزگەرتۋ كەرەك دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مينيستردٸڭ جاعدايدى تٷزەتۋگە مٷمكٸندٸگٸ ەلٸ بار, بٸراق پرەزيدەنتتٸڭ جولداعان سيگنالى ٶتە قاتاڭ بولدى.
مينيستردٸڭ ەڭبەك جولى قانداي?
ايتا كەتەيٸك, مارات قاراباەۆ ەڭبەك جولىن 2011 جىلى قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ سۋ رەسۋرستارى كوميتەتٸندە ساراپشى بولىپ باستاعان. كەيٸن قر يندۋسترييا جەنە جاڭا تەحنولوگييالار مينيسترلٸگٸنٸڭ جاڭا تەحنولوگييالار جەنە ەنەرگييا ٷنەمدەۋ دەپارتامەنتٸندە باس ساراپشى, قر كٶلٸك جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸنٸڭ ترانزيتتٸك جەنە كٶلٸك لوگيستيكاسى دەپارتامەنتٸندە باسقارما باسشىسى قىزمەتتەرٸن اتقاردى.
2013-2014 جىلدارى وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸ جانىنداعى «ماكسيمۋم» ٶڭٸرلٸك ينۆەستيتسييالىق ورتالىعىندا باسقارما تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ, 2014-2015 جىلدارى وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ كەسٸپكەرلٸك, يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ جەنە تۋريزم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, كەيٸن سول باسقارمانىڭ باسشىسى بولدى.
2018-2020 جىلدارى قر يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ قورعانىس-ٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ دەپارتامەنتٸن باسقاردى. 2020-2021 جىلدارى مينيسترلٸكتٸڭ يندۋسترييالىق دامۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى, 2021-2023 جىلدارى يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ قىزمەتٸن اتقاردى. 2023 جىلدىڭ قاڭتارىندا يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ بولىپ تاعايىندالدى. ال 2023 جىلدىڭ قىركٷيەگٸنەن باستاپ كٶلٸك مينيسترٸ قىزمەتٸنە كٸرٸستٸ.
