Osylaisha Tekeli qalasyndaǵy gaz tartý men sýmen qamtý máseleleri de sheshimin tappaq. Bul el Prezidentiniń ótken jyly Jetisý óńirine kelgen saparynda bergen tikelei tapsyrmasy bolatyn.
Osy aýqymdy jobalar boiynsha qandai jumystar atqaryldy jáne alda qandai mindetter tur degen saýaldarǵa turǵyn úi-kommýnaldyq salanyń mamandary men qurylys jumystaryn júrgizýshi mergider uiym ókilderi jaýap berdi.
Tekeli qalasynyń turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshy kóligi, avtomobil joldary jáne turǵyn úi inspektsiiasy bóliminiń basshysy Ǵalym Qyzylbaevtyń aitýynsha, jobany iske asyrý jumystary ótken jyldyń qazan aiynda bastalǵan bolatyn, 2024 jyldyń sońynda aiaqtalady dep mejelenip otyr.
Qazirgi kezde qajetti 195 shaqyrym gaz taratý jelisiniń 4,2 shaqyrymy tóselgen. «Áliia-Servis» JShS-men 5,6 mlrd teńgege kelisimshart jasalǵan. Qarjy kezeń-kezeńimen bólinetin bolady.
– Bul – aýyspaly joba. Ony júzege asyrý arqyly monoqalany gazdandyrýǵa múmkindik týady. Jeke turǵyn úilermen qatar áleýmettik nysandar da, ónerkásip oryndary da kógildir otynǵa qosylady. Tekelilikterdi jylýmen qamtamasyz etýshi Tekeli energokombinatqa jańǵyrtý jumystary júrgiziledi. Sóitip JEO da gazǵa kóshiriledi, bul óz kezeginde qalanyń ekologiiasyna da oń yqpal etedi, – deidi Ǵalym Qyzylbaev.
Búginde qurylys ýchaskelerine 17 arnaiy tehnika men 70 adam jumyldyrylǵan.
– Jer asty gaz qubyrlaryn tóseýge qazir aýa raiy qolaisyz, bir metr tereńdikke deiin jer qatyp jatyr. Sondyqtan jumys toqtap qalmaý úshin biz jobanyń 2-shi, 3-shi kezeńderine de qatar kiristik. Qazirgi kezde 3 ýchaskede joǵary qysymdy, 5 ýchaskede tómengi qysymdy gaz qubyrlaryn tóseý jumystary bir mezgilde júrgizilýde. Osy jyly búkil jumystyń 70% bitiremiz dep josparlap otyrmyz, – deidi ýchaske bastyǵy Murat Jienbaev.
Sondai-aq «Dostyq» shaǵyn aýdanynyń problemalyq máseleleri de sheshiledi.
Eske salsaq, Tekeli qalasyn gazdandyrý úshin 2018 jyly «Taldyqorǵan – Tekeli» joǵarǵy qysymdy gaz qubyrynyń qurylysy júrgizilgen bolatyn. «Jetisý OblGaz» JShS men «Ac-Tac Invest» JShS arasynda 2017 jyly Eskeldi aýdanynyń eldi mekenderi men Tekeli qalasyna aýyl ishilik gaz júieler salý men iske qosýǵa konsortsiým kelisimsharty jasalǵan. Kelisimshartqa sáikes «Ac-Tac Invest» JShS 10,4 mlrd teńge investitsiia quiyp, jobany qarjylandyrýy kerek edi.
Alaida ózine júktelgen mindetterdi kompaniia oryndai almady. Sondyqtan 2019 jyldyń sáýir aiynda «Jetisý OblGaz» JShS kelisimshartty buzatyndyǵy týraly habarlama joldap, keiin sotqa talap aryz túsirdi.
Aqyry 2020 jyldyń maýsym aiynda kelisimshart buzyldy. Bul rette «As-tas Invest» JShS halyqtan qarjy jinap, uzyndyǵy 5,1 shaqyrym gaz qubyryn tósegen. Qazirgi kezde 93 abonent tabiǵi gazǵa qosylyp, kógidir otyndy paidalanyp otyr. Al taǵy 33 úidiń turǵyndaryna gaz sol kúii jetkizilmei qalǵan.
Osyǵan bailanysty jańa jobanyń I kezeginiń 2-shi iske qosý keshenine osy problemalyq ýchaske de engizilip otyr, al «As-tas Invest» JShS atalǵan úiler turǵyndarynyń jańa gaz qubyryna qosylýdaǵy shyǵyndaryn ótep beretin bolady.
Sondai-aq, monoqalada taǵy bir mańyzdy joba júzege asyrylýda, sonyń arqasynda tekelilikter taza aýyz sýǵa qol jetkizedi. Qazirgi kezde qaladaǵy sý júiesine sý ashyq kózderden alynyp otyr, bul ásirese kóktemgi-kúzgi kezeńderde sý sapasynyń tómendeýine ákep soqtyrady.
Tekeli qalalyq TÚKSh bóliminiń málimetinshe, sýmen qamtý júiesiniń qurylys jumystarynyń jalpy quny 980 mln. teńge, jumystar 2022 jyldyń qazan aiynda bastaldy. Biylǵy jylǵa respýblikalyq biýdjetten 416 mln teńgeden astam qarjy bólindi. Joba aiasynda jalpy kólemi 6 myń tekshe metrlik eki rezervýardyń qurylysy júrgizilýde, onda 2018 jyly burǵylanǵan 3 uńǵymadan sý jinalady, sondai-aq uzyndyǵy 9 shaqyrym sý qubyry jelileri tóseledi.
Búgingi tańda «KazEvroStroi» JShS merdigerlik uiymy diametri 160 mm uzyndyǵy 3,8 shaqyrym jerge qubyr tóseýde, sondai-aq uzyndyǵy 1,4 shaqyrym transheia ázirlendi.
Qazir jumys qarqynyna aýa raiy birshama kedergi keltirýde, soǵan qaramastan merdiger kompaniia barlyq belgilengen jumysty ýaqytynda aiaqtaýǵa ýáde berip otyr. Iaǵni, osy kúzde tekelilikter 50 jyl boiy kútken taza aýyz sýǵa qol jetkizedi dep josparlanǵan.
