Qazaqstandyqtardyń 44,7%-y eldegi saiasi sheshimderge yqpal etýdiń naqty tetikteri bar ekenine senbeidi. Al saýalnamaǵa qatysqandardyń 48,7%-y sońǵy bir jylda qoǵamdyq-saiasi protsesterge múlde aralaspaǵan. Mundai derekterdi qazaqstandyqtardyń qoǵamdyq pikirin táýelsiz baqylaityn Demoscope biýrosy jariialady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Zertteý nátijesine sáikes, azamattardyń 52,4%-y eldegi qoǵamdyq-saiasi oqiǵalarǵa qyzyǵýshylyq tanytady. Alaida 44,3%-y qazirgi saiasi kún tártibin baqylamaidy.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 44,7%-y Qazaqstan saiasatyndaǵy sheshimderge yqpal etýdiń naqty tetikteri bar ekenine senbeidi. Olardyń 28,4%-y buǵan múlde senimdi emes, al 16,3%-y senimsizdik bildirgen. Kerisinshe, respondentterdiń 48,2%-y azamattardyń saiasi protsesterge qatysý múmkindigi bar dep esepteidi. Onyń ishinde 26,8%-y buǵan tolyq sense, 21,4%-y belgili bir deńgeide kelisedi.
Zertteý avtorlary saiasi yqpal etý arnalarynyń tiimdiligi men halyqtyń qoǵamdyq-saiasi protsesterge qatysý deńgeii eldegi saiasi ahýaldy baǵalaýdyń mańyzdy kórsetkishi ekenin atap ótti.
Sońǵy 12 aida qoǵamdyq-saiasi qyzmettiń qandai túrlerine qatysqany týraly suraqqa jaýap bergenderdiń 44,7%-y sailaý men referendýmdarǵa qatysqanyn aitqan. Demoscope bul kórsetkishti salystyrmaly túrde tómen dep baǵalaidy. Óitkeni sońǵy bir jylda Qazaqstanda jańa Konstitýtsiiany qabyldaý jónindegi referendým jáne Quryltai sailaýy ótken.
Sonymen qatar biýro Qazaqstan Respýblikasy Ortalyq sailaý komissiiasynyń resmi deregine nazar aýdardy. Oǵan sáikes, 2026 jylǵy 23 tamyzda ótken Quryltai sailaýyndaǵy sailaýshylardyń qatysý kórsetkishi 74,08% bolǵan.
Respondentterdiń 9,6%-y memlekettik organdarǵa, onyń ishinde eOtinish portaly arqyly ótinish joldaǵan. Taǵy 2,8%-y ePetition platformasynda petitsiialarǵa qol qoiǵan, al 2,2%-y buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jeliler arqyly memlekettik organdarǵa júgingen.
Al saýalnamaǵa qatysqandardyń 48,7%-y sońǵy bir jylda qoǵamdyq-saiasi protsesterge múlde qatyspaǵanyn aitqan. Bul suraqta birneshe jaýap nusqasyn tańdaýǵa múmkindik berilgen.
Zertteý barysynda azamattardyń qoǵamdyq belsendilik tanytýǵa qanshalyqty daiyn ekeni de baǵalanǵan. Respondentterden memleket olardyń jáne otbasynyń ómirine keri áser etetin sheshim qabyldaǵan jaǵdaida qandai da bir azamattyq áreketke bara ma degen suraq qoiylǵan.
Nátijesinde, saýalnamaǵa qatysqandardyń 54,5%-y mundai jaǵdaida áreket etýge daiyn emes ekenin bildirgen. Olardyń 31%-y eshteńe istemeitinin, óitkeni odan eshqandai nátije shyqpaitynyn aitqan. Al 40,5%-y óz ómiri men jaqyndarynyń jaǵdaiyna keri áser etetin sheshimge qarsy azamattyq áreket jasaýǵa daiyn ekenin jetkizgen.
Demoscope zertteýinde azamattyq belsendilik áleýeti jastar arasynda joǵary ekeni kórsetilgen. 18-29 jas aralyǵyndaǵy respondentterdiń 54,2%-y memleket ómirine keri áser etetin sheshim qabyldaǵan jaǵdaida belgili bir áreketke barýǵa daiyn ekenin aitqan.
Jas ulǵaiǵan saiyn bul kórsetkish tómendeidi. Máselen, 30-39 jastaǵylar arasynda 47,6%, 40-49 jastaǵylar arasynda 39,9%, 50-59 jastaǵylar arasynda 33,9%, al 60 jastan asqandar arasynda 21,5% bolǵan.
Biýro saýalnama barysynda azamattardyń saiasi ómirge aralasýyna kedergi keltiretin faktorlardy da anyqtaǵan. Respondentterdiń 32,8%-y qoǵamdyq-saiasi belsendilik eshteńeni ózgertpeidi dep senetindikten oǵan qatyspaitynyn aitqan. Taǵy 22,3%-ynyń buǵan ýaqyty joq, 12,3%-y yqtimal teris saldardan qaýiptenedi, 11,5%-y qalai qatysýǵa bolatynyn bilmeidi. Al 7,9%-y qoldanystaǵy qatysý tetikterine senbeidi.
Sonymen qatar saýalnamaǵa qatysqandardyń 25,8%-y saiasatqa qyzyqpaitynyn, 20,8%-y azamattyq aralasýdy qajet etetin másele joq ekenin aitqan. Taǵy 17%-y eshqandai kedergi kórmeitinin jetkizgen.
Zertteýshiler azamattardyń saiasi sheshimderge naqty yqpal etýi úshin qandai sharalar qajet ekenin de suraǵan. Respondentterdiń 30%-y sailaý men referendýmdarǵa belsendirek qatysýdy usynǵan. 17,6%-y memlekettik organdar men depýtattarǵa jii júginý qajet dep sanaidy. 14,4%-y qoǵamdyq tyńdaýlar men talqylaýlarǵa qatysýdy, 11,4%-y buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde óz ustanymyn ashyq bildirýdi ataǵan.
Al 10,4%-y petitsiialar men ujymdyq ótinishter jasaýǵa jáne olarǵa qol qoiýǵa, 8,9%-y beibit jinalystar men basqa da jariia aktsiialarǵa qatysýǵa basymdyq bergen. Saýalnamaǵa qatysqandardyń 7,2%-y saiasi partiialardyń jumysyna belsendi aralasýdy, 4,9%-y basqa azamattarmen birge bastamashyl toptar qurýdy usynǵan.
Sonymen qatar respondentterdiń 27,5%-y saiasatqa yqpal etýdiń naqty tetikteri joq dep esepteidi. Bul jáne aldyńǵy suraqtarda úsh jaýapqa deiin tańdaýǵa múmkindik berilgen.
Demoscope zertteýiniń qorytyndysynda qazaqstandyqtardyń qoǵamdyq-saiasi ómirge qyzyǵýshylyǵy bolǵanymen, olardyń naqty qatysýy kóbine sailaý men referendýmdarǵa barýmen shekteletini aitylǵan.
Biýro ókilderiniń pikirinshe, azamattyq belsendiliktiń nátijesine senimsizdik pen saiasi sheshimderge yqpal etýdiń tiimdi tetikteri joq degen túsinik qoǵamdaǵy áleýmettik shielenis táýekelderin arttyrýy múmkin.
«Sondyqtan azamattardyń saiasi qatysýyndaǵy negizgi mindet olardyń qyzyǵýshylyǵyn naqty belsendilikke, al óz ustanymyn bildirýge degen daiyndyǵyn bul pikirdiń estiletinine degen senimge ainaldyrý bolyp otyr. Memleket sońǵy jyldary belsendi túrde ilgeriletip kele jatqan júieli reformalardy tabysty júzege asyrý úshin qoǵamnyń suranysyna jaýap berip, azamattarǵa saiasi sheshimder qabyldaý protsesine yqpal etýdiń tiimdi tetikterin usyný qajet», - delingen Demoscope habarlamasynda.
