قازاقستاندىقتاردىڭ 44,7%-ى ەلدەگٸ ساياسي شەشٸمدەرگە ىقپال ەتۋدٸڭ ناقتى تەتٸكتەرٸ بار ەكەنٸنە سەنبەيدٸ. ال ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 48,7%-ى سوڭعى بٸر جىلدا قوعامدىق-ساياسي پروتسەستەرگە مٷلدە ارالاسپاعان. مۇنداي دەرەكتەردٸ قازاقستاندىقتاردىڭ قوعامدىق پٸكٸرٸن تەۋەلسٸز باقىلايتىن Demoscope بيۋروسى جارييالادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
زەرتتەۋ نەتيجەسٸنە سەيكەس, ازاماتتاردىڭ 52,4%-ى ەلدەگٸ قوعامدىق-ساياسي وقيعالارعا قىزىعۋشىلىق تانىتادى. الايدا 44,3%-ى قازٸرگٸ ساياسي كٷن تەرتٸبٸن باقىلامايدى.
ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 44,7%-ى قازاقستان ساياساتىنداعى شەشٸمدەرگە ىقپال ەتۋدٸڭ ناقتى تەتٸكتەرٸ بار ەكەنٸنە سەنبەيدٸ. ولاردىڭ 28,4%-ى بۇعان مٷلدە سەنٸمدٸ ەمەس, ال 16,3%-ى سەنٸمسٸزدٸك بٸلدٸرگەن. كەرٸسٸنشە, رەسپوندەنتتەردٸڭ 48,2%-ى ازاماتتاردىڭ ساياسي پروتسەستەرگە قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ بار دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ ٸشٸندە 26,8%-ى بۇعان تولىق سەنسە, 21,4%-ى بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە كەلٸسەدٸ.
زەرتتەۋ اۆتورلارى ساياسي ىقپال ەتۋ ارنالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن حالىقتىڭ قوعامدىق-ساياسي پروتسەستەرگە قاتىسۋ دەڭگەيٸ ەلدەگٸ ساياسي احۋالدى باعالاۋدىڭ ماڭىزدى كٶرسەتكٸشٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سوڭعى 12 ايدا قوعامدىق-ساياسي قىزمەتتٸڭ قانداي تٷرلەرٸنە قاتىسقانى تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرگەندەردٸڭ 44,7%-ى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمدارعا قاتىسقانىن ايتقان. Demoscope بۇل كٶرسەتكٸشتٸ سالىستىرمالى تٷردە تٶمەن دەپ باعالايدى. ٶيتكەنٸ سوڭعى بٸر جىلدا قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسييانى قابىلداۋ جٶنٸندەگٸ رەفەرەندۋم جەنە قۇرىلتاي سايلاۋى ٶتكەن.
سونىمەن قاتار بيۋرو قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ رەسمي دەرەگٸنە نازار اۋداردى. وعان سەيكەس, 2026 جىلعى 23 تامىزدا ٶتكەن قۇرىلتاي سايلاۋىنداعى سايلاۋشىلاردىڭ قاتىسۋ كٶرسەتكٸشٸ 74,08% بولعان.
رەسپوندەنتتەردٸڭ 9,6%-ى مەملەكەتتٸك ورگاندارعا, ونىڭ ٸشٸندە eOtinish پورتالى ارقىلى ٶتٸنٸش جولداعان. تاعى 2,8%-ى ePetition پلاتفورماسىندا پەتيتسييالارعا قول قويعان, ال 2,2%-ى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى مەملەكەتتٸك ورگاندارعا جٷگٸنگەن.
ال ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 48,7%-ى سوڭعى بٸر جىلدا قوعامدىق-ساياسي پروتسەستەرگە مٷلدە قاتىسپاعانىن ايتقان. بۇل سۇراقتا بٸرنەشە جاۋاپ نۇسقاسىن تاڭداۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸلگەن.
زەرتتەۋ بارىسىندا ازاماتتاردىڭ قوعامدىق بەلسەندٸلٸك تانىتۋعا قانشالىقتى دايىن ەكەنٸ دە باعالانعان. رەسپوندەنتتەردەن مەملەكەت ولاردىڭ جەنە وتباسىنىڭ ٶمٸرٸنە كەرٸ ەسەر ەتەتٸن شەشٸم قابىلداعان جاعدايدا قانداي دا بٸر ازاماتتىق ەرەكەتكە بارا ما دەگەن سۇراق قويىلعان.
نەتيجەسٸندە, ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 54,5%-ى مۇنداي جاعدايدا ەرەكەت ەتۋگە دايىن ەمەس ەكەنٸن بٸلدٸرگەن. ولاردىڭ 31%-ى ەشتەڭە ٸستەمەيتٸنٸن, ٶيتكەنٸ ودان ەشقانداي نەتيجە شىقپايتىنىن ايتقان. ال 40,5%-ى ٶز ٶمٸرٸ مەن جاقىندارىنىڭ جاعدايىنا كەرٸ ەسەر ەتەتٸن شەشٸمگە قارسى ازاماتتىق ەرەكەت جاساۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزگەن.
Demoscope زەرتتەۋٸندە ازاماتتىق بەلسەندٸلٸك ەلەۋەتٸ جاستار اراسىندا جوعارى ەكەنٸ كٶرسەتٸلگەن. 18-29 جاس ارالىعىنداعى رەسپوندەنتتەردٸڭ 54,2%-ى مەملەكەت ٶمٸرٸنە كەرٸ ەسەر ەتەتٸن شەشٸم قابىلداعان جاعدايدا بەلگٸلٸ بٸر ەرەكەتكە بارۋعا دايىن ەكەنٸن ايتقان.
جاس ۇلعايعان سايىن بۇل كٶرسەتكٸش تٶمەندەيدٸ. مەسەلەن, 30-39 جاستاعىلار اراسىندا 47,6%, 40-49 جاستاعىلار اراسىندا 39,9%, 50-59 جاستاعىلار اراسىندا 33,9%, ال 60 جاستان اسقاندار اراسىندا 21,5% بولعان.
بيۋرو ساۋالناما بارىسىندا ازاماتتاردىڭ ساياسي ٶمٸرگە ارالاسۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن فاكتورلاردى دا انىقتاعان. رەسپوندەنتتەردٸڭ 32,8%-ى قوعامدىق-ساياسي بەلسەندٸلٸك ەشتەڭەنٸ ٶزگەرتپەيدٸ دەپ سەنەتٸندٸكتەن وعان قاتىسپايتىنىن ايتقان. تاعى 22,3%-ىنىڭ بۇعان ۋاقىتى جوق, 12,3%-ى ىقتيمال تەرٸس سالداردان قاۋٸپتەنەدٸ, 11,5%-ى قالاي قاتىسۋعا بولاتىنىن بٸلمەيدٸ. ال 7,9%-ى قولدانىستاعى قاتىسۋ تەتٸكتەرٸنە سەنبەيدٸ.
سونىمەن قاتار ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 25,8%-ى ساياساتقا قىزىقپايتىنىن, 20,8%-ى ازاماتتىق ارالاسۋدى قاجەت ەتەتٸن مەسەلە جوق ەكەنٸن ايتقان. تاعى 17%-ى ەشقانداي كەدەرگٸ كٶرمەيتٸنٸن جەتكٸزگەن.
زەرتتەۋشٸلەر ازاماتتاردىڭ ساياسي شەشٸمدەرگە ناقتى ىقپال ەتۋٸ ٷشٸن قانداي شارالار قاجەت ەكەنٸن دە سۇراعان. رەسپوندەنتتەردٸڭ 30%-ى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمدارعا بەلسەندٸرەك قاتىسۋدى ۇسىنعان. 17,6%-ى مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن دەپۋتاتتارعا جيٸ جٷگٸنۋ قاجەت دەپ سانايدى. 14,4%-ى قوعامدىق تىڭداۋلار مەن تالقىلاۋلارعا قاتىسۋدى, 11,4%-ى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە ٶز ۇستانىمىن اشىق بٸلدٸرۋدٸ اتاعان.
ال 10,4%-ى پەتيتسييالار مەن ۇجىمدىق ٶتٸنٸشتەر جاساۋعا جەنە ولارعا قول قويۋعا, 8,9%-ى بەيبٸت جينالىستار مەن باسقا دا جارييا اكتسييالارعا قاتىسۋعا باسىمدىق بەرگەن. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 7,2%-ى ساياسي پارتييالاردىڭ جۇمىسىنا بەلسەندٸ ارالاسۋدى, 4,9%-ى باسقا ازاماتتارمەن بٸرگە باستاماشىل توپتار قۇرۋدى ۇسىنعان.
سونىمەن قاتار رەسپوندەنتتەردٸڭ 27,5%-ى ساياساتقا ىقپال ەتۋدٸڭ ناقتى تەتٸكتەرٸ جوق دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل جەنە الدىڭعى سۇراقتاردا ٷش جاۋاپقا دەيٸن تاڭداۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸلگەن.
Demoscope زەرتتەۋٸنٸڭ قورىتىندىسىندا قازاقستاندىقتاردىڭ قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرگە قىزىعۋشىلىعى بولعانىمەن, ولاردىڭ ناقتى قاتىسۋى كٶبٸنە سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمدارعا بارۋمەن شەكتەلەتٸنٸ ايتىلعان.
بيۋرو ٶكٸلدەرٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, ازاماتتىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ نەتيجەسٸنە سەنٸمسٸزدٸك پەن ساياسي شەشٸمدەرگە ىقپال ەتۋدٸڭ تيٸمدٸ تەتٸكتەرٸ جوق دەگەن تٷسٸنٸك قوعامداعى ەلەۋمەتتٸك شيەلەنٸس تەۋەكەلدەرٸن ارتتىرۋى مٷمكٸن.
«سوندىقتان ازاماتتاردىڭ ساياسي قاتىسۋىنداعى نەگٸزگٸ مٸندەت ولاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ناقتى بەلسەندٸلٸككە, ال ٶز ۇستانىمىن بٸلدٸرۋگە دەگەن دايىندىعىن بۇل پٸكٸردٸڭ ەستٸلەتٸنٸنە دەگەن سەنٸمگە اينالدىرۋ بولىپ وتىر. مەملەكەت سوڭعى جىلدارى بەلسەندٸ تٷردە ٸلگەرٸلەتٸپ كەلە جاتقان جٷيەلٸ رەفورمالاردى تابىستى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قوعامنىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرٸپ, ازاماتتارعا ساياسي شەشٸمدەر قابىلداۋ پروتسەسٸنە ىقپال ەتۋدٸڭ تيٸمدٸ تەتٸكتەرٸن ۇسىنۋ قاجەت», - دەلٸنگەن Demoscope حابارلاماسىندا.
