Qazaqstan Ulttyq banki ekinshi deńgeili bankterge mindetti rezervteriniń bir bóligin tsifrlyq teńgemen qalyptastyrýǵa ruqsat berýdi usynyp otyr. Eger bastama qabyldansa, qarjy uiymdary belgilengen rezerv kóleminiń 25 paiyzyna deiin tsifrlyq teńgemen qamtamasyz ete alady. Bul ózgeris bankterdiń jumysyna qalai áser etedi jáne onyń máni nede? Tiisti qaýly jobasy «Ashyq NQA» portalynda jariialandy. Qoǵamdyq talqylaý 2026 jylǵy 24 qarashaǵa deiin jalǵasady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Mindetti rezervter degenimiz ne?
Mindetti rezervtik talaptar (MRT) – bankterdiń belgili bir kólemde rezervtik aktivter ustaýyn mindetteitin talaptar.
Bankter halyq pen kompaniialardyń aqshasyn depozitke qabyldaidy, shot ashady, aqsha aýdarymdaryn júrgizedi jáne nesie beredi. Sonymen qatar Ulttyq bank qarjy uiymdaryna mindetti rezerv kólemine qatysty talaptar qoiady.
Qarapaiym tilmen aitqanda, bank óz mindettemelerin eskere otyryp, belgili bir mólsherde qarajat pen basqa da ruqsat etilgen aktivterdi rezervte ustaýy kerek. Onyń kólemi qarjy uiymynyń mindettemelerine, sonyń ishinde klientter men kompaniialardyń bankte saqtaityn qarajatyna bailanysty esepteledi.
Bul talaptar Ulttyq bankke bank júiesindegi aqsha kólemin retteýge jáne qarjy uiymdarynyń belgilengen normativterdi oryndaýyn baqylaýǵa múmkindik beredi. Endi retteýshi bankterdiń rezerv qalyptastyrý kezinde esepke alatyn aktivter tizimin keńeitýdi usynyp otyr. Olardyń qataryna banktiń nemese uiymnyń ózine tiesili tsifrlyq teńge de engizilmek.
Nelikten tsifrlyq teńgege 25 paiyzdyq shekteý qoiylady?
Qaýly jobasyna sáikes, bankter mindetti rezervtiń jalpy kóleminiń tórtten birinen aspaityn bóligin tsifrlyq teńgemen qamtamasyz ete alady. Mysaly, bank 100 mlrd teńge kóleminde rezerv qalyptastyrýy kerek delik. Mundai jaǵdaida onyń 25 mlrd teńgege deiingi bóligin tsifrlyq teńgemen esepke alýǵa bolady. Al qalǵan 75 mlrd teńge qoldanystaǵy talaptarǵa sáikes keletin basqa aktivtermen qamtamasyz etilýi tiis.
Bul rette bankter tsifrlyq teńgege mindetti túrde kóshýge nemese qarajatynyń bir bóligin osy valiýtaǵa aýdarýǵa mindettelmeidi. Ulttyq bank tek tsifrlyq teńgeni rezervtik talaptardy oryndaý kezinde esepke alýǵa múmkindik berýdi usynyp otyr.
Ulttyq bank tsifrlyq teńgeni qalai baqylaidy?
Eger ózgerister qabyldansa, bankter men basqa da qarjy uiymdary óz shottaryndaǵy tsifrlyq teńgeniń kólemi týraly Ulttyq bankke kún saiyn aqparat berip otyrýy kerek. Sonymen qatar rezervter esepteletin kezeńdegi tsifrlyq teńgeniń ortasha qaldyǵy da kórsetiledi.
Bul talap retteýshige qarjy uiymdarynyń qansha tsifrlyq teńgesi bar ekenin jáne mindetti rezervterdiń qandai bóligin osy qarajat esebinen qamtamasyz etip otyrǵanyn baqylaýǵa múmkindik beredi.
Obligatsiia shyǵaratyn bankterge qandai ózgeris usynyldy?
Qaýly jobasynda budan bólek, obligatsiia shyǵaratyn bankter men uiymdarǵa qatysty ózgerister de qarastyrylǵan. Ulttyq bank mundai baǵaly qaǵazdardy esepke alý tártibin naqtylaýdy kózdep otyr. Áńgime belgili bir jaǵdailarda obligatsiia ielerine aqshasyn belgilengen merzimnen buryn qaitarýdy talap etý quqyǵyn beretin baǵaly qaǵazdar týraly bolyp otyr.
Mundai quqyq kompaniia obligatsiia shyǵarý kezinde ózine alǵan arnaiy mindettemelerdi, iaǵni kovenanttardy buzǵan jaǵdaida týyndaýy múmkin. Mysaly, bul kompaniianyń qarjylyq jaǵdaiyna nemese qyzmetine qoiylatyn talaptar bolýy yqtimal. Sondai-aq kompaniiany baqylaý quqyǵy basqa tulǵaǵa ótken jaǵdaida da obligatsiialardy merziminen buryn óteý máselesi týyndaýy múmkin.
Budan bólek, retteýshi obligatsiialar týraly habarlamanyń biryńǵai nysanyn engizýdi usynyp otyr. Onda baǵaly qaǵazdardy shyǵarý sharttary, obligatsiia ieleri men emitenttiń quqyqtary, merziminen buryn óteý múmkindigi jáne obligatsiia ustaýshylar týraly aqparat kórsetilýi tiis.
Sonymen qatar Ulttyq bank rezervterdi esepteý kezinde paidalanylatyn shottar tizimi men qarjy uiymdarynyń eseptilik nysandaryn naqtylaýdy josparlap otyr. Qaýly jobasy qabyldanǵan jaǵdaida, bul ózgerister bankterdiń mindetti rezervterin qalyptastyrý jáne eseptilik júrgizý tártibine áser etedi.
