قازاقستان ۇلتتىق بانكٸ ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەرگە مٸندەتتٸ رەزەرۆتەرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن تسيفرلىق تەڭگەمەن قالىپتاستىرۋعا رۇقسات بەرۋدٸ ۇسىنىپ وتىر. ەگەر باستاما قابىلدانسا, قارجى ۇيىمدارى بەلگٸلەنگەن رەزەرۆ كٶلەمٸنٸڭ 25 پايىزىنا دەيٸن تسيفرلىق تەڭگەمەن قامتاماسىز ەتە الادى. بۇل ٶزگەرٸس بانكتەردٸڭ جۇمىسىنا قالاي ەسەر ەتەدٸ جەنە ونىڭ مەنٸ نەدە? تيٸستٸ قاۋلى جوباسى «اشىق نقا» پورتالىندا جارييالاندى. قوعامدىق تالقىلاۋ 2026 جىلعى 24 قاراشاعا دەيٸن جالعاسادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
مٸندەتتٸ رەزەرۆتەر دەگەنٸمٸز نە?
مٸندەتتٸ رەزەرۆتٸك تالاپتار (مرت) – بانكتەردٸڭ بەلگٸلٸ بٸر كٶلەمدە رەزەرۆتٸك اكتيۆتەر ۇستاۋىن مٸندەتتەيتٸن تالاپتار.
بانكتەر حالىق پەن كومپانييالاردىڭ اقشاسىن دەپوزيتكە قابىلدايدى, شوت اشادى, اقشا اۋدارىمدارىن جٷرگٸزەدٸ جەنە نەسيە بەرەدٸ. سونىمەن قاتار ۇلتتىق بانك قارجى ۇيىمدارىنا مٸندەتتٸ رەزەرۆ كٶلەمٸنە قاتىستى تالاپتار قويادى.
قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا, بانك ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, بەلگٸلٸ بٸر مٶلشەردە قاراجات پەن باسقا دا رۇقسات ەتٸلگەن اكتيۆتەردٸ رەزەرۆتە ۇستاۋى كەرەك. ونىڭ كٶلەمٸ قارجى ۇيىمىنىڭ مٸندەتتەمەلەرٸنە, سونىڭ ٸشٸندە كليەنتتەر مەن كومپانييالاردىڭ بانكتە ساقتايتىن قاراجاتىنا بايلانىستى ەسەپتەلەدٸ.
بۇل تالاپتار ۇلتتىق بانككە بانك جٷيەسٸندەگٸ اقشا كٶلەمٸن رەتتەۋگە جەنە قارجى ۇيىمدارىنىڭ بەلگٸلەنگەن نورماتيۆتەردٸ ورىنداۋىن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەندٸ رەتتەۋشٸ بانكتەردٸڭ رەزەرۆ قالىپتاستىرۋ كەزٸندە ەسەپكە الاتىن اكتيۆتەر تٸزٸمٸن كەڭەيتۋدٸ ۇسىنىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىنا بانكتٸڭ نەمەسە ۇيىمنىڭ ٶزٸنە تيەسٸلٸ تسيفرلىق تەڭگە دە ەنگٸزٸلمەك.
نەلٸكتەن تسيفرلىق تەڭگەگە 25 پايىزدىق شەكتەۋ قويىلادى?
قاۋلى جوباسىنا سەيكەس, بانكتەر مٸندەتتٸ رەزەرۆتٸڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ تٶرتتەن بٸرٸنەن اسپايتىن بٶلٸگٸن تسيفرلىق تەڭگەمەن قامتاماسىز ەتە الادى. مىسالى, بانك 100 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە رەزەرۆ قالىپتاستىرۋى كەرەك دەلٸك. مۇنداي جاعدايدا ونىڭ 25 ملرد تەڭگەگە دەيٸنگٸ بٶلٸگٸن تسيفرلىق تەڭگەمەن ەسەپكە الۋعا بولادى. ال قالعان 75 ملرد تەڭگە قولدانىستاعى تالاپتارعا سەيكەس كەلەتٸن باسقا اكتيۆتەرمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ تيٸس.
بۇل رەتتە بانكتەر تسيفرلىق تەڭگەگە مٸندەتتٸ تٷردە كٶشۋگە نەمەسە قاراجاتىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن وسى ۆاليۋتاعا اۋدارۋعا مٸندەتتەلمەيدٸ. ۇلتتىق بانك تەك تسيفرلىق تەڭگەنٸ رەزەرۆتٸك تالاپتاردى ورىنداۋ كەزٸندە ەسەپكە الۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋدٸ ۇسىنىپ وتىر.
ۇلتتىق بانك تسيفرلىق تەڭگەنٸ قالاي باقىلايدى?
ەگەر ٶزگەرٸستەر قابىلدانسا, بانكتەر مەن باسقا دا قارجى ۇيىمدارى ٶز شوتتارىنداعى تسيفرلىق تەڭگەنٸڭ كٶلەمٸ تۋرالى ۇلتتىق بانككە كٷن سايىن اقپارات بەرٸپ وتىرۋى كەرەك. سونىمەن قاتار رەزەرۆتەر ەسەپتەلەتٸن كەزەڭدەگٸ تسيفرلىق تەڭگەنٸڭ ورتاشا قالدىعى دا كٶرسەتٸلەدٸ.
بۇل تالاپ رەتتەۋشٸگە قارجى ۇيىمدارىنىڭ قانشا تسيفرلىق تەڭگەسٸ بار ەكەنٸن جەنە مٸندەتتٸ رەزەرۆتەردٸڭ قانداي بٶلٸگٸن وسى قاراجات ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعانىن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وبليگاتسييا شىعاراتىن بانكتەرگە قانداي ٶزگەرٸس ۇسىنىلدى?
قاۋلى جوباسىندا بۇدان بٶلەك, وبليگاتسييا شىعاراتىن بانكتەر مەن ۇيىمدارعا قاتىستى ٶزگەرٸستەر دە قاراستىرىلعان. ۇلتتىق بانك مۇنداي باعالى قاعازداردى ەسەپكە الۋ تەرتٸبٸن ناقتىلاۋدى كٶزدەپ وتىر. ەڭگٸمە بەلگٸلٸ بٸر جاعدايلاردا وبليگاتسييا يەلەرٸنە اقشاسىن بەلگٸلەنگەن مەرزٸمنەن بۇرىن قايتارۋدى تالاپ ەتۋ قۇقىعىن بەرەتٸن باعالى قاعازدار تۋرالى بولىپ وتىر.
مۇنداي قۇقىق كومپانييا وبليگاتسييا شىعارۋ كەزٸندە ٶزٸنە العان ارنايى مٸندەتتەمەلەردٸ, ياعني كوۆەنانتتاردى بۇزعان جاعدايدا تۋىنداۋى مٷمكٸن. مىسالى, بۇل كومپانييانىڭ قارجىلىق جاعدايىنا نەمەسە قىزمەتٸنە قويىلاتىن تالاپتار بولۋى ىقتيمال. سونداي-اق كومپانييانى باقىلاۋ قۇقىعى باسقا تۇلعاعا ٶتكەن جاعدايدا دا وبليگاتسييالاردى مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٶتەۋ مەسەلەسٸ تۋىنداۋى مٷمكٸن.
بۇدان بٶلەك, رەتتەۋشٸ وبليگاتسييالار تۋرالى حابارلامانىڭ بٸرىڭعاي نىسانىن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنىپ وتىر. وندا باعالى قاعازداردى شىعارۋ شارتتارى, وبليگاتسييا يەلەرٸ مەن ەميتەنتتٸڭ قۇقىقتارى, مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٶتەۋ مٷمكٸندٸگٸ جەنە وبليگاتسييا ۇستاۋشىلار تۋرالى اقپارات كٶرسەتٸلۋٸ تيٸس.
سونىمەن قاتار ۇلتتىق بانك رەزەرۆتەردٸ ەسەپتەۋ كەزٸندە پايدالانىلاتىن شوتتار تٸزٸمٸ مەن قارجى ۇيىمدارىنىڭ ەسەپتٸلٸك نىساندارىن ناقتىلاۋدى جوسپارلاپ وتىر. قاۋلى جوباسى قابىلدانعان جاعدايدا, بۇل ٶزگەرٸستەر بانكتەردٸڭ مٸندەتتٸ رەزەرۆتەرٸن قالىپتاستىرۋ جەنە ەسەپتٸلٸك جٷرگٸزۋ تەرتٸبٸنە ەسەر ەتەدٸ.
