Saiasattanýshy Ámirbek Álibidiń aitýynsha, Prezidenttiń sońǵy Joldaýynda qoiylǵan mindetterdiń oryndalý qarqyny jalpy alǵanda turaqty ári júieli sipatqa ie. Úkimet pen memlekettik organdardyń jumysynda josparly tásil men saiasi erik baiqalady, alaida birqatar baǵyttarda aimaqtyq deńgeidegi institýtsionaldyq álsizdikter áli de reformalardyń tolyq júzege asýyna kedergi keltirip otyr dep habarlaidy Dalanews.kz
Prezidenttiń sońǵy joldaýynda aitylǵan tapsyrmalardyń oryndalý qarqyny
Sarapshynyń pikirinshe, Joldaýda belgilengen mindetterdiń basym bóliginde — tsifrlandyrý, áleýmettik saiasatty jetildirý, biýdjettik tiimdilikti arttyrý siiaqty baǵyttarda — naqty ilgerileý bar. Úkimet belgilengen merzimderge sáikes jumys istep, josparlaý logikasyn saqtap keledi. Bul — júieli tásildiń qalyptasqanyn kórsetedi.
Alaida qurylymdyq reformalar — ásirese óńirlik saiasat, básekelestikti damytý, shaǵyn jáne orta biznesti qoldaý salalary — uzaq merzim men keń aýqymdy vedomstvoaralyq yntymaqtastyqty talap etedi. Sondyqtan munda progress birkelki emes. Sarapshynyń aitýynsha, basty másele tek tapsyrmalardyń oryndalýynda emes, olardyń sapaly júzege asyrylýynda.
Úkimet pen memlekettik organdar Joldaýdaǵy tapsyrmalardy qalai júzege asyryp jatyr?
«Ministrlikter men vedomstvolar tapsyrmalardy oryndaýǵa belsendi kiristi, kóptegen bastamalar qazirdiń ózinde praktikalyq kezeńge ótti. Úkimet monitoringti kúsheitip, eseptiliktiń ashyq mehanizmderin qoldanýda. Bul progresti naqty ýaqyt rejiminde baqylaýǵa múmkindik beredi. Aldyńǵy jyldarmen salystyrǵanda ortalyq memlekettik organdar arasyndaǵy úilesim de jaqsarǵan.
Alaida júieli qiyndyqtar saqtalyp otyr. Ortalyq deńgeide normativtik qujattar jedel qabyldanǵanymen, aimaqtarda olardyń sapaly oryndalýy arasynda alshaqtyq bar. Ákimdik qajetti resýrstar men basqarýshylyq ikem árkez jetkilikti emes. Sondyqtan reformalardyń alǵa jyljýy kadrlardy daiarlaý jáne óńirlerdi institýtsionaldyq qoldaý sharalaryn kúsheitýge tikelei bailanysty»,- deidi politolog maman Ámirbek Álibi.
Prezidenttiń jyl saiynǵy Joldaýlaryn halyqqa túsindirý jumysynyń qazirgi deńgeiin qalai baǵalaisyz?
«Sońǵy jyldary túsindirý jumysynyń sapasy aitarlyqtai ósti. Infografika, beinematerialdar, analitikalyq sholýlar kóbeiip, sarapshylar men qoǵam ókilderimen kezdesýler jiilep keledi. Memlekettik organdar kúrdeli reformalardy qarapaiym tilmen túsindirýge umtylýda. Bul — qoǵamda aqparattyq dialog qalyptastyrýǵa mańyzdy qadam.
Sonymen birge túsindirý jumysy áli de elordada shoǵyrlanǵan. Óńirlerde onyń deńgeii jergilikti biliktiń belsendiligi men resýrstyq múmkindikterine bailanysty ózgerip otyrady. Kóp jaǵdaida materialdar tek negizgi tezisterdi qaitalaýmen shektelip, reformalardyń óńirlik ómirge áserine tereń taldaý jasalmaidy. Tiimdilikti arttyrý úshin jergilikti sarapshylardy, ýniversitetterdi jáne úkimettik emes uiymdardy keńinen tartý mańyzdy»,- dep túsindirdi saiasattanýshy.
Joldaýlardyń negizgi ideialary aimaqtarǵa tolyq jetedi dep oilaisyz ba? Aimaq pen ortalyq arasyndaǵy kommýnikatsiiada qandai olqylyqtar bar?
-Jalpy negizgi ideialar óńirlerge jetedi, biraq olardyń túsindirilýi men júzege asyrylý sapasy aimaqtar arasynda ártúrli. Keibir oblystarda reformalardy talqylaý men iske asyrý belsendi júrip jatsa, basqalarynda bul tek formaldy sipatta qalyp otyr. Bul — tapsyrmalardy túsiný men oryndaý qarqynynyń birkelki bolmaýyna ákeledi.
Basty problema — óńirlerdiń reformalardy ázirleý protsesine erte kezeńde qatyspaýy. Sheshimder kóbine «joǵarydan» túsetindikten, olar jergilikti erekshelikterdi tiisti deńgeide eskere bermeidi. Osy olqylyqty joiý úshin óńirlik qurylymdardy strategiialyq sessiialarǵa tartý, jergilikti basqarý áleýetin kóterý jáne ortalyq pen aimaq arasyndaǵy gorizontaldy kommýnikatsiiany kúsheitý qajet.
Halyq Joldaýlardy kóbine resmi jiyn retinde qabyldaidy. Bul túsinikti ózgertý úshin ne isteý kerek?
«Joldaýdy resmi rásim retinde qabyldaýdy ózgertý úshin eń aldymen naqty nátijeler kórsetilýi tiis. Azamattar Joldaýda aitylǵan bastamalardyń kúndelikti ómirge — infraqurylymǵa, memlekettik qyzmet sapasyna, áleýmettik qoldaýǵa, biznestiń damýyna — qalai áser etetinin kórgende, senim artady.
Sonymen qatar halyqpen ashyq jáne ekijaqty dialog ornatý mańyzdy. Óńirlik pikirtalastar, qoǵamdyq tyńdaýlar, sarapshylarmen kezdesýler kóbeigen saiyn azamattardyń qatysý deńgeii artady. Memlekettik organdardyń jeke jaýapkershiligin kúsheitý de mańyzdy. Halyq Joldaýdyń ritýal emes, naqty nátije beretin jumys qujaty ekenine kózi jetkende, oǵan degen kózqaras ta ózgeredi»,- dep qorytyndylap ótti politolog maman.
