Búgin Memleket basshysynyń ókimimen Erulan Jamaýbaev QR Ulttyq Banki tóraǵasynyń birinshi orynbasary bolyp taǵaiyndaldy. Osylaisha Qasym-Jomart Toqaev birer jyl buryn attai qalap, qasyna arnaiy aldyryp alǵan óz keńesshisin burynǵy ortasyna qaitardy. Dalanews.kz bul neni bildiretinin saralap kórýge tyrysty.
Iá, 2024 jyly prezidenttiń keńesshisi bolǵanǵa deiin Erulan Jamaýbaev QR premer-ministiriniń orynbasary - qarjy ministri laýazymyn atqarǵan. Onda da ol "aspannan aiaǵy salbyrap túsken" shendi-shekpendilerdiń qatarynan emes. Ol - 1998 jyldan bastap 2014 jylǵa deiingi aralyqta Ulttyq Bankte qatardaǵydan laýazymdy qyzmetke deiin kóterilgen óz salasyndaǵy eńbekqor adamdardyń biri. Sol sebepti de Erulan Jamaýbaevtyń esimi qarjy salasyndaǵylar úshin jaqsy tanys.
PIKIRLER:
"Ulttyq Bank tóraǵasynyń taǵy bir orynbasary paida boldy. Onda da birinshi. Iá, ortalyq bank basshysynyń birinshi orynbasary degen laýazym buǵan deiin bolmaǵan. Bul jańa laýazymǵa burynǵy qarjy ministri Erulan Jamaýbaev keldi. Ol qandai departamentterge jaýapty bolady, ol jaǵy ázirge belgisiz", dep jazady ekonomist Andrei Chebotarev.
"Meniń oiymsha, bul taǵaiyndaý Memleket basshysy Ulttyq Banktiń táýelsizdigi týrasynda aitqanyna bailanysty: "...qazir Úkimetpen tyǵyz yntymaqtastyqta jumys júrgiziletin naǵyz ýaqyt. Biz táýelsizbiz, ózimizge ózimiz qojamyz degen burynǵy qaǵidat endi jumys istemeidi, óitkeni qazirgi el ekonomikasy basyndaǵy jaǵdai erekshe… Belsendi aralasýsyz syrttan baqylaý bolýy múmkin, biraq qarjy sektory úshin bul dabyldy jaǵdai. Óitkeni Ulttyq Bank sheshimderine yqpal etý yqtimaldyǵy joǵary" dep jazady ekonomist Eddar Shamsýtdinov jelidegi paraqshasynda.
Mamandardyń bul arada alystan oraǵytyp aityp otyrǵany ne jaǵdai?
Birinshiden, Jamaýbaevtyń kezinde (qarjy ministri bolyp turǵanda) kezeń-kezeńdi qamtityn jalpyǵa birdei deklaratsiiany is júzinde engizý sharalary qolǵa alynǵan. Sondai-aq sonyń basshylyǵymen Qarjy ministrligi mobildi aqsha aýdarymyn qatań baqylaýǵa alý máselesin kótergen. Idealdy bolmasa da bul sharalar dendep engizilip jatqany belgili. Iaǵni, Jamaýbaevtyń bastamashyldyq qasieti bar, onyń ústine óz salasyn jetik bilgendikten de ol batyl qadamdarǵa barýda taisaqtai bermeidi.
Bárinen buryn, búginderi Úkimet pen biznes qaýymdastyq qyzyl keńirdek bolyp talqylap jatqan qosymsha qun salyǵy mólsherlemesin ósirý bastamasy osy Jamaýbaevtyń kezinde qolǵa alynǵan edi. Jamaýbaevtyń vedomstvosy ol kezde, iaǵni 2023 jyly qosymsha qun salyǵyn 12 paiyzdan 16 paiyzǵa kóterýdi usynǵan. Kóptegen narazylyqtan keiin prezident: "Qosymsha qun salyǵyn 12 paiyzdan 16 paiyzǵa kóterý másele sheshimi bolmaidy" dep kesip aityp, bul bastama ol kezde orta joldan toqtaǵan. Alaida búgin oǵan qaita qozǵaý salynyp jatqany belgili. Múmkin Jamaýbaevtyń kezinde qosymsha qun salyǵy boiynsha ázirlengen usynym endi "konservatsiiadan" alynyp, jaýapty tulǵanyń bastamasymen qoldanysqa engizilip jiberýi de múmkin be, qalai?..
Qosymsha qun salyǵy mólsherlemesin ósirý arqyly Ulttyq qorǵa túsetin qosymsha qarajat kózi ashylady. Bul biýdjet tapshylyǵy jaǵdaiynda kerekti shara retinde alǵa tartylýda. Mundaida infliatsiiaǵa salmaq túseri haq. Osy araǵa kelgende, Úkimet pen Ulttyq Bank múddesi turǵysynda qarama-qaishylyqtar týyndaýy yqtimal. Infliatsiia demekshi, qańtarda ol boljamdy kórsetkishten asyp, Úkimet bul rette qatań shara qabyldamaǵan Ulttyq Bankti aiyptaǵan edi. Osy jaǵynan alǵanda, ózindik missiiasy bar Erulan Jamaýbaevtyń Ulttyq Bankke kelýimen alda bizdi bazalyq mólsherlemege qatysty da "tosyn syi" kútip turýy yqtimal...
