Kásipkerlik sektordaǵy nesieleýdiń búgingi bet alysy bankterdiń ǵana emes, jalpy ekonomikanyń tamyr soǵysyn dóp basyp kórsete alady. Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵy Taldaý ortalyǵynyń 2025 jyldyń I-toqsanyna júrgizgen taldaýynda jyl basynda kásipkerlik sýbektiler tarapynan nesiege suranystyń artqany basa kórsetilgen. Degenmen, bul qarqyn byltyrǵy dúrkiregen kezeńmen salystyrǵanda áldeqaida baiaý, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Jalpy nesie boiynsha ótinimder sany jyldyq ólshemmen 12%-ǵa, al ótken jyldyń sońǵy toqsanymen salystyrǵanda birden 43%-ǵa ósken. Mundai serpin shaǵyn (+12%) jáne iri (+39%) biznestiń belsendiligi esebinen qamtamasyz etilgen. Biraq ortanqol biznestiń kreditke degen tábeti kúrt tómendegen (-25%). Osynyń áserinen jalpy nesie berý qarqyny byltyrǵy 33,1%-dan 4,7%-ǵa deiin báseńdep qaldy. Bul jerde shaǵyn biznestiń róli erekshe: jalpy ósimniń 73%-yn solar qamtidy. Olardyń munsha belsendilik tanytýyna birneshe faktor áser etti. Birinshiden, ekonomikalyq koniýnktýra olarǵa qolaily bolýda: bankter uzaq merzimdi ári kapitaly kóp jobalardan góri, qysqa merzimde ainalymǵa túsetin shaǵyn jobalardy qarjylandyrýǵa yńǵai tanytýda. Ekinshiden, memleket tarapynan jeńildikti qarastyratyn qarjylandyrý quraldarynyń aýqymy keńeidi, ásirese azyq-túlik óndirisi siiaqty salalarda osy baǵyt jaqsy kórinis berýde", - deidi Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń sarapshylary.
Degenmen, bul jait investitsiialyq jobalarǵa ońai timei otyr. Ulttyq banktiń paiyzdyq mólsherlemeni kóterýi kásiporyndardyń investitsiialyq jobalardy qaita qaraýyna alyp keldi, tipti keibiriniń qarjylandyrýǵa óz resýrstaryn jumsaýyna týra kelýde. Bankter paiyzdyq qaryzdyń qymbattaýynan uzaq merzimdi jobalardan boiyn aýlaq ustaý turǵysynda qarjy saiasatyn ózgertken.
Qyzyǵy sol, shaǵyn bizneste uzaq merzimdi nesielerdiń úlesi 54%-dy qurasa, orta bizneste – 27%, iri kásiporyndarda nebári 11% ǵana. Munyń ózi qazirgi naryqtaǵy psihologiialyq ahýaldy anyq kórsetedi: biznes qaýymy uzaq merzimdi ári kapitaldy kóp qajet etetin jobalarǵa qarajat salýǵa saqtyqpen qarai bastaǵan. Osynyń saldarynan korporativtik nesie portfeli de jyl basynan beri 0,3%-ǵa azaidy.
Nesielik portfel qurylymynda sala boiynsha da birqatar aýytqýlar bar. Ásirese, bailanys salasyndaǵy tómen bazalyq áser men nesielerdiń sanatynyń jii aýysýy baiqalady.
Jalpy alǵanda, kásipkerlerdiń ótinimderin maquldaý deńgeiinde ózgeris (42%) bolmaǵanymen, onyń ishki qurylymy qubylǵan: shaǵyn bizneste maquldaý deńgeii 35%-dan 31%-ǵa, orta bizneste 39%-dan 36%-ǵa tómendep, kerisinshe iri bizneste 51%-dan 57%-ǵa artqan.
"Al 2025 jyldyń II-toqsanynda nesielendirý belsendiliginiń tómendeýi jalǵasýy múmkin. Iri biznestiń suranysy paiyzdyq mólsherlemelerdiń qymbattaýyna bailanysty kemitini boljanyp otyr, esesine shaǵyn jáne orta biznestiń qarqyny turaqty saqtalady degen úmit bar. Biraq iri biznes úlesiniń biylǵy jańa nesieler kóleminiń 46%-yn qurap otyrǵanyn eskersek, bul jalpy naryqtyq kórsetkishterge keri áser etpei qoimaidy. Osy oraida memleket biznestiń nesiege qoljetimdiligin arttyrý úshin túrli quraldardy iske qosýda. Jaqynda ǵana kepildikpen qamtamasyz ete almaityn kásipkerlerdi qoldaý maqsatynda eki jańa mamandandyrylǵan kepildik qory ashyldy. Buǵan qosa, "Báiterek" holdingin 1 trln teńgege kapitalizatsiia jasaý kózdelgen. Munyń ózi kásipkerlikti qoldaý baǵdarlamasy aiasynda qosymsha 8 trln teńge kóleminde nesie resýrsyn tartýǵa múmkindik beredi. Bul sharalar qorlandyrýdyń joǵary qunynan tejeýshi faktordy óteýge jáne basymdyq berilgen salalardaǵy biznestiń investitsiialyq belsendiligin yntalandyrýǵa baǵyttalǵan. Degenmen, mundai saiasattyń keri jaǵy da bar. Memlekettiń qarjy quiýy fiskaldyq júktemeni arttyryp, naryqtyq mehanizmderdi yǵystyryp, kapitaldy tiimdi bóle jumsaý sapasyn nasharlatýy múmkin. Bul jaǵdaida biznes ákimshilik sheshimderge tym táýeldi bolyp ketý qaýpi bar. Soǵan qaramastan, qazirgi sátte shaǵyn biznestiń ósimi ekonomikanyń negizgi qozǵaýshy kúshi bolyp otyr", delingen QQQ sarapshylary taldaýynda.
Qoryta kele, eger osy úrdis jalǵassa, Qazaqstan ekonomikasynda ártaraptandyrylǵan ári básekege qabiletti shaǵyn biznes segmenti jańa sapalyq deńgeige kóterilýi yqtimal. Biraq bul úshin naryqtyq mehanizmder men memlekettik qoldaýdyń tepe-teńdigin saqtaý asa mańyzdy mindet bolmaq.
Buǵan deiin saitymyzda "Halyqaralyq valiýta qory Qazaqstan ekonomikasyna tónip turǵan qaýip-qaterlerdi atady" degen material jariialanǵan bolatyn.
