كەسٸپكەرلٸك سەكتورداعى نەسيەلەۋدٸڭ بٷگٸنگٸ بەت الىسى بانكتەردٸڭ عانا ەمەس, جالپى ەكونوميكانىڭ تامىر سوعىسىن دٶپ باسىپ كٶرسەتە الادى. قازاقستان قارجىگەرلەرٸ قاۋىمداستىعى تالداۋ ورتالىعىنىڭ 2025 جىلدىڭ ٸ-توقسانىنا جٷرگٸزگەن تالداۋىندا جىل باسىندا كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەر تاراپىنان نەسيەگە سۇرانىستىڭ ارتقانى باسا كٶرسەتٸلگەن. دەگەنمەن, بۇل قارقىن بىلتىرعى دٷركٸرەگەن كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ەلدەقايدا باياۋ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"جالپى نەسيە بويىنشا ٶتٸنٸمدەر سانى جىلدىق ٶلشەممەن 12%-عا, ال ٶتكەن جىلدىڭ سوڭعى توقسانىمەن سالىستىرعاندا بٸردەن 43%-عا ٶسكەن. مۇنداي سەرپٸن شاعىن (+12%) جەنە ٸرٸ (+39%) بيزنەستٸڭ بەلسەندٸلٸگٸ ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. بٸراق ورتانقول بيزنەستٸڭ كرەديتكە دەگەن تەبەتٸ كٷرت تٶمەندەگەن (-25%). وسىنىڭ ەسەرٸنەن جالپى نەسيە بەرۋ قارقىنى بىلتىرعى 33,1%-دان 4,7%-عا دەيٸن بەسەڭدەپ قالدى. بۇل جەردە شاعىن بيزنەستٸڭ رٶلٸ ەرەكشە: جالپى ٶسٸمنٸڭ 73%-ىن سولار قامتيدى. ولاردىڭ مۇنشا بەلسەندٸلٸك تانىتۋىنا بٸرنەشە فاكتور ەسەر ەتتٸ. بٸرٸنشٸدەن, ەكونوميكالىق كونيۋنكتۋرا ولارعا قولايلى بولۋدا: بانكتەر ۇزاق مەرزٸمدٸ ەرٸ كاپيتالى كٶپ جوبالاردان گٶرٸ, قىسقا مەرزٸمدە اينالىمعا تٷسەتٸن شاعىن جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ىڭعاي تانىتۋدا. ەكٸنشٸدەن, مەملەكەت تاراپىنان جەڭٸلدٸكتٸ قاراستىراتىن قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىنىڭ اۋقىمى كەڭەيدٸ, ەسٸرەسە ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ سيياقتى سالالاردا وسى باعىت جاقسى كٶرٸنٸس بەرۋدە", - دەيدٸ قازاقستان قارجىگەرلەرٸ قاۋىمداستىعىنىڭ ساراپشىلارى.
دەگەنمەن, بۇل جايت ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا وڭاي تيمەي وتىر. ۇلتتىق بانكتٸڭ پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋٸ كەسٸپورىنداردىڭ ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى قايتا قاراۋىنا الىپ كەلدٸ, تٸپتٸ كەيبٸرٸنٸڭ قارجىلاندىرۋعا ٶز رەسۋرستارىن جۇمساۋىنا تۋرا كەلۋدە. بانكتەر پايىزدىق قارىزدىڭ قىمباتتاۋىنان ۇزاق مەرزٸمدٸ جوبالاردان بويىن اۋلاق ۇستاۋ تۇرعىسىندا قارجى ساياساتىن ٶزگەرتكەن.
قىزىعى سول, شاعىن بيزنەستە ۇزاق مەرزٸمدٸ نەسيەلەردٸڭ ٷلەسٸ 54%-دى قۇراسا, ورتا بيزنەستە – 27%, ٸرٸ كەسٸپورىنداردا نەبەرٸ 11% عانا. مۇنىڭ ٶزٸ قازٸرگٸ نارىقتاعى پسيحولوگييالىق احۋالدى انىق كٶرسەتەدٸ: بيزنەس قاۋىمى ۇزاق مەرزٸمدٸ ەرٸ كاپيتالدى كٶپ قاجەت ەتەتٸن جوبالارعا قاراجات سالۋعا ساقتىقپەن قاراي باستاعان. وسىنىڭ سالدارىنان كورپوراتيۆتٸك نەسيە پورتفەلٸ دە جىل باسىنان بەرٸ 0,3%-عا ازايدى.
نەسيەلٸك پورتفەل قۇرىلىمىندا سالا بويىنشا دا بٸرقاتار اۋىتقۋلار بار. ەسٸرەسە, بايلانىس سالاسىنداعى تٶمەن بازالىق ەسەر مەن نەسيەلەردٸڭ ساناتىنىڭ جيٸ اۋىسۋى بايقالادى.
جالپى العاندا, كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶتٸنٸمدەرٸن ماقۇلداۋ دەڭگەيٸندە ٶزگەرٸس (42%) بولماعانىمەن, ونىڭ ٸشكٸ قۇرىلىمى قۇبىلعان: شاعىن بيزنەستە ماقۇلداۋ دەڭگەيٸ 35%-دان 31%-عا, ورتا بيزنەستە 39%-دان 36%-عا تٶمەندەپ, كەرٸسٸنشە ٸرٸ بيزنەستە 51%-دان 57%-عا ارتقان.
"ال 2025 جىلدىڭ ٸٸ-توقسانىندا نەسيەلەندٸرۋ بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ جالعاسۋى مٷمكٸن. ٸرٸ بيزنەستٸڭ سۇرانىسى پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەردٸڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى كەميتٸنٸ بولجانىپ وتىر, ەسەسٸنە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ قارقىنى تۇراقتى ساقتالادى دەگەن ٷمٸت بار. بٸراق ٸرٸ بيزنەس ٷلەسٸنٸڭ بيىلعى جاڭا نەسيەلەر كٶلەمٸنٸڭ 46%-ىن قۇراپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, بۇل جالپى نارىقتىق كٶرسەتكٸشتەرگە كەرٸ ەسەر ەتپەي قويمايدى. وسى ورايدا مەملەكەت بيزنەستٸڭ نەسيەگە قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن تٷرلٸ قۇرالداردى ٸسكە قوسۋدا. جاقىندا عانا كەپٸلدٸكپەن قامتاماسىز ەتە المايتىن كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ ماقساتىندا ەكٸ جاڭا مامانداندىرىلعان كەپٸلدٸك قورى اشىلدى. بۇعان قوسا, "بەيتەرەك" حولدينگٸن 1 ترلن تەڭگەگە كاپيتاليزاتسييا جاساۋ كٶزدەلگەن. مۇنىڭ ٶزٸ كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ باعدارلاماسى اياسىندا قوسىمشا 8 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە نەسيە رەسۋرسىن تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل شارالار قورلاندىرۋدىڭ جوعارى قۇنىنان تەجەۋشٸ فاكتوردى ٶتەۋگە جەنە باسىمدىق بەرٸلگەن سالالارداعى بيزنەستٸڭ ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸگٸن ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان. دەگەنمەن, مۇنداي ساياساتتىڭ كەرٸ جاعى دا بار. مەملەكەتتٸڭ قارجى قۇيۋى فيسكالدىق جٷكتەمەنٸ ارتتىرىپ, نارىقتىق مەحانيزمدەردٸ ىعىستىرىپ, كاپيتالدى تيٸمدٸ بٶلە جۇمساۋ ساپاسىن ناشارلاتۋى مٷمكٸن. بۇل جاعدايدا بيزنەس ەكٸمشٸلٸك شەشٸمدەرگە تىم تەۋەلدٸ بولىپ كەتۋ قاۋپٸ بار. سوعان قاراماستان, قازٸرگٸ سەتتە شاعىن بيزنەستٸڭ ٶسٸمٸ ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ بولىپ وتىر", دەلٸنگەن ققق ساراپشىلارى تالداۋىندا.
قورىتا كەلە, ەگەر وسى ٷردٸس جالعاسسا, قازاقستان ەكونوميكاسىندا ەرتاراپتاندىرىلعان ەرٸ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ شاعىن بيزنەس سەگمەنتٸ جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋٸ ىقتيمال. بٸراق بۇل ٷشٸن نارىقتىق مەحانيزمدەر مەن مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ تەپە-تەڭدٸگٸن ساقتاۋ اسا ماڭىزدى مٸندەت بولماق.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى قازاقستان ەكونوميكاسىنا تٶنٸپ تۇرعان قاۋٸپ-قاتەرلەردٸ اتادى" دەگەن ماتەريال جارييالانعان بولاتىن.
