Túrkiia biligi Ystambul meri - oppozitsiialyq saiasatker Ekrem Imamoǵlýdyń ustalǵanynan keiin quldyrap qoia bergen qarjy naryǵyn turaqtandyrýǵa jeń túre kirisip ketti. Demalys kúnderi ortalyq bank basshylyǵy kommertsiialyq bankterdiń ókilderimen qarjy naryǵyndaǵy qubylmalylyqty aýyzdyqtaý úshin "tehnikalyq kezdesý" ótkizdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aita ketsek, bilikke qysymnyń biri, kútpegen jerden osy qor naryǵy tarapynan keldi. Óitkeni oppozitsiia ókili ustala salysymen, túriktiń búkil qaltalylary qor naryǵyn "shaiqaýǵa" kiristi. 19 naýryzda Forex halyqaralyq naryǵynda túrik aqshasyna shaqqanda 1 AQSh dollary 11,99%-ǵa qymbattap, 41,1 lira boldy. Osylaisha Túrkiia tarihynda amerikalyq valiýta baǵamy alǵash ret 40 liradan asqan. Al Borsa Istanbul qorynyń ashylý kezinde bazalyq indeks 6,9%-ǵa tómendep, saýda-sattyq kilt toqtady. Eldiń 10 jyldyq táýelsiz obligatsiialarynyń quny da quldyrai jóneldi.
Bloomberg málimetinshe, saiasi oqiǵalar túrik aktsiialaryna qysym jasai alatynyn naqtylaidy, óitkeni eldiń qor naryǵynda, negizinen, qubylmalylyq kezeńderinde belsendi áreket etetin ishki investorlar basym. Túrik baǵaly qaǵazdar depozitariiiniń veb-saityndaǵy málimetterge sáikes, jergilikti investorlar túrik aktsiialarynyń shamamen 62,5%-yna ie. Sondyqtan búginderi saiasi saýda osy qor naryǵy tóńireginde órbip jatqan jaiy bar.
Quldyraý entigin basqanymen, túrik qor naryǵyndaǵy qubylmalylyq áli de jalǵasýda. Osy dúisenbide AQSh dollaryna shaqqanda túrik lirasy taǵy 0,5% arzandady. Borsa Istanbul 100 qor indeksi 2,8% ústemeledi. Al ótken aptada lira 3,1%-ǵa arzandap, qor indikatory 17%-ǵa tómendegen edi.
Ótken beisenbide Túrkiianyń ortalyq banki kezekten tys otyrys ótkizýge májbúr boldy. Onyń qorytyndysy boiynsha overnignt kreditteri boiynsha mólsherlemeni 2 paiyzdyq tarmaqqa, iaǵni 46%-ǵa deiin kóterdi,osylaisha qarjylyq jaǵdailardy qatańdatý jáne lirany qoldaý sharalary qolǵa alyndy.
Demalys kúnderi ortalyq bank basshylyǵy kommertsiialyq bankterdiń ókilderimen qarjy naryǵyndaǵy qubylmalylyqty aýyzdyqtaý úshin "tehnikalyq kezdesý" ótkizdi, dep habarlady Túrik bankteriniń qaýymdastyǵy. Al bul kezdesý qarsy taraptyń talaptaryn qarastyrýǵa negizdelip, mynandai qosymsha sharalar qabyldandy:
- Sondai-aq, ortalyq bank qarjy júiesindegi artyq lira kólemin azaitý úshin 91 kúndik merzimdi qamtityn vekselderdi ornalastyrý boiynsha aýktsion ótkizýge nietti ekendikterin jariialady. Bul - sońǵy 20 jyldaǵy alǵashqy osyndai aýktsion.
- Túrkiia biligi qarastyrǵan taǵy basqa qadamdardyń qatarynda ulttyq valiýtadaǵy jinaqtardy yntalandyrýshy - lira depozitterine salynatyn salyq kólemin azaitý da bar, dep habarlaidy Bloomberg óz derekkózderine silteme jasap.
- Jeksenbide kapital naryǵyna jaýapty túrik retteýshisi buryn tek 50 iri kompaniianyń qaǵazdary úshin áreket etken aktsiialar naryǵynda "qysqa merzimdi" satylymǵa tyiymdy kúsheitti.
- Sondai-aq kompaniialarǵa aktsiialardy aldyńǵy sessiianyń jabylý kezindegi deńgeiden joǵary baǵamen satyp alýǵa múmkindik berý arqyly buyback erejelerin jeńildetti.
- Sonymen qatar, retteýshi naryqtyń odan ári quldyraýyn boldyrmaýǵa tyrysyp, birjalyq saýdanyń marjalyq talaptaryn da jumsartty.
Aita ketsek, 2019 jyldan beri Ystambul meri qyzmetin atqaryp kelgen Ekrem Imamoǵlý sybailas jemqorlyqqa qarsy tergeý sharalary aiasynda 19 naýryzda ustalǵan bolatyn. Kóp uzamai túrik qor naryǵynda quldyraý oryn aldy. Ol 2027 jylǵa belgilengen Túrkiiadaǵy prezidenttik sailaýǵa oppozitsiianyń usynyp otyrǵan basty kandidaty bolyp sanalady. Buǵan deiin Ystambul ýniversiteti Ekrem Imamoǵlýǵa bergen diplomyn joiǵan bolatyn. Sebebi joǵary bilimi bar adam ǵana Túrkiia prezidenttiginen úmittene alady. Ekrem Imamoǵlýdyń ustalýy Túrkiiada narazylyq aktsiialaryn týǵyzdy, onyń barysynda 1 myńnan astam adam ustaldy.
