Freedom Inside '26

Baqytgúl Zarqumar: «Dástúrli poeziiany buzyp-jarý – qylmys!»

Baqytgúl Zarqumar: «Dástúrli poeziiany buzyp-jarý – qylmys!»
Jýyrda Almatyda «Polifoniia» halyqaralyq ádebi baiqaýy ótkenin ótken nómirde jazǵan bolatynbyz. Shetelden jańashyl aqyndar men jazýshylar shaqyrylyp, elimizdegi ádebi ortamen tanystyrý múmkindigin týǵyzǵan baiqaý da óz máresine jetti. Biz osy baiqaýǵa qatysqan aqyndardyń birinen shaǵyn suhbat alǵan edik.

 Baqytgúl ZARQUMAR, aqyn:

 «Dástúrli poeziiany buzyp-jarý – qylmys!»

 – Bul festivaldiń ereksheligi nede? Elimizde ótetin ózge ádebi konkýrstar men jiyndardan qandai aiyrmashylyǵy bar?
– «Polifoniia» ádebi festivali qoǵamdaǵy qalyptasqan kózqarastar men qatyp qalǵan qaǵidalarǵa baǵynbaityn erekshe aýditoriiasymen erekshelendi desem bolady.
Poeziialyq oqýlar, master-klastar, pikirtalastar jaqsy ótti.
– Festivalge kelgen qonaqtarmen shyǵarmashylyq bailanys ornatýdyń sáti tústi me? Ózińiz qandai aqyndarmen tanysa aldyńyz? Olardyń óleńderinen qandai jańalyq baiqadyńyz?
– Festivalge kelgen qonaqtarmen arqa-jarqa aralasyp kettim dep aita almaimyn. Biraq, ishinara aýrasy anyq bolmasa da, energiiasymen tartqandary boldy.
Meniń baiqaǵanym, dástúrli poeziiadan góri modernistik baǵytty ustanǵan jastar az emes eken.
– Mundai halyqaralyq ádebi baiqaýlardy qazaqtildi ádebi orta nege ótkizbeidi? Qazaqy ádebi orta nege buiyǵy? Óz ishinde ózi qainaýdan jalyǵatyn kez jetken joq pa?
Bizdiń qazaqtildi ortada ádebietke janashyrlyq joqtyń qasy. Anda-sanda jylt etkizip, qazynanyń qaltasynan jyrymbaqtap júrip qarjy shyǵartyp ótkizetin ártúrli ádebi konkýrs, músháiralarynyń ózi ádil ótpeidi.Talantty jastardy qoldaityn niet joq, piǵyl tar.
– Óz óleńderińizdi ózge tilge aýdartý josparyńyzda bar ma? Eger aýdarsa, ózgeler qalai qabyldaidy dep oilaisyz?
– Maǵan óleńderimniń basqa tilge aýdarylýy maqsat emes. Biraq, eger aýdarylatyn bolyp jatsa, mońǵol tiline aýdarylady dep oilaimyn.
– Ádebi jańashyldyq degenimiz ne? Búgingi qazaq poeziiasynda jańashyldyq bar ma?
– Meniń paiymdaýymsha, ádebi jańashyldyqtyń bolǵany durys. Alaida, poeziianyń dástúrli zańyna baǵynbasa da, óleńniń bolmysyn joǵaltpaǵan abzal.
Dástúrli qalypty buzyp-jaryp, bardy joǵaltyp, joqtan bar jasaýǵa tyrysý – qylmys!
Al qazirgi qazaq poeziiasynda jańashyldyq joq deýge bolmaidy. Modernizmdi izdegender Tynyshtyqbek Ábdikákimulyn, Suraǵan Rahmetulyn, Janna Eleýsizovany, Gúlnár Salyqbaevany oqyp kórsin!