Kúni keshe ǵana Dalainside telegram arnasy insaiderlik málimet kózderine súienip, Ahmetovtyń óz qyzmetin saqtap qalatynyn jazǵan edi. Sol boljam rasqa ainaldy.
Jalpy, sońǵy ýaqyttary Dalainside-tiń saiasi boljamdary dál kelip júr. Jazylyp, jańalyqty birinshi bolyp bilip júrýge bolady.
Ahmetov kim?
Endi Danial Ahmetovtyń qaita taǵaiyndalýyna qatysty kókeige tunǵan birer oiymyzdy kópshilikpen bólissek.
Biliktiń ushar basyndaǵy joǵary qyzmetterdiń bárin atqarǵan Ahmetov úshin qyzmetin saqtap qalý anaý aitqandai qiyn sharýa emes desek artyq aitqandyq bolmas. Óitkeni dál qazir Ahmetovty almastyra qoiatyndai kadr joq.
Ahmetov Úkimet basqarǵan jyldary Qazaqstan ekonomikasy barynshy damydy. Muny sol kezdegi statistikalyq derekterdi bir qarap shyqqan adamnyń kózi jetedi. Sondyqtan Dákeńniń sol kezdegi eńbegin umytýǵa bolamaidy.
Kezinde Dalanews.kz saity Ahmetov Pavlodarda ákim bolyp turǵanda ózi Mońǵoliiaǵa «Kamazben» baryp, qandastarymyzdy kóshirip ákelip, qandastardyń aýylyn quryp bergen bolatyn.
Budan basqa orysy kóp óńirde ózgelerge úlgi bolsyn dep balasynyń qolynan jetektep baryp, qazaq mektebine bergenin jurt jyrdai qylyp áli kúnge deiin aitady.
Táýelsizdik jyldaryndaǵy tarihqa úńilseńiz, osyndai «áreketke» barǵan shendini qolyńyzǵa sham alyp izdeseńiz de tappaisyz. Ári qarai kettik.
Ádette áldekimder Danial Ahmetovti otqa salsa janbaityn, sýǵa salsa batpaityn erteginiń keiipkerine uqsatýǵa qumar. Shyndyǵynda Ahmetovtiń ákimdik qyzmetti saqtap qalýynyń anaý aitqandai qupiiasy joq.
Eń bastysy ol ózine tapsyrylǵan isti tyńǵylyqty atqaratyn bilikti maman, isker basshy. Bolǵan-bitkeni osy ǵana.
Aitalyq, qarasha aiynda Ridder qalasynda Ekibastuzdaǵy jaǵdaiǵa uqsas tótenshe oqiǵa oryn alǵanyn bárimiz bilemiz.
Biraq sol kezde ridderlikter jylýsyz qalǵanda qoǵamdyq ortada anaý aitqandai aiqai-shý týyndaǵan joq. Sonymen qatar bolǵan oqiǵany jasyryp, jabý degen de bolmady. Nege?
Sol kezde Ahmetov Ridderge baryp, jaǵdaidy baqylaýynda ustai bildi. Tek ózi ǵana barǵan joq, ózimen birge Shyǵystaǵy iri zaýyttardyń bilikti qyzmetkerleri men tehnikalaryn ala baryp, tótenshe jaǵdaidy joiýǵa oblystyń barlyq resýrsyn jumyldyrdy.
Osylaisha Ahmetov ózine senip tapsyrylǵan aýmaqty baqylaýynda ustaityn isker basshy ekenin kórsetti. Áitpese óndirisi órkendegen Pavlodar oblysynda Ekibastuzdaǵy jaǵdaidy tez arada retteitin resýrsy bolmady degenge kim senedi.
...
Búginde óńirlerde qandaida bir tótenshe oqiǵa oryn alsa, ortalyqta júrgen keibir shendiler ózine jarnama jasap qalýǵa tyrysady. Budan basqa «Amanat» partiiasynyń volonterleri de jurttan jylý jinap, kómegin kórsetip jiberetin ádet te qalyptasty.
Eń birinshe kezekte Ahmetov Ridderdegi tótenshe oqiǵa kezinde eshkimniń saiasi jarnama jasaýyn jol bergen joq.
Depýtattar Ekibastuzǵa barǵandai – Ridderge aǵylmady. Jertólege túsip jaǵdaidy óz kózimen kórgen Smaiylovty da kórmedik.
Osylaisha Ahmetov qazaq qoǵamyna óz máselesin ózi sheshe alatyn menedjer ekenin kórsetti.
Osyndai syn saǵatta máseleni yń-shyńsyz sheshken Ahmetovtyń áreketi onyń qyzmetin saqtap qalýyna qatysty naqty logikalyq jaýap bolary anyq.
Búginde áleýmettik jelidegi jurt Ahmetovtyń zeinettik jasyn betine basyp, áńgime aitýǵa qumar. Endi osy máselege qatysty kókeiimizde kópten beri júrgen oiymyzdy bólise ketsek.
...
Osyǵan deiin Danial Ahmetov, Berdibek Saparbaev jáne Amandyq Batalovty jastardyń jolyn bailap otyrǵan adam retinde kórsetýge kúsh salǵan toptar boldy.
Bul endi Nazarbaev kezindegi jymysqy saiasattyń bir bóligi desek bolady. Nurekeń ózi bilikten ketkennen keiin qoǵamdyq ortada osyndai tendentsiia qalyptastyryp ketti.
Eger jas kadrlar jergilikti jerde jumys isteýge ańsary aýsa, Ahmetovtyń ákimdik qyzmetinen basqa da jumys oryndary jetip artylady.
«Bilikke jastar kelsin!» dep áńgime aitýshylar bilikke kelse halyqtyń aýzynan aq maidy aǵyzatyn 10 jastyń esim-soiyn atap bere ala ma? Atai almaidy. Jalyndaǵan ondai jasty da kórmedik.
Áńgimeniń ashyǵyn aitsaq bul – Nazarbaev kezinde paida bolǵan kóp lozýngterdiń biri ǵana.
Iá, jastarǵa jol berý kerek. Biraq qandai jasqa jol beremiz? Jaýapkershilikti moinyna alatyn jas menedjerler bar ma?
Búginde Túrkiiada qashyp júrgen Baýyrjan Baibek Almaty qalasynyń ákimi bolyp taǵaiyndalǵanda talai jas Almaty qalasyndaǵy jaýapty qyzmetterge taǵaiyndalǵan edi.
Sol kezde "Nur-Otannyń" qazanynda qainaǵan mansapqor jastar bilikke kelgen bette kommýnaldyq qyzmet salasynda uzaq jyldar boiy jumys istegen tájiribeli mamandarǵa tis batyryp, jumystan shyǵaryp, jumysty qojyratyp jibergenin bir tanysymyz aitqan edi.
Bizge osyndai mansapqor jastar kerek pe?
Dál qazir bilik basyndaǵy jastardy ekige bólip qarastyrýǵa bolady.
Birinshisin, Nazarbaevtyń ideologiiasyn urandatqan "Nur-Otan" belsendileri desek, ekinshileri – karerasyn áke-kókesiniń bankteri men jeke kompaniialarynda bastaǵan qarjy «spekýlianttary». Olar "qatty aitty" dep bizdi sóge jamandamasyn. Anyǵy osy.
Qazir biliktiń basynda júrgen jastardyń ómirbaianyna úńilseńiz bireýiniń aýyl-aýdandaǵy ákimdikte, sharýa qojalyǵynda, óndiriste bir kúnde jumys istemegenine kóz jetkizesiz.
Esesine bári sheteldiń aldyńǵy qatarly oqý oryndarynda bilim alyp, odan keiin atynan at úrketin «korporeishnderde» jumys tájiribeden ótkenin baiqaisyz.
Mundai jastardyń zeinet jasyndaǵy kadrlardan «artyq» tusy orys pen aǵylshyn tilin qazaq tilinen artyq biletini kózge uryp turady. Ómiriniń kóp bóligin shetelde ótkizgen mundai jastar aýyl aýdanǵa attap baspaityny belgili.
Iá, bilikke jastardy tarý kerek. Bizdińshe, bilikke birinshi kezekte sharýashylyqta, óndiriste jumys istep ysylǵan jastardy ákelý kerek. Astanadaǵy dókeilerdiń balalaryn biraz ýaqytqa oblystyq ákimdikterge «komandirovkaǵa» jiberýdi qoiý kerek.
Dál qazir «korporeishnderde» tájiribe jinap, biznes boiynsha iskerlik ákimshilik magistri (MVA) atanǵan hám qazaq tilin bilmeitin bai-baǵlandardyń balalarymen jergilikti jerlerde Jańa Qazaqstandy qurý múmkin emes.
Jeńildi asty, aýyrdyń ústimen júrgen mundai «magistrler» esh ýaqytta Ahmetovtyń ornyn aýystyra almaidy.
Sony bilip júreiik, aǵaiyn.
Nurlan JUMAHAN
