Jýyrda áleýmettik jelide Tý ustap, tumshalanyp sýretke túsken qyzdardyń sýreti qyzý talqyǵa tústi. Májilis depýtaty Ermurat Bapi osy máselege orai Bas prokýror Berik Asylovqa depýtattyq saýal joldady, – dep habarlaidy Dalanews.kz.
Depýtattyń sózinshe, internet resýrstardan jáne qoǵam ortasynan jii baiqalyp júrgendei, ultymyzdyń qasterli muralaryna, myńdaǵan jyldyq salt-dástúrlerimizge shabýyl tolastamai tur.
Ermurat Bapi byltyrǵy dombyraǵa qatysty shýdy eske saldy.
"Byltyr jat dini aǵymnyń jeteginde ketken bireýler «Dombyra – haram» dep, qazaqtyń eń qundy mýzykalyq aspabyn iske alǵysyz etkisi kelse, taǵy bir elirgen tobyr basyna sáýkele kiip, kóshpendi halyqtyq ǵasyrlar boiǵy baspanasy kiiz úi ishinde jartylai jalańashtanyp, jynoinaq bimen ulttyq qoǵamnyń ashýyn týǵyzǵan bolatyn", - dedi ol.
Depýtat Atyraýdaǵy jait ta azamattardyń ashý-yzasyn týdyrǵanyn málimdedi.
"Eń soraqysy – memleketimizdiń basty rámizderiniń biri Kók týymyzdy qorlaýshylar boi kórsetti. Jýyrda ǵana Atyraýda bolǵan oǵash oqiǵa qoǵamda úlken rezonans týǵyzyp, azamattardyń ashý-yzasyn týdyryp otyr.
Bet-aýyzyn tumshalap, qara jamylǵan tórt áiel muz aidynynda ótken sporttyq jarys kezinde Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik Týyn ustap túsken sýret áleýmettik jelilerge keńinen tarap ketti. Olardyń qolyndaǵy memlekettik Týdyń betine arab jazýy men arabi qylyshtyń sulba-sýreti salynǵan", - dedi Bapi.
Májilis depýtaty Tý arnaiy jasalǵanyna nazar aýdardy.
"Munda bizdiń nazarymyzdy aýdarǵan – kók Týdaǵy arab qarpindegi jazýdyń óte sapaly túrde, arnaiy baspa quralymen tańbalanýy. Demek bul – jai ǵana turmystyq buzaqylyq, ádepsiz shekten shyǵýshylyq qana emes. Bul – bizdiń qoǵamymyzǵa, memlekettigimizge, ulttyq dástúrimiz ben biregeiligimizge jasalǵan ashyq jáne naqaq qarsylyq.
Tý – árbir qazaqstandyq úshin qasietti qundylyq. Bul memlekettiń táýelsizdigi men tutastyǵynyń qasterli simvol belgisi. Ony bóten belgilermen, áldebir jat mazmundaǵy jazýlarmen búldirý – zańǵa óreskel qaishy jáne qylmystyq jaýapkershilikke tartýdy talap etetin áreket", - dedi ol.
Ermurat Bapi munyń artynda áldebir kúshter tur degen pikir bildirdi.
"Memlekettik týdy qorlaý – búkil halyqty, tutas memleketti qorlaý! Sondyqtan mundai zań buzýshylyq qatań ári múltiksiz jazalanýy tiis. Biraq eskere ketetin bir jáit – eldiń týyn búldirý arqyly jat piǵyldy dáriptemek bolǵan bul tórt qyz áldebir arandatýshy toptyń qurbany bolýy múmkin. Olar jastyq alańǵasyrlyqpen, álde materialdyq qyzyǵýshylyqpen nemese dini saýatsyzdyqpen jasaǵan bul óreskel zań buzýshylyqtyń tasasynda turǵan áldebir kereǵar kúshter bar siiaqty.
Mine, ákimshilik turǵydaǵy jazasyn alǵan tórt qyzdan buryn, osy qylmysty áreketti uiymdastyrýshylar jazaǵa tartylýy tiis. Qazaqstan Qylmystyq kodeksiniń 372-babynda: "Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik rámizderin qorlaý – úsh myń ailyq eseptik kórsetkishke deiingi mólsherde aiyppul salýǵa ne sol mólsherde túzeý jumystaryna ne toǵyz júz saǵatqa deiingi merzimge qoǵamdyq jumystarǵa tartýǵa ne eki jylǵa deiingi merzimge bas bostandyǵyn shekteýge ne sol merzimge bas bostandyǵynan aiyrýǵa jazalanatyny" kózdelgen", - dedi ol.
Depýtat osyndai túr-túsi burmalanǵan Qazaqstan týy Wildberries Russ marketpleisinde 5000 myń teńgeden erkin jáne ashyq saýdada satylyp jatqanyn synady.
"Bul ne sumdyq?! Buǵan kim jol berip otyr? Sóz joq, el Konstitýtsiiasy boiynsha, biz zaiyrly memleketpiz, onda din memlekettik saiasattan tys dep jazylǵan. Qazaqstan – árbir azamattyń dini senim bostandyǵy saqtalǵan el. Biraq bizdiń ulttyq qundylyqtarymyz, halyq birligi men mádeni muramyz zańmen qorǵalady.
Degenmen áldebir teris aǵymdyq is-áreketter bizdiń uiysqan birligimizge qol suǵatyn bolsa, biz mundai máseleni memlekettik saiasattan ajyratyp qarai almaimyz! Sondyqtan qoǵamda zańdy túrde alańdaýshylyq týdyrǵan bul bassyzdyqqa tiisti baǵa berilýi kerek. Bul – jeke bireýlerdiń dini kózqarasyn bildirýi emes, qoǵam turaqtylyǵyn, memlekettik tutastyqty buzýǵa baǵyttalǵan naqaqtan-naqaq jasalǵan arandatý. Buny ejelden qalyptasqan dini birlik pen qoǵamǵa jarqyshaq salýdyń qaskói áreketi dep baǵalaý kerek!" - dep ashyndy ol.
Ermurat Bapidiń paiymynsha, bul oqiǵanyń arandatýshylyq mazmuny men memlekettik týdyń betinde qoldanylǵan simvolikanyń sipaty onyń aldyn ala josparlanǵanyn, áldebir toptyń naqaq uiymdastyrǵanyn kórsetedi.
"Buǵan kim tapsyrys berdi? Uiymdastyrýshylardyń maqsaty qandai? Bul suraqtarǵa quqyq qorǵaý organdary naqty jaýap berýi tiis! Mundai arandatýshylyqtyń qaitalanýyna jol bermeý úshin tergeý-tekserý sharasy jan-jaqty júrgizilýi qajet.
Jýyrda ótken Ulttyq Quryltaida Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ulttyq dástúrlerimizdi dáripteýge shaqyryp, qazaqy kiim bizdiń ulttyq bolmysymyzdy aiqyndap, halqymyzdyń qaitalanbas kelbetin kórsetetinin erekshe atap ótti. Al biz ne kórip otyrmyz? Osy ulttyq biregeilikti dáripteýge qarsylyq bildirý belgisi ǵana emes, bul – qoǵamǵa qarsy baǵyttalǵan ashyq arandatýshylyq. Bul – halqymyzǵa jat normalardy kúshteptańý, tarihymyzdy, mádenietimizdi, ulttyq maqtanyshymyzdy joqqa shyǵarý áreketi.
Bul árekettiń adam quqyqtaryn qorǵaý printsipterine esh qatysy joq. Bizdiń ulttyq salt-dástúrimiz ben myńjyldyq mura-muratymyzǵa, halyqtyq qadir-qasietimizge qaishy keletin mundai azamattyq quqyq bizge qajet emes! Bul – qoǵamdy ekige jaryp, áleýmettik jik týdyrýǵa, dindi – memleketke, ulttyq dástúrdi – jasandy radikaldy normalarǵa qarsy qoiýǵa baǵyttalǵan naqaq jáne qaskói áreket. Sondyqtan biz mundai qaýipterge kóz jumyp qarai almaimyz!" - dedi ol.
Májilis depýtaty jaýapty mekemelerden myna sharalardy shuǵyl qolǵa alýdy usyndy:
- Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáikes quqyq qorǵaý organdary bul jaǵdaidy jiti tekserip, arandatýshylyqqa aldanǵan tórt áieldiń artynda turǵan kúshterdi, jalǵan týdy daiyndaýshylardy, ony taratýshylardy anyqtap, mundai qastandyqtyń jolyn kesý úshin uiymdastyrýshylarǵa qatań jaza qoldanýy tiis!
- Bekitilgen standartqa sáikes kelmeitin, resmi sipaty burmalanǵan memlekettik rámizdi satýǵa shyǵarǵan saýda oryndarynyń basshylyǵyn jaýapqa tartý kerek. Satylyp ketken týlardy jinap alyp, joiý qajet!Sondai-aq, tiisti zańnamaǵa memlekettiligimizdi mansuqtaityn, qoǵamdy jikke bólýdi kózdeitin taýarlar satqan jekelegen marketpleisterge qarsy sanktsiia salýdy kózdeitin túzetýler ázirlep, ony zań normasyna engizý kerek.
- Memleket radikaldy aǵymdardyń óreskel áreketterine baqylaýdy kúsheitip, dini qundylyqtardy burmalaýǵa qarsy sharalardy qatańdatý qajet. Ulttyq biregeilikti qorǵaýdyń júieli jáne jalpyǵa ortaq saiasatyn qalyptastyratyn ýaqyt jetti!
- Zaiyrly bilim berý júiesin nyǵaitýdy, orta mektepterdegi dintaný sabaqtaryn ulttyq muralar negizinde júrgizý baǵdarlamasy daiyndalýy kerek!
Jelide daý týdyrǵan sýret ne týraly?
Sýrettegiler Saýd Arabiiasy týynyń elementteri bar Qazaqstan Týyn ustap turǵany kórinedi. Onyń joǵarǵy bóliginde arabsha jazý men qylysh beinelengen.
Keiinirek olarǵa sot sheshimi shyqty:
- N.-ǵa 15 táýlikke ákimshilik qamaqqa alý túrindegi ákimshilik jaza qoldanyldy.
- A.-ǵa ákimshilik jaza retinde 78 640 teńge ákimshilik aiyppul salyndy.
- Kámeletke tolmaǵan H.-nyń zańdy ókiline ákimshilik jaza retinde 39 320 teńge ákimshilik aiyppul salyndy.
- Kámeletke tolmaǵan A.-nyń zańdy ókiline ákimshilik jaza retinde 39 320 teńge ákimshilik aiyppul salyndy.
