جۋىردا ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە تۋ ۇستاپ, تۇمشالانىپ سۋرەتكە تٷسكەن قىزداردىڭ سۋرەتٸ قىزۋ تالقىعا تٷستٸ. مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي وسى مەسەلەگە وراي باس پروكۋرور بەرٸك اسىلوۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
دەپۋتاتتىڭ سٶزٸنشە, ينتەرنەت رەسۋرستاردان جەنە قوعام ورتاسىنان جيٸ بايقالىپ جٷرگەندەي, ۇلتىمىزدىڭ قاستەرلٸ مۇرالارىنا, مىڭداعان جىلدىق سالت-دەستٷرلەرٸمٸزگە شابۋىل تولاستاماي تۇر.
ەرمۇرات باپي بىلتىرعى دومبىراعا قاتىستى شۋدى ەسكە سالدى.
"بىلتىر جات دٸني اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتكەن بٸرەۋلەر «دومبىرا – حارام» دەپ, قازاقتىڭ ەڭ قۇندى مۋزىكالىق اسپابىن ٸسكە العىسىز ەتكٸسٸ كەلسە, تاعى بٸر ەلٸرگەن توبىر باسىنا سەۋكەلە كيٸپ, كٶشپەندٸ حالىقتىق عاسىرلار بويعى باسپاناسى كيٸز ٷي ٸشٸندە جارتىلاي جالاڭاشتانىپ, جىنويناق بيمەن ۇلتتىق قوعامنىڭ اشۋىن تۋعىزعان بولاتىن", - دەدٸ ول.
دەپۋتات اتىراۋداعى جايت تا ازاماتتاردىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرعانىن مەلٸمدەدٸ.
"ەڭ سوراقىسى – مەملەكەتٸمٸزدٸڭ باستى رەمٸزدەرٸنٸڭ بٸرٸ كٶك تۋىمىزدى قورلاۋشىلار بوي كٶرسەتتٸ. جۋىردا عانا اتىراۋدا بولعان وعاش وقيعا قوعامدا ٷلكەن رەزونانس تۋعىزىپ, ازاماتتاردىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ وتىر.
بەت-اۋىزىن تۇمشالاپ, قارا جامىلعان تٶرت ەيەل مۇز ايدىنىندا ٶتكەن سپورتتىق جارىس كەزٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك تۋىن ۇستاپ تٷسكەن سۋرەت ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرگە كەڭٸنەن تاراپ كەتتٸ. ولاردىڭ قولىنداعى مەملەكەتتٸك تۋدىڭ بەتٸنە اراب جازۋى مەن ارابي قىلىشتىڭ سۇلبا-سۋرەتٸ سالىنعان", - دەدٸ باپي.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى تۋ ارنايى جاسالعانىنا نازار اۋداردى.
"مۇندا بٸزدٸڭ نازارىمىزدى اۋدارعان – كٶك تۋداعى اراب قارپٸندەگٸ جازۋدىڭ ٶتە ساپالى تٷردە, ارنايى باسپا قۇرالىمەن تاڭبالانۋى. دەمەك بۇل – جاي عانا تۇرمىستىق بۇزاقىلىق, ەدەپسٸز شەكتەن شىعۋشىلىق قانا ەمەس. بۇل – بٸزدٸڭ قوعامىمىزعا, مەملەكەتتٸگٸمٸزگە, ۇلتتىق دەستٷرٸمٸز بەن بٸرەگەيلٸگٸمٸزگە جاسالعان اشىق جەنە ناقاق قارسىلىق.
تۋ – ەربٸر قازاقستاندىق ٷشٸن قاسيەتتٸ قۇندىلىق. بۇل مەملەكەتتٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن تۇتاستىعىنىڭ قاستەرلٸ سيمۆول بەلگٸسٸ. ونى بٶتەن بەلگٸلەرمەن, ەلدەبٸر جات مازمۇنداعى جازۋلارمەن بٷلدٸرۋ – زاڭعا ٶرەسكەل قايشى جەنە قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋدى تالاپ ەتەتٸن ەرەكەت", - دەدٸ ول.
ەرمۇرات باپي مۇنىڭ ارتىندا ەلدەبٸر كٷشتەر تۇر دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
"مەملەكەتتٸك تۋدى قورلاۋ – بٷكٸل حالىقتى, تۇتاس مەملەكەتتٸ قورلاۋ! سوندىقتان مۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىق قاتاڭ ەرٸ مٷلتٸكسٸز جازالانۋى تيٸس. بٸراق ەسكەرە كەتەتٸن بٸر جەيت – ەلدٸڭ تۋىن بٷلدٸرۋ ارقىلى جات پيعىلدى دەرٸپتەمەك بولعان بۇل تٶرت قىز ەلدەبٸر ارانداتۋشى توپتىڭ قۇربانى بولۋى مٷمكٸن. ولار جاستىق الاڭعاسىرلىقپەن, ەلدە ماتەريالدىق قىزىعۋشىلىقپەن نەمەسە دٸني ساۋاتسىزدىقپەن جاساعان بۇل ٶرەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ تاساسىندا تۇرعان ەلدەبٸر كەرەعار كٷشتەر بار سيياقتى.
مٸنە, ەكٸمشٸلٸك تۇرعىداعى جازاسىن العان تٶرت قىزدان بۇرىن, وسى قىلمىستى ەرەكەتتٸ ۇيىمداستىرۋشىلار جازاعا تارتىلۋى تيٸس. قازاقستان قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 372-بابىندا: "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸن قورلاۋ – ٷش مىڭ ايلىق ەسەپتiك كٶرسەتكiشكە دەيٸنگٸ مٶلشەردە ايىپپۇل سالۋعا نە سول مٶلشەردە تٷزەۋ جۇمىستارىنا نە توعىز جٷز ساعاتقا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋعا نە ەكٸ جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە باس بوستاندىعىن شەكتەۋگە نە سول مەرزiمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا جازالاناتىنى" كٶزدەلگەن", - دەدٸ ول.
دەپۋتات وسىنداي تٷر-تٷسٸ بۇرمالانعان قازاقستان تۋى Wildberries Russ ماركەتپلەيسٸندە 5000 مىڭ تەڭگەدەن ەركٸن جەنە اشىق ساۋدادا ساتىلىپ جاتقانىن سىنادى.
"بۇل نە سۇمدىق?! بۇعان كٸم جول بەرٸپ وتىر? سٶز جوق, ەل كونستيتۋتسيياسى بويىنشا, بٸز زايىرلى مەملەكەتپٸز, وندا دٸن مەملەكەتتٸك ساياساتتان تىس دەپ جازىلعان. قازاقستان – ەربٸر ازاماتتىڭ دٸني سەنٸم بوستاندىعى ساقتالعان ەل. بٸراق بٸزدٸڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز, حالىق بٸرلٸگٸ مەن مەدەني مۇرامىز زاڭمەن قورعالادى.
دەگەنمەن ەلدەبٸر تەرٸس اعىمدىق ٸس-ەرەكەتتەر بٸزدٸڭ ۇيىسقان بٸرلٸگٸمٸزگە قول سۇعاتىن بولسا, بٸز مۇنداي مەسەلەنٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتان اجىراتىپ قاراي المايمىز! سوندىقتان قوعامدا زاڭدى تٷردە الاڭداۋشىلىق تۋدىرعان بۇل باسسىزدىققا تيٸستٸ باعا بەرٸلۋٸ كەرەك. بۇل – جەكە بٸرەۋلەردٸڭ دٸني كٶزقاراسىن بٸلدٸرۋٸ ەمەس, قوعام تۇراقتىلىعىن, مەملەكەتتٸك تۇتاستىقتى بۇزۋعا باعىتتالعان ناقاقتان-ناقاق جاسالعان ارانداتۋ. بۇنى ەجەلدەن قالىپتاسقان دٸني بٸرلٸك پەن قوعامعا جارقىشاق سالۋدىڭ قاسكٶي ەرەكەتٸ دەپ باعالاۋ كەرەك!" - دەپ اشىندى ول.
ەرمۇرات باپيدٸڭ پايىمىنشا, بۇل وقيعانىڭ ارانداتۋشىلىق مازمۇنى مەن مەملەكەتتٸك تۋدىڭ بەتٸندە قولدانىلعان سيمۆوليكانىڭ سيپاتى ونىڭ الدىن الا جوسپارلانعانىن, ەلدەبٸر توپتىڭ ناقاق ۇيىمداستىرعانىن كٶرسەتەدٸ.
"بۇعان كٸم تاپسىرىس بەردٸ? ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ماقساتى قانداي? بۇل سۇراقتارعا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ناقتى جاۋاپ بەرۋٸ تيٸس! مۇنداي ارانداتۋشىلىقتىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن تەرگەۋ-تەكسەرۋ شاراسى جان-جاقتى جٷرگٸزٸلۋٸ قاجەت.
جۋىردا ٶتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق دەستٷرلەرٸمٸزدٸ دەرٸپتەۋگە شاقىرىپ, قازاقى كيٸم بٸزدٸڭ ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ايقىنداپ, حالقىمىزدىڭ قايتالانباس كەلبەتٸن كٶرسەتەتٸنٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. ال بٸز نە كٶرٸپ وتىرمىز? وسى ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ دەرٸپتەۋگە قارسىلىق بٸلدٸرۋ بەلگٸسٸ عانا ەمەس, بۇل – قوعامعا قارسى باعىتتالعان اشىق ارانداتۋشىلىق. بۇل – حالقىمىزعا جات نورمالاردى كٷشتەپتاڭۋ, تاريحىمىزدى, مەدەنيەتٸمٸزدٸ, ۇلتتىق ماقتانىشىمىزدى جوققا شىعارۋ ەرەكەتٸ.
بۇل ەرەكەتتٸڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ پرينتسيپتەرٸنە ەش قاتىسى جوق. بٸزدٸڭ ۇلتتىق سالت-دەستٷرٸمٸز بەن مىڭجىلدىق مۇرا-مۇراتىمىزعا, حالىقتىق قادٸر-قاسيەتٸمٸزگە قايشى كەلەتٸن مۇنداي ازاماتتىق قۇقىق بٸزگە قاجەت ەمەس! بۇل – قوعامدى ەكٸگە جارىپ, ەلەۋمەتتٸك جٸك تۋدىرۋعا, دٸندٸ – مەملەكەتكە, ۇلتتىق دەستٷردٸ – جاساندى راديكالدى نورمالارعا قارسى قويۋعا باعىتتالعان ناقاق جەنە قاسكٶي ەرەكەت. سوندىقتان بٸز مۇنداي قاۋٸپتەرگە كٶز جۇمىپ قاراي المايمىز!" - دەدٸ ول.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى جاۋاپتى مەكەمەلەردەن مىنا شارالاردى شۇعىل قولعا الۋدى ۇسىندى:
- قولدانىستاعى زاڭناماعا سەيكەس قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بۇل جاعدايدى جٸتٸ تەكسەرٸپ, ارانداتۋشىلىققا الدانعان تٶرت ەيەلدٸڭ ارتىندا تۇرعان كٷشتەردٸ, جالعان تۋدى دايىنداۋشىلاردى, ونى تاراتۋشىلاردى انىقتاپ, مۇنداي قاستاندىقتىڭ جولىن كەسۋ ٷشٸن ۇيىمداستىرۋشىلارعا قاتاڭ جازا قولدانۋى تيٸس!
- بەكٸتٸلگەن ستاندارتقا سەيكەس كەلمەيتٸن, رەسمي سيپاتى بۇرمالانعان مەملەكەتتٸك رەمٸزدٸ ساتۋعا شىعارعان ساۋدا ورىندارىنىڭ باسشىلىعىن جاۋاپقا تارتۋ كەرەك. ساتىلىپ كەتكەن تۋلاردى جيناپ الىپ, جويۋ قاجەت!سونداي-اق, تيٸستٸ زاڭناماعا مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ مانسۇقتايتىن, قوعامدى جٸككە بٶلۋدٸ كٶزدەيتٸن تاۋارلار ساتقان جەكەلەگەن ماركەتپلەيستەرگە قارسى سانكتسييا سالۋدى كٶزدەيتٸن تٷزەتۋلەر ەزٸرلەپ, ونى زاڭ نورماسىنا ەنگٸزۋ كەرەك.
- مەملەكەت راديكالدى اعىمداردىڭ ٶرەسكەل ەرەكەتتەرٸنە باقىلاۋدى كٷشەيتٸپ, دٸني قۇندىلىقتاردى بۇرمالاۋعا قارسى شارالاردى قاتاڭداتۋ قاجەت. ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ قورعاۋدىڭ جٷيەلٸ جەنە جالپىعا ورتاق ساياساتىن قالىپتاستىراتىن ۋاقىت جەتتٸ!
- زايىرلى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن نىعايتۋدى, ورتا مەكتەپتەردەگٸ دٸنتانۋ ساباقتارىن ۇلتتىق مۇرالار نەگٸزٸندە جٷرگٸزۋ باعدارلاماسى دايىندالۋى كەرەك!
جەلٸدە داۋ تۋدىرعان سۋرەت نە تۋرالى?
سۋرەتتەگٸلەر ساۋد ارابيياسى تۋىنىڭ ەلەمەنتتەرٸ بار قازاقستان تۋىن ۇستاپ تۇرعانى كٶرٸنەدٸ. ونىڭ جوعارعى بٶلٸگٸندە ارابشا جازۋ مەن قىلىش بەينەلەنگەن.
كەيٸنٸرەك ولارعا سوت شەشٸمٸ شىقتى:
- ن.-عا 15 تەۋلٸككە ەكٸمشٸلٸك قاماققا الۋ تٷرٸندەگٸ ەكٸمشٸلٸك جازا قولدانىلدى.
- ا.-عا ەكٸمشٸلٸك جازا رەتٸندە 78 640 تەڭگە ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇل سالىندى.
- كەمەلەتكە تولماعان ح.-نىڭ زاڭدى ٶكٸلٸنە ەكٸمشٸلٸك جازا رەتٸندە 39 320 تەڭگە ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇل سالىندى.
- كەمەلەتكە تولماعان ا.-نىڭ زاڭدى ٶكٸلٸنە ەكٸمشٸلٸك جازا رەتٸندە 39 320 تەڭگە ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇل سالىندى.
