Sońǵy jyldary álemdik naryqta kúmiske degen qyzyǵýshylyq artyp keledi. Sarapshylardyń pikirinshe, bul úrdiske bir jaǵynan ónerkásiptik suranystyń ósýi áser etse, ekinshi jaǵynan kúmistiń jinaqtaý jáne investitsiialyq qural retindegi mańyzy qaita baǵalana bastaǵan, dep habarlaidy dalanews.kz.
Tarihqa kóz júgirtsek, kúmis myńdaǵan jyldar boiy adamzat órkenietinde aqsha qyzmetin atqarǵan baǵaly metaldardyń biri boldy. Ejelgi Mesopotamiiadan bastap Rim imperiiasyna deiin, keiin Eýropa men Aziia elderinde kúmis saýda-sattyqtyń negizgi quraly retinde keńinen qoldanyldy. Keibir tarihshylardyń aitýynsha, kúmis aqsha retinde altynnan da uzaq paidalanylǵan.
Búginde kúmis burynǵydai aqsha ainalymynyń negizi bolmasa da, onyń ekonomikalyq mańyzy tómendegen joq. Kerisinshe, jańa tehnologiialardyń damýy bul metalǵa degen suranysty arttyryp otyr. Kúmis kún panelderin óndirýde, elektronikada, meditsinada, akkýmýliatorlar jasaýda jáne túrli joǵary tehnologiialyq salalarda keńinen qoldanylady.
Sarapshylar sońǵy jyldary birqatar memlekette kúmisti qarjylyq aktiv retinde paidalanýǵa qatysty jańa bastamalar kóterilip jatqanyn aitady. Kei elderde bankterdiń baǵaly metaldardy kepil retinde qabyldaý tájiribesi keńeiip keledi. Bul kúmistiń investitsiialyq tartymdylyǵynyń saqtalǵanyn kórsetedi.
Qazaqstannyń kúmis qory qandai?
Qazaqstan kúmis qory boiynsha álemdegi jetekshi memleketterdiń qataryna kiredi. Geologtardyń baǵalaýynsha, elimizde kúmistiń ondaǵan iri ken oryndary bar. Kúmis kóbine qorǵasyn, myrysh, mys jáne altyn kenderimen birge óndiriledi.
Elimizdegi negizgi kúmis ken oryndary Shyǵys Qazaqstan, Qaraǵandy, Ulytaý, Qostanai jáne Aqmola oblystarynda shoǵyrlanǵan. Ásirese, Jezqazǵan, Balqash, Ridder jáne Altai óńirleri baǵaly metall qorlarymen erekshelenedi.
Alaida sońǵy jyldary Qazaqstanda kúmis óndirisi tómendep kele jatqany baiqalady. Sarapshylardyń dereginshe, affinajdalǵan kúmis óndirisi besinshi jyl qatarynan qysqarǵan. 2024 jyly elde 697,5 tonna kúmis óndirilip, bul sońǵy on jyldan astam ýaqyttaǵy eń tómen kórsetkishterdiń biri boldy. Al 2025 jyldyń alǵashqy on bir aiynda óndiris kólemi 567,5 tonnany qurap, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda taǵy da tómendegen.
Soǵan qaramastan, álemdik naryqta kúmistiń baǵasy qarqyndy ósýde. Eger 2025 jyldyń basynda bir troi ýntsiia kúmistiń quny shamamen 31 dollar bolsa, 2026 jyldyń basynda ol 72 dollardan asyp, eki eseden kóp qymbattady.
Mamandar muny birneshe faktormen bailanystyrady. Birinshiden, álemde kúmis óndirisiniń qysqarýy baiqalady. Ekinshiden, jasyl energetika, kún panelderi, elektr kólikteri men joǵary tehnologiialyq óndiristerde kúmiske degen suranys turaqty túrde artyp keledi. Úshinshiden, investorlar kúmisti investitsiialyq aktiv retinde jii qarastyra bastady.
Qazaqstan álemdik kúmis naryǵynda mańyzdy oryn alady. AQSh Geologiialyq qyzmetiniń málimetteri boiynsha, 2024 jyly elimizde shamamen 1 myń tonna kúmis óndirilip, Qazaqstan álemdegi eń iri kúmis óndirýshi memleketterdiń alǵashqy ondyǵyna endi. Al halyqaralyq The Silver Institute uiymynyń deregine sáikes, 2024 jyly Qazaqstanda 16,1 million ýntsiia kúmis óndirilip, el álemdegi eń iri 15 óndirýshiniń qataryna kirdi.
Búginde Qazaqstan postkeńestik keńistiktegi negizgi kúmis óndirýshilerdiń biri sanalady. Elde óndirilgen kúmistiń basym bóligi Ulybritaniia, AQSh jáne basqa da halyqaralyq naryqtarǵa eksporttalady.
Sarapshylardyń pikirinshe, óndiris kóleminiń qysqarýyna qaramastan, kúmiske degen álemdik suranystyń artýy men baǵanyń ósýi Qazaqstan úshin jańa ekonomikalyq múmkindikter ashýy múmkin. Ásirese, baǵaly metaldy tereń óńdeý, investitsiialyq ónimder shyǵarý jáne joǵary tehnologiialyq óndiristerdi damytý baǵyttary bolashaqta qosymsha tabys kózderine ainalýy yqtimal.
Investorlarǵa keńes
Sarapshylardyń pikirinshe, kúmis joǵary tabys ákelýi múmkin aktivterdiń biri bolǵanymen, onyń baǵasy altynǵa qaraǵanda qubylmaly keledi. Ónerkásiptik suranystyń joǵary bolýy kúmistiń baǵasyn jyldam ósirýi múmkin, alaida naryqtaǵy ózgeristerge de ol tez áser etedi.
Al altyn dástúrli túrde kapitaldy saqtaýdyń jáne táýekeldi tómendetýdiń quraly retinde qarastyrylady. Sondyqtan kóptegen investorlar altyndy investitsiialyq portfeldiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin aktiv retinde baǵalaidy, al kúmisti ósý áleýeti joǵary qural retinde kóredi.
Mamandar baǵaly metaldarǵa investitsiia salǵanda emotsiiaǵa berilmei, naryqtaǵy qysqa merzimdi ózgeristerge bola asyǵys sheshim qabyldamaýǵa keńes beredi. Eger investitsiialyq portfelde baǵaly metaldar múldem bolmasa, olardy birtindep, shaǵyn kólemnen bastap qosqan jón. Al baǵaly metaldarǵa burynnan investitsiia salǵan azamattarǵa naryqtaǵy ósimge eliktep, barlyq qarajatyn bir aktivke baǵyttamaý usynylady.
