QR Ulttyq ekonomika ministrligi 2026-2035 jyldarǵa arnalǵan uzaq merzimdi damý boljamyn jariialady. Onyń memlekettik josparlaý júiesi qujattarynyń qarjylyq qamtamasyz etilý kólemin aiqyndaityny da naqtylanady. Atalǵan strategiialyq damý qujatynda Ulttyq qordyń taza valiýtalyq aktivteri 2035 jylǵa qarai eki esege, al ekonomikalyq ósim úsh esege ósetini boljanady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ulttyq qordaǵy aktivter
Boljamǵa sáikes, Ulttyq qordyń taza valiýtalyq aktivteri 2035 jylǵa qarai eki esege ósip, 109,9 mlrd dollarǵa deiin ulǵaiýy tiis. Máselen, 2025 jyly, qujattyń keltirilgen málimetke sáikes, bul kólem 57,2 mlrd dollar deńgeiinde qalyptasqan, alaida, Ulttyq Banktiń taiaýdaǵy esebinde, iaǵni tamyzda qor aktivi bir aida 1,3 mlrd dollarmen tolyǵyp 61,7 mlrd dollar bolǵan. 2029 jyldan bastap memleket Ulttyq qordan jyl saiyn 2 trln teńgeden artyq aqsha almaýdy kózdeidi. Bul biýdjettiń munai kiristerine táýeldiligin azaityp, uzaq merzimdi jinaqtar kólemin arttyrady dep kútiledi.
Ekonomikalyq ósim
Úkimet JIÓ-niń ortasha jyldyq ósimin 4,5% deńgeide bolady dep boljaidy. 2035 jylǵa qarai Qazaqstan ekonomikasy 473,2 trln teńgeni qurap, 2025 jylmen salystyrǵanda úsh esege jýyq (161,9 trln teńge) ósimdi kórsetýi kerek. Ósim lokomotivteri retinde qurylys jáne kólik salasy atalady, olar jylyna shamamen 10% ósim ákelýi qajet. Ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵy, jyl saiyn 2-4% ósimmen turaqtalady.
Biýdjet tapshylyǵy jáne infliatsiia
2030 jylǵa qarai Úkimet biýdjet tapshylyǵynan tolyǵymen qutylady dep kútiledi.
Eger biýdjet tapshylyǵy 2025 jyly JIÓ-niń 2,7%-yn qurasa, al 2029 jylǵa qarai 0,4%-ǵa deiin tómendep, sodan keiin nóldik balansqa shyǵýy kerek. Qujattaǵy málimetterge sáikes, osy kezeńdegi biýdjet kirisi eki esege jýyq ósedi: 2025 jylǵy 29,4 trln teńgeden 2035 jyly 66,8 trln teńgege deiin.
Negizgi júk salyq júiesine túsedi. 10 jyl ishinde olardyń kólemi úsh esege jýyq artýy tiis: 2025 jylǵy 23,2 trln teńgeden 2035 jylǵa qarai 65,5 trln teńgege deiin. Bul rette salyqtyq emes túsimder eń tómengi deńgeide qala beredi: jylyna shamamen 700 mlrd teńge, al jekeshelendirý men kúrdeli operatsiialardan túsetin túsimderden eleýli áser bolmaidy. Ósimge qaramastan, olardyń ekonomikadaǵy úlesi 2025 jylǵy 15,9%-dan 2035 jylǵa qarai 14,1%-ǵa deiin ǵana tómendeidi.
Aldaǵy eki jylda infliatsiia 9-11% deńgeiinde bolady dep boljanady, biraq 2027 jyldan bastap ony 5% sheginde aýyzdyqtap ustaý qarastyrylady. Boljamda Úkimettiń strategiialyq oiy men maqsattary belgilengen, biraq olardy iske asyrý syrtqy ekonomikalyq jaǵdaiǵa, shikizat baǵasyna jáne ekonomikanyń ishki turaqtylyǵyna da bailanysty bolatynyn basa aita ketelik.
Buǵan deiin Ulttyq Bank sarapshylar qaýymdastyǵy arasynda júrgizilgen kezekti makroekonomikalyq saýalnamanyń nátijesi jariialanǵan. Sondai-aq Halyk Finance Ulttyq qor men Ulttyq bank operatsiialaryna súiene otyryp, teńgeniń qysqa jáne orta merzimdi perspektivalaryna boljam jasaǵan bolatyn. Oǵan sáikes, 2025 jyldyń aiaǵyna deiin 1 AQSh dollarynyń quny 550-560 teńge aralyǵyn qamtidy dep kútiledi.
