Freedom Inside '26

12 naýryzdan bastap aiyppuldardyń jańa tártibi kúshine enedi

12 naýryzdan bastap aiyppuldardyń jańa tártibi kúshine enedi
Foto: stan.kz

Qazaqstanda 12 naýryzdan bastap Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske (№257-VIII zań) engizilgen túzetýler kúshine enedi. Jańa normalarǵa sáikes, avtomatty rejimde tirkeletin aiyppuldar endi tek jol qozǵalysy erejelerin buzýmen shektelmeidi, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Svidetel.kz telegram arnasynyń málimetinshe, buǵan deiin mundai "avtomatty nusqamalar" kóbine júrgizýshilerge jyldamdyqty arttyrý nemese baǵdarshamnan ótý siiaqty quqyq buzýshylyqtar úshin ǵana qoldanylyp kelgen. Endi tsifrlyq júieler arqyly anyqtalǵan ózge de ákimshilik quqyq buzýshylyqtar boiynsha jaýapkershilik qarastyrylmaq.

ÁQBtK-niń 31-babynyń 1-bóligine sáikes, ákimshilik quqyq buzýshylyq tsifrlyq obektiler arqyly, onyń ishinde avtomatty rejimde jumys isteitin tehnikalyq quraldarmen anyqtalǵan jaǵdaida, derekterdi óńdeý nátijesinde kináli tulǵa ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Al osy baptyń 2-bóliginde ǵana kólik quraldaryna qatysty quqyq buzýshylyqtar boiynsha ielerin jaýapqa tartý tártibi jeke kórsetilgen.

Zańgerlik turǵydan bul ózgeris "avtomatty rejim" uǵymynyń aiasyn keńeitedi. Iaǵni kameralar, drondar jáne "aqyldy" júieler endi tek júrgizýshilerdi emes, kez kelgen azamatty ákimshilik quqyq buzýshylyq úshin tirkei alady. Eger júie qoǵamdyq orynda temeki shekken, qoqys tastaǵan nemese joldy belgilenbegen jerden kesip ótken adamdy anyqtasa jáne ol Biryńǵai ákimshilik óndirister tizilimimen (ERAP) integratsiialanǵan bolsa, aiyppul hattama toltyrmai-aq avtomatty túrde rásimdelýi múmkin.

Sarapshylardyń aitýynsha, avtomatty túrde aiyppul salynýy yqtimal quqyq buzýshylyqtardyń qataryna qoqys nemese temeki tuqylyn tastaý, tyiym salynǵan jerde shylym shegý, joldy belgilenbegen jerden kesip ótý, sondai-aq «aqyldy» kameralar ornatylǵan saýda nysandarynda alkogoldi túngi ýaqytta nemese kámeletke tolmaǵandarǵa satý jatady. Aita keteiik, 2026 jyly qoqys tastaǵany úshin aiyppul mólsheri 43 250 teńgege deiin ósken.

Bul ózgerister engizilgennen keiin «Sergek» sekildi júielerdiń fýnktsionaly keńeiip, kóshelerdegi kameralar tek qylmyskerdi izdeý quraly ǵana emes, turmystyq quqyq buzýshylyqtardy avtomatty tirkeitin júiege ainalýy múmkin. Mamandardyń málimetinshe, mundai mehanizmder pilottyq rejimde synalǵan, al 12 naýryzdan keiin drondar da ákimshilik quqyq buzýshylyqtardy tirkep, aiyppul rásimdeý protsesine tartylýy yqtimal.

Halyqaralyq tájiribede mundai júieler keńinen qoldanylady. Máselen, Qytaida bet-álpetti taný tehnologiialary arqyly usaq quqyq buzýshylyqtar avtomatty túrde tirkelip, aiyppul elektrondy ámiiandardan birden óndirilip alynady. Singapýrda qala kóshelerin patrýldeitin robottar men «aqyldy» kameralar temeki shegý, túkirý, zańsyz saýda siiaqty áreketterdi anyqtaidy. Al Dýbaida jaiaý júrginshilerdiń jol erejesin buzýy biometriialyq baza arqyly tirkelip, aiyppul rezidenttiń ID júiesine avtomatty túrde bekitiledi.