Қазақстанда көлік инфрақұрылымын жаңғырту жаңа кезеңге қадам басты, деп хабарлайды dalanews.kz.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен «Қызылорда – Сексеуіл», «Ұлғайсын – Сексеуіл» және «Бейнеу – Сексеуіл» автожолдарының құрылысы басталып, елдің транзиттік әлеуетін арттыруға бағытталған ірі жобаларға ресми түрде старт берілді. Бұл бастамалар Қазақстанның Еуропа мен Азияны жалғайтын негізгі құрлықтық көлік дәлізі ретіндегі рөлін күшейтуді көздейді.
Жаңа магистральдар ішкі логистиканы жетілдіріп қана қоймай, халықаралық жүк тасымалының тиімділігін арттыруға, өңірлердің экономикалық дамуына серпін беруге және Орта дәліздің мүмкіндіктерін кеңейтуге ықпал етпек. Сарапшылардың пікірінше, көлік инфрақұрылымына салынған инвестиция бүгінде экономикалық өсімнің басты факторларының біріне айналып келеді.
Осыған байланысты біз экономист Бауыржан Ысқақпен сұхбаттасып, жаңа автожол жобаларының Қазақстан экономикасына, халықаралық транзиттік әлеуетіне және ұзақмерзімді көлік-логистикалық стратегиясына ықпалы туралы әңгімелестік.
- Президент бұл жобаларды Қазақстанның стратегиялық көлік дәліздерін дамытудағы маңызды қадам деп атады. Сіздің ойыңызша, осы үш автожолдың ел үшін басты маңызы неде?
- Ең басты мақсат – Қазақстанды Еуропа мен Азияны байланыстыратын негізгі құрлықтық көлік-логистикалық хабқа айналдыру. Жаңа автожолдар ел ішіндегі логистикалық шығындарды азайтып, өңірлер арасындағы көлік қатынасын жақсартады, экспорттық өнімдерді тасымалдауды жеңілдетеді. Сонымен қатар халықаралық транзиттен түсетін табыстың артуына ықпал етеді. Егер бұрын инфрақұрылым экономиканы қолдайтын құрал болса, бүгінде оның өзі экономикалық өсімнің негізгі драйверіне айналып отыр.
- «Бейнеу – Сексеуіл» бағытының «Арал-Каспий магистралі» ретінде қалыптасуы Қазақстанның халықаралық транзиттік әлеуетіне қалай әсер етеді?
- Бұл бағыт Қазақстанның батысындағы Ақтау порттарын елдің орталық және шығыс өңірлерімен қысқа әрі тиімді жол арқылы байланыстырады. Соның нәтижесінде Транскаспий халықаралық көлік бағытының мүмкіндігі кеңейіп, Каспий теңізі арқылы Әзербайжан, Грузия және Еуропа нарықтарына шығу жеңілдейді. Сондай-ақ Ресей бағытын айналып өтетін балама дәліздердің маңызы артып, Қазақстан халықаралық жүк тасымалдаушылар үшін тартымды елге айналады. Бұл еліміздің транзиттік тәуелсіздігін нығайтатын маңызды жоба.
- Жаңа жолдардың іске қосылуы Қытай-Еуропа бағыты бойынша жүк тасымалының тиімділігі мен Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін қалай арттырады?
- Логистикада ең маңызды факторлардың бірі – уақыт пен шығын. Жаңа жолдардың арқасында жүк жеткізу мерзімі қысқарады, жанармай мен тасымалдау шығындары азаяды, жолдардың өткізу қабілеті артады. Нәтижесінде халықаралық тасымалдаушылар үшін Қазақстан арқылы жүк жеткізу әлдеқайда тиімді болады. Бұл еліміздің Орта дәліздегі негізгі буын ретіндегі позициясын күшейтіп, халықаралық транзиттік ағынның көбірек бөлігін өзіне тартуға мүмкіндік береді.
- Бұл жобалардың Қызылорда, Маңғыстау және Арал өңірлерінің әлеуметтік-экономикалық дамуына қандай нақты ықпалы болады?
- Жол құрылысы тек көлік мәселесін шешпейді, ол өңірлік экономиканың дамуына да серпін береді. Ең алдымен жаңа жұмыс орындары ашылады. Жол бойындағы сервистік қызметтер, қонақүйлер, жанармай құю бекеттері мен шағын және орта бизнес дамиды. Инвестиция тартуға қолайлы жағдай қалыптасады. Ауыл шаруашылығы мен өндіріс өнімдерін тасымалдау арзандайды, ал туризмнің дамуына жаңа мүмкіндік туады. Инфрақұрылым жақсарған сайын халықтың өмір сүру сапасы да арта түседі.
- Президент бұл жобалар аяқталғаннан кейін жүк тасымалы көлемі 2,5 есеге артады деп мәлімдеді. Мұндай өсім Қазақстанның экономикасы мен транзиттік кірісіне қалай әсер етеді?
- Жүк тасымалы көлемінің 2,5 есеге артуы бірнеше маңызды нәтижеге алып келеді. Біріншіден, транзиттік қызметтен түсетін валюталық түсім көбейеді. Екіншіден, логистика саласының экономикадағы үлесі артып, көлік және қойма қызметтері қарқынды дамиды. Үшіншіден, жеке инвестициялар көлемі өсіп, бюджетке түсетін салық түсімдері ұлғаяды. Жалпы, транзит – мұнайға тәуелді емес тұрақты табыс көздерінің бірі. Сондықтан бұл өсім экономиканы әртараптандыруға елеулі үлес қосады.
- Соңғы жылдары Қазақстанда көлік инфрақұрылымын дамыту қарқыны күшейді. Осы жаңа автожол жобалары еліміздің ұзақмерзімді көлік-логистикалық стратегиясында қандай орын алады?
Бұл жобалар Қазақстанның ұзақмерзімді көлік-логистикалық стратегиясының негізгі элементтерінің бірі саналады. Елдің мақсаты – жай ғана транзиттік мемлекет болу емес, Еуразиядағы жетекші логистикалық хабтардың біріне айналу. Жаңа автожолдар теміржол, теңіз порттары және әуе көлігімен өзара ықпалдасып, бірыңғай көлік жүйесін қалыптастырады. Соның арқасында Орта дәліздің тиімділігі артып, экспорт бағыттары әртараптанады, ал халықаралық инвесторлар үшін Қазақстанның инфрақұрылымдық тартымдылығы күшейеді. Ұзақ мерзімде бұл жобалар еліміздің жаһандық жеткізу тізбектеріндегі орнын нығайтып, көлік-логистика секторын экономиканың негізгі өсім нүктелерінің біріне айналдыруға мүмкіндік береді.
