يندۋستريالدى دامۋدىڭ ماڭىزى
وسى ماڭىزدى جوبانىڭ ارقاسىندا حالقىمىزدىڭ ٶمiر سٷرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرۋ, تابىسى تٶمەن ەلەۋمەتتٸك توپتاردىڭ سانىن ازايتۋ جەنە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸن 5 پايىزعا دەيiن تٶمەندەتۋ جوسپارلانعان. وسىدان-اق يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ەلiمiز ٷشiن ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتiك ماڭىزى قانشالىقتى ەكەنٸن بايقاۋعا بولادى.
اتالىمىش باعادارلاما ٷكٸمەتتٸڭ ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدا باعدارعا العان باستى ستراتەگييالىق دامۋ جوسپارى دەسەك بولادى. يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان العاشقى كەزەڭٸن ەلٸمٸزدەگٸ ساراپشى ەكونوميستەر «جەدەل دامۋ» كەزەڭٸ دەپ اتايدى. و باستا باعدارالامانىڭ ٸسكە اسۋىنا ٶزگە دە جوبالارىن سەپتەسكەنٸن بەلگٸلٸ.
يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ تاعى بٸر باستى ٶزگەشەلەگٸ ەلٸمٸز ٷشٸن ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ ەشبٸرٸنٸڭ كەنجەلەپ قالماي, تٶرت اياعىن تەڭ باسقان جورعاداي سينحروندى دامۋىن كٶزدەيدٸ. وسى تۇرعىدان العاندا باعدارلاماعا ارتىلعان جٷكتٸڭ سالماعى زٸلماۋىر ەكەنٸن بايقايمىز.
7 باسىم باسى باعىت
باعدارلامادا مىناداي ەكٸ مەسەلەگە باسىمدىق بەرٸلگەن. بٸرٸنشٸسٸ دەستٷرلٸ ەكسپورتتىق سەكتوردىڭ ٶنٸمدەرٸنٸڭ الۋان تٷرلٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ بولسا, ەكٸنشٸسٸ يننوۆاتسييالىق ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋعا كٶڭٸل بٶلۋ.
بۇدان باسقا ٷكٸمەت جەدەل يندۋستريالدى دامۋ كەزiڭدە نەگiزگە الىناتىن جەتٸ باسىم باعىتىن ايقىنداعان-دى. ولار – اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ, قۇرىلىس سالاسى, مۇناي ٶڭدەۋ, مەتاللۋرگييا, حيمييا ٶنەركەسٸبٸ جەنە فارماتسەۆتيكا, ەنەرگەتيكا, كٶلٸك جەنە تەلەكوممۋنيكاتسييا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ.
باعدارلامادا بارلىق شەشٸمدەردٸڭ ەدٸلدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ولاردىڭ قۇرامىنا مەملەكەتتٸك مەكەمە باسشىلارىمەن قاتار, تٷرلٸ بيزنەس قاۋىمداستىقتار مەن دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ تارتىلعانىن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك. يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىس توپتارى جٷيەلٸ تٷردە باس قوسىپ, اتالعان باسىم باعىتتار بويىنشا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان باعدارلامالاردى پىسىقتاپ وتىرۋى شارت.
مەتاللۋرگييا سالاسى قالاي كٶركەيدٸ?
يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قولعا الىنىپ, بۇل باعىتتا جۇمىستاردىڭ ٸسكە اسا باستاعىنانىنا 10 جىلدان استى. وسى ارالىقتا قانداي جەتٸستٸككە جەتتٸك دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندايدى.
ەندٸ وسىعان از-كەم جاۋاپ بەرسەك. ەڭگٸمە اراسىندا اتالىمىش باعدارالامانى جٷزەگە اسىرۋدا اتقارۋشى بيلٸك جەتٸ باسىم باعىتتا انىقتاپ العانىن ايتتىق. سونىڭ بٸرٸ – مەتاللۋرگييا سالاسى.
قازاقستان ٶزٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن العانعا دەيٸن قازاقستان قارا مەتال بويىنشا بار بولعانى ٷشiنشi ساتىسىنداعى ٶنٸمٸن شىعارىپ كەلگەن ەدٸ. ال يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا مەتاللۋرگييا سالاسى بويىنشا ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمدەردٸڭ سانى ارتقانىن بايقاۋعا بولادى.
بۇل دەگەنٸڭٸز, جاي بولات قۇيما عانا دەگەن سٶز. يندۋستريالاندىرۋدىڭ ارقاسىندا وتاندىق مەتالۋرگتەر توت باسپايتىن مەتالل, جوعارى ساپالى بولات سەكٸلدٸ ٶنٸمدەر الۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولدى.
سينگاپۋر مەن تايۆاننىڭ جولىن بەرسٸن!
دەل قازٸر كەز كەلگەن ەل ٷشٸن تيiمدi ەكونوميكا قۇرۋدىڭ جالعىز-اق جولى – جاھاننىڭ جىلدام ٶزگەرەتٸن شارتتارىنا تەز بەيiمدەلەتiن يننوۆاتسييالىق ەكونوميكا قۇرۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدٸ. بۇل تۋرالى «اكىلدى ەكونوميكا» قۇرۋدا كەش iلگەرi كەتكەن ەلدەر مەن وسى جولعا ەندi تٷسكەن ەلدەردiڭ كولدانىپ جاتقان تيٸستٸ ٸس-شارالارىن ەسكە الساق جەتiپ جاتىر.
مۇنداي يننوۆاتسييالىق دامۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن سوڭعى جىلدارى ورىن العان قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستار دا دەلەلدەپ بەردٸ.
تٸپتەن, «ۆيرتۋالدى قۇندىلىقتار» جاساۋعا ەۋەستەنٸپ كەتكەن ەلدەردٸڭ ەكونوميكاسى بەلگiلi بiر دەرەجەدە وسالدىعىن كٶرسەتتٸ.
سوندىقتان دامىعان ەلدەر ٶزدەرٸنٸڭ ەكونوميكالىق ساياساتىن تەك جوعارى ينتەللەكتۋالدى سەكتورلارىنىڭ عانا جان-جاقتى دامۋىنا عانا ەمەس, سوعان ساي كەلەتٸن ٶندٸرٸستٸ قولداۋعا بۇرعانى ابزال. يننوۆاتسييالىق دامۋ بٸزدٸڭ بەسەكەگە قابiلەتتi ەلدەردٸڭ قاتارىنا قوسىلۋعا قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ.
يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسى دەر كەزiندە قابىلدانعان قۇجات. ول اينالاسىنا قوعامدى, ينتەللەكتۋالدىق جەنە ماتەريالدىق رەسۋرستاردى بٸرٸكتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن, ٸس جٷزٸندە جاڭا ەكونوميكالىك يدەيا بولدى.
كەز كەلگەن باعدارلاما شىنايى ٶمٸردە قاعازدا كٶرسەتٸلگەندە جٷزەگە اسىپ كەتپەيدٸ. يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرۋ كەزٸندە بٸرنەشە ەكونوميكالىق داعدارىستارمەن بەتپە-بەت كەلدٸك. مۇنى بەرٸ باعدارلامانى جٷزەگە اسىرۋعا كەسٸرٸر تيگٸزەتٸنٸ انىق.
سوندىقتان يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىن سىناپ-مٸنۋدەن ەشتەڭە شىقپايدى.
ال قيىندىققا قارسى تۇرىپ, تابىسقا بارار ناقتى جولدى تاۋىپ, ونى نەگٸزدەپ بەرۋ بۇل ناعىز كەسٸپقوي ماماندار مەن وتانسٷيگٸش ازاماتتاردىڭ ٸسٸ بولماق.
ەسٸڭٸزدە بولسا, و باستا امەريكاندىق كورپوراتسييالار سينگاپۋر, تايۆان, وڭتٷستٸك كورەيانىڭ ەلەكترونيكا نارىعىنا كٸرۋ ەرەكەتتەرiن كەلەمەج ەتكەن ەدٸ. ال كازٸر تايۆاننىڭ كومپيۋتەرلەرٸ, كەرٸستەردٸڭ ميكروتولقىندى پەشتەر مەن تەلەديدارلار ٷلكەن سۇرانىسقا يە.
اباي اتامىز ايتقانداي كەز كەلگەن ٸسكە بەكٸنگەندە تالاپتانۋ كەرەك. سوندىقتان «ونداي بولماق قايدا?» دەپ سالىمىز سۋعا كەتٸپ وتىراتىن زامان ەمەس. باعىتىمىزدى ايقىنداپ, العا قاراي قادام باسا بەرۋٸمٸز كەرەك!
نۇرلان جۇماحان
