وقۋشىلاردىڭ كٶكٸرەگٸندە بٸلٸمگە دەگەن قۇشتارلىق, جاڭا بەلەستەردٸ باعىندىرۋعا دەگەن ىنتا-جٸگەرٸ سايراپ جاتىر. قىسقاسىن ايتقاندا وقۋ, ٸزدەنۋ, زەرتتەۋ, جەتٸستٸككە جەتۋ كەزەڭٸ كەلدٸ. بۇل رەتتە بٸلٸمدٸ ۇرپاق ٶسٸرۋ, زەردەلٸ دە ٸزگٸ نيەتتٸ ۇرپاق تەربيەلەۋ – ۇستازداردىڭ باستى مٸندەتٸ. ال بٸلٸم مەن ٸزدەنۋگە قاجەتتٸ ينۆەنتارلاردى تٷگەندەپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتىپ, ونى زاماناۋي يننوۆاتسييالىق, تسيفرلىق, ٸت تەحنولوگييالارمەن جابدىقتاۋ – اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ باستى مٸندەتٸ.
330 مەكتەپكە STARLINK سپۋتنيكتٸك قۇرىلعىسى ورناتىلادى
تٷركٸستان وبلىسىندا بٷگٸندە بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا 500 مىڭنان استام بالا بٸلٸم الۋدا. بۇل رەسپۋبليكاداعى ەربٸر جەتٸنشٸ وقۋشى وسى ايماقتا تۇرادى دەگەن سٶز. ال بيىلعى جاڭا وقۋ جىلىندا 52 مىڭعا جۋىق وقۋشى بٸرٸنشٸ سىنىپقا باردى.
وبلىستا 14 مىڭ ادام بٸلٸم الاتىن 29 جايلى مەكتەپ سالىنۋدا. قازٸر بٸلٸم سالاسىندا ناعىز قۇرىلىس سەرپٸلٸسٸ بار.
بيىلدىڭ ٶزٸندە 300-دەن استام بالاباقشالار, مەكتەپتەر, كوللەدجدەر, لاگەرلەر كٷردەلٸ جەنە اعىمداعى جٶندەۋدەن ٶتۋدە. جاڭادان سالىنىپ جاتقان نىساندار دا بار. بۇل باعىتتا وبلىس رەسپۋبليكادا كٶش باستاپ تۇر. جاڭا نىسانداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقان. ونىڭ ٸشٸندە ون جىلدان استام جٶندەۋ كٶرمەگەن توزىعى جەتكەن, قاۋٸپتٸ عيماراتتار دا بار. بۇل وبلىستاعى ەربٸر ٷشٸنشٸ مەكتەپ جاڭارتىلدى دەگەن سٶز. بۇل جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ ساپالى بٸلٸم مەن تەربيە بولۋى كەرەك.
ورتا مەكتەپتە جاراتىلىستانۋ-جاراتىلىستانۋ پەندەرٸن جەنە اعىلشىن تٸلٸن تەرەڭدەتٸپ وقىتۋ ماڭىزدى. سوندىقتان جاڭا وقۋ جىلىندا 62 مەكتەپتە 3,5 ملرد تەڭگەگە 265 ارنايى پەن كابينەتٸ جابدىقتالادى. سونىمەن قاتار, يلون ماسكتىڭ Starlink سپۋتنيكتٸك قۇرىلعىسى 330 مەكتەپتە ورناتىلادى.
بۇل ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن قاجەت. بۇل شالعاي جەنە شەكارالاس اۋدانداردا ورنالاسقان مەكتەپتەردەگٸ ينتەرنەت مەسەلەسٸن تيٸمدٸ شەشتٸ.
بالاباقشالاردى تسيفرلاندىرۋ مەن ۆاۋچەرلٸك جٷيە
بٷگٸنگٸ تاڭدا وبلىستا 2-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيەمەن قامتۋ كٶرسەتكٸشٸ 97,8 پايىزدى (187 612 بالا) قۇرايدى. دەگەنمەن, وبلىستا بالالاردىڭ ٷشتەن ەكٸسٸ عانا بالاباقشاعا بارادى. دەمەك, 72 مىڭ بالا مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋدەن تىس قالىپ وتىر. وسى ورايدا تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى بالاباقشا مەسەلەسٸن تٷپكٸلٸكتٸ شەشۋ قاجەتتٸگٸن العا تارتىپ, ناقتى تاپسىرمالار بەردٸ.
ساپا مەسەلەسٸ جەكە مەكتەپكە دەيٸنگٸ مەكەمەلەر ٷشٸن ٶزەكتٸ بولۋى كەرەك. بۇعان تيٸستٸ كٶڭٸل بٶلٸنبەگەندٸكتەن 7664 ورىن قىسقارتىلعان. ونىڭ باستى سەبەبٸ, كەيبٸر بالاباقشالار ساباققا كەلمەيتٸن بالالاردى تٸركەگەن نەمەسە سانيتارلىق نورمادان اساتىن بالالاردى قابىلداعان. سونداي-اق قۇرىلتايشىلاردىڭ سالىق تٶلەۋدەن جالتارۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالدى.
مۇنداي جاعدايلاردا كەسٸپكەرمەن شارت بۇزىلادى. بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ ٷشٸن تسيفرلاندىرۋ مەن ۆاۋچەرلٸك جٷيە قاتار ەنگٸزٸلۋدە.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا اعىمداعى وقۋ جىلىندا رەسپۋبليكاداعى بٸلٸم دەڭگەيٸ تٶمەن مەكتەپتەردٸڭ تٸزٸمٸ جاسالدى. تٷركٸستان وبلىسىنداعى وسىنداي 162 مەكتەپ 943 «ماقساتتى مەكتەپ» قاتارىندا تۇر. الداعى ۋاقىتتا اتالعان وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋ جوسپارى ەزٸرلەنەتٸن بولادى.
ەندٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىقپەن الىنعان اقشا مەملەكەتكە قايتارىلىپ, مەكتەپ قۇرىلىسىنا جۇمسالادى. قور ارقىلى وبلىستا 20 مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى باستالدى. ونىڭ 13-ٸ بيىل پايدالانۋعا بەرٸلمەك. سونداي-اق تٶرت اپاتتى جەنە ٷش اۋىسىمدى مەكتەپ مەسەلەسٸ دە تولىعىمەن شەشٸلەدٸ.
«ە-اسحانا» مەن «Alaqan» جٷيەلەرٸنٸڭ ارتىقشىلىعى
بٷگٸنگٸ تاڭدا ٷزدٸك مۇعالٸمدەردٸ باسشىلىق قىزمەتكە كونكۋرسسىز تاعايىنداۋ ٷشٸن 150 ادامنان تۇراتىن كادرلىق رەزەرۆ جاساقتالدى. بۇل بٸلٸكتٸ مۇعالٸمدەرگە مانساپتىق ٶسۋگە ٷلكەن جول اشادى.
تٷركٸستان وبلىسىندا رەسپۋبليكادا العاش رەت 500-دەن استام مەكتەپ ديرەكتورى ارنايى مەنەدجمەنت كۋرسىندا وقىتىلادى. بۇل باستاماعا الماتىداعى اباي ۋنيۆەرسيتەتٸ دە ٶز ٷلەسٸن قوسپاق. سونىمەن قاتار, تٷركٸستاندىق ۇستازدار مەن ەدٸسكەرلەر جاپونييادا Lesson Study ەدٸسٸ, اقش-تا ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋ, قىتايدا تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك وقىتۋ بويىنشا تەجٸريبە الماستى.
بۇل جۇمىس جاڭا وقۋ جىلىندا جالعاسادى, مۇعالٸمدەر فرانتسييادا, مالايزييادا, فينلياندييادا ارنايى پراكتيكالىق كۋرستاردان ٶتەدٸ. «جايلى» جەنە «ماقساتتى» مەكتەپتەردٸڭ مۇعالٸمدەرٸنە باسىمدىق بەرٸلەدٸ.
سونداي-اق, وسى وقۋ جىلىندا 910 مەملەكەتتٸك مەكتەپتە 221 مىڭ وقۋشى بٸر رەتتٸك تەگٸن ىستىق تاماقپەن قامتىلادى. بۇل ماقساتتارعا 19,4 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. ٶڭٸردە مەكتەپ اسحانالارى مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك ارقىلى جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى. بيىل بۇل جوبا 419 اسحانادا جٷزەگە اسىرىلماق. نەتيجەسٸندە مەردٸگەرلەر 2 ميلليارد تەڭگەدەن استام قايتارىمسىز ينۆەستيتسييانى تسيفرلىق جٷيەگە نەگٸزدەلگەن اس ٷي جابدىقتارىن جاڭارتۋعا جۇمسادى. وسىعان وراي, اسحانالاردا جاڭا تسيفرلىق پلاتفورما ەنگٸزٸلەدٸ.
تسيفرلاندىرۋ ٸس جٷزٸندە ٶزٸنٸڭ وڭ نەتيجەلەرٸن كٶرسەتتٸ. وسىلايشا, مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸك ارقىلى وبلىس كٶلەمٸندەگٸ مەكتەپ اسحانالارىن جەكە باسقارۋدى قولعا العان جەكە كەسٸپكەر قالىمبەتوۆ ەكٸ جىلدان بەرٸ «ە-اسحانا» جٷيەسٸن ەنگٸزدٸ.
سٶيتٸپ, 458 ميلليون تەڭگەنٸ ٷنەمدەپ, بيۋدجەتكە قايتارعان. تٷركٸستان قالاسىنداعى №28 مەكتەپ-ليتسەيدە ەنگٸزٸلگەن Alaqan جٷيەسٸ بەس ايدا 11,8 ميلليون تەڭگە ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. بوس ۋاقىتىن تيٸمدٸ ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا بيىلعى جىلى بيۋدجەت ەسەبٸنەن حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىنان 35 482 وقۋشى لاگەرلەردە تەگٸن دەمالىسپەن قامتىلدى.
مەكتەپتەردٸڭ عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسٸنە 2,7 ميلليارد تەڭگە بٶلٸندٸ
جىلدار بويى قوردالانىپ قالعان مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن جاڭا جوبالار جٷزەگە اسىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, 1800 ورىندىق بەس لاگەر قايتا جاڭعىرتىلسا, تٶرتەۋٸ كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتەدٸ.
نەتيجەسٸندە سەگٸز جازعى اۋىسىمدا قوسىمشا 14 مىڭ بالا دەمالاتىن بولادى. وسىلايشا, جازعى دەمالىس كەزٸندە بالالاردى قامتۋ 58 مىڭنان 72 مىڭعا دەيٸن ارتادى.
ٶتكەن جىلى 101 مەكتەپكە وقۋشىلاردى تاسىمالداۋ ٷشٸن اۆتوبۋستار الىندى. 2025 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنە دەيٸن «بەيتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگٸ ارقىلى قاتىنايتىن اۆتوبۋستار سانى تاعى 65-كە كٶبەيەدٸ. سوندا ستۋدەنتتەر مەملەكەتتٸك تاسىمالداۋمەن 100 پايىز قامتىلادى.
تٷركٸستان وبلىسىندا 50 كوللەدج بولسا, وندا 30 مىڭ ستۋدەنت 71 ماماندىق بويىنشا بٸلٸم الۋدا. كوللەدجدەرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرٸلەتٸن 15 445 گرانت بٶلٸنەدٸ.
ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا وقۋشىلار سانى ەكٸ مىڭعا ارتقان. الايدا, ارنايى وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋ باعدارلامالارى مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى قازٸرگٸ ٶندٸرٸس تالاپتارىنا تولىق ساي ەمەس. ياعني, كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ سالاسى ٶندٸرٸستەگٸ عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستٸڭ دامۋىنان ارتتا قالىپ وتىر.
وسى ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ شەشۋ ماقساتىندا كوللەدجدٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا ٶتكەن جىلى 3,1 ميلليارد تەڭگە, بيىلعى جىلى 2,7 ميلليارد تەڭگە بٶلٸندٸ. وقىتۋشىلار مەن ماگيسترانتتار تمد ەلدەرٸندە, قىتايدا, تٷركييادا, اۆسترييادا جەنە فرانتسييادا ارنايى وقۋ تەجٸريبەسٸنەن ٶتەدٸ.
سارىاعاش اۋدانىندا ٸت كوللەدجٸ اشىلادى
تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا جاڭادان ون ماماندىق اشۋدى تاپسىردى. سارىاعاش اۋدانىندا ٸت كوللەدجٸ اشىلادى. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋعا 155 ميلليون تەڭگە بٶلٸندٸ.
تاعى بٸر جاقسى جاڭالىق – وڭتٷستٸك كورەيامەن ىنتىماقتاستىق پەن تٷركٸستان قالاسىندا WOOSONG-TURKISTAN كورەي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اشىلۋى. تيٸستٸ مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, وقۋ عيماراتى دايىندالۋدا. ايماق باسشىسى مامانداردى دايارلاۋعا ەكٸمدٸك تاراپىنان ارنايى گرانتتار بٶلٸنەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنە بيىل مەديتسينالىق ماماندىقتارعا 50 گرانت بٶلٸندٸ. 139 گرانت – باسقا جوو-داعى رەزيدەنتۋراعا. مامان تاپشىلىعى مەسەلەسٸن شەشۋ ٷشٸن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بٸرلەسكەن جۇمىس جالعاسادى.
قاي ەل بولماسىن, بٸلٸم مەن ەكونوميكا اراسىنداعى بايلانىستىڭ ماڭىزى زور. زەرتتەۋگە سەيكەس, وبلىس تۇرعىندارى تابىسىنىڭ 64 پايىزى ازىق-تٷلٸككە جۇمسالادى. بٸلٸمٸ مەن بٸلٸكتٸلٸگٸ تٶمەن جەردە تابىس تٶمەن بولادى. سوندىقتان ەربٸر ادام تابىستى بولۋ ٷشٸن بٸلٸمدٸ بولۋى كەرەك.
بٷگٸندە وبلىس وقۋشىلارى PISA جەنە MODO سيياقتى رەيتينگتەردە تٶمەن دەڭگەيدە. ەگەر بالا دۇرىس بٸلٸم الماسا, ەرتەڭ ونىڭ ەكونوميكالىق كەرٸ ەسەرٸ بولادى. ول ٷشٸن وقۋعا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراپ, وڭ نەتيجەگە جەتۋٸ كەرەك. سوندىقتان مۇعالٸمدەردٸڭ دە كەسٸبي بٸلٸمٸ بولۋى كەرەك. الايدا, تەكسەرۋ بارىسىندا انىقتالعانداي, كەيبٸر مۇعالٸمدەردٸڭ جوعارى بٸلٸمٸ تۋرالى ديپلومدارى جالعان بولىپ شىقتى.
سونداي-اق, ۇجىم مەن مەكتەپ باسشىلارى اراسىنداعى 16 ەڭبەك داۋىنىڭ قارالۋى سوتتار مەن قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ دەڭگەيٸنە جەتتٸ. كەيبٸر ساراپشىلار بٸلٸم سالاسىن تابىس كٶزٸنە اينالدىرىپ, مەملەكەت قارجىسىن تالان-تاراجعا سالدى. اتالعان فاكتٸ بويىنشا تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلٸپ, بٸرقاتار جاۋاپتى تۇلعالار مەن قىزمەتكەرلەر قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.
جاساندى ينتەللەكت دەۋٸرٸنە اياق باستىق
ەلەم تسيفرلاندىرۋ كەزەڭٸنەن جاساندى ينتەللەكت دەۋٸرٸنە نەمەسە كومپيۋتەرلٸك جٷيەلەردٸ پايدالانىپ ادامنىڭ ويلاۋىن مودەلدەۋ دەۋٸرٸنە ٶتۋدە. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ مۇعالٸمدەردٸڭ بٸرٸنشٸ رەسپۋبليكالىق سەزٸندە وقۋ ٷدەرٸسٸن جەدەل تسيفرلاندىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بۇل باعىتتا ۇستازداردى ٷلكەن جۇمىس كٷتٸپ تۇر. «تسيفرلىق قازاقستان: زاماناۋي بٸلٸم» تاقىرىبى كەزدەيسوق تاڭدالعان جوق.
جيىنعا قاتىسقان تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ د.ساتىبالدى بٸلٸم سالاسى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ الدىنا جاڭا مٸندەتتەر قويدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ بٸلٸم ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى م.تۇرعانبايقىزى, عالىم, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ە.حۇسايىنوۆ, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ ج.وماربەكوۆا, «بٸلٸم-يننوۆاتسييا» حالىقارالىق قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ و.دارحان, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى ت.بولات ۇستازدار قاۋىمىمەن كەزدەسٸپ, تىڭ باستامالارعا توقتالدى.
وسىلايشا تٷركٸستاندىق ۇستازدار بيىلعى جاڭا وقۋ جىلىن جاڭا تەجٸريبەمەن باستادى. وسىلايشا, الدىمىزدا ودان ەرٸ دامىتۋ مەن جەتٸلدٸرۋدٸ تالاپ ەتەتٸن جاڭا مٸندەتتەر تۇر. بۇل بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋ, بارلىق بالالار ٷشٸن ينكليۋزيۆتٸلٸك پەن قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ جەنە ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ. ەربٸر مەكتەپ ەربٸر وقۋشى ٶزٸنٸڭ ەلەۋەتٸن اشىپ, ەل يگٸلٸگٸ ٷشٸن دامىتاتىن قولايلى بٸلٸم بەرۋ ورتاسىنا اينالۋى تيٸس.
