2024 جىلدىڭ ٸ جارتىجىلدىعىندا تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇتقارۋشىلارى 70 مىڭعا جۋىق ازاماتتى قۇتقاردى جەنە ەۆاكۋاتسييالادى, 42 مىڭنان استام جەدەل ساپار جاسادى. سونىمەن بٸرگە 5,5 مىڭنان استام تٶتەنشە جاعداي مەن وقيعا تٸركەلدٸ. ۆەدومستۆو قىزمەتكەرلەرٸ قانداي قيىندىقتارعا تاپ بولدى, ولاردى قالاي ەڭسەردٸ جەنە بولاشاققا قانداي جوسپارلار قۇرىپ جاتقانى تۋرالى PrimeMinister.kz سايتى رەداكتسيياسىنىڭ شولۋىندا.
قىستا 4,5 مىڭعا جۋىق داۋىل تۋرالى ەسكەرتۋ جارييالاندى. قۇتقارۋشىلاردىڭ جەدەل ەرەكەت ەتۋٸنٸڭ ارقاسىندا اۆتوجولدارداعى قايعىلى سالداردىڭ الدىن الۋعا جەنە 13 مىڭنان استام ادامدى قاۋٸپتٸ ايماقتان ەۆاكۋاتسييالاۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى.
جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنداعى الدىن الۋ شارالارى ايتارلىقتاي نەتيجە بەردٸ. ٶرت سانى 14%-عا, قازا تاپقاندار سانى 9%-عا, ال بالالار ٶلٸمٸ 48%-عا ازايدى.
بۇل جەتٸستٸكتەر دەر كەزٸندە الدىن الۋ شارالارى مەن تٶتەنشە جاعدايلارعا تيٸمدٸ ەرەكەت ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن كٶرسەتەدٸ. قازٸر كەلەسٸ جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جٷرٸپ جاتىر. دايىندىق شەڭبەرٸندە ازاماتتار قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تۇرعىن ٷيلەرگە تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلٸپ, جاڭا ٶرت دابىلدارى ورناتىلادى.
بيىلعى سۋ تاسقىنى ەلٸمٸزدٸڭ 12 ٶڭٸرٸن ەبٸگەرگە سالعان ەڭ كٷردەلٸ كەزەڭ بولدى. 11 مىڭنان استام تۇرعىن ٷي سۋ استىندا قالدى, اۆتوجولداردىڭ 150 ۋچاسكەسٸن سۋ شايىپ, 11 كٶپٸر قيرادى. تابيعي اپات سالدارىنان قۇتقارۋشىلار 120 مىڭنان استام ادامدى, ونىڭ ٸشٸندە 45 مىڭ بالانى ەۆاكۋاتسييالادى.
تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسييالاۋ ٷشٸن پونتون كٶپٸرلەرٸ, ەۋە اۆياتسيياسى جەنە ارنايى ينجەنەرلٸك تەحنيكا پايدالانىلدى. اسا كٷردەلٸ سۋ تاسقىنى جاعدايى قالىپتاسقان ٶڭٸرلەرگە كٷشتەر مەن تەحنيكانى اۋقىمدى تاسىمالداۋ جٷزەگە اسىرىلدى. سۋ تاسقىنىنا قارسى كٷرەسكە 63 مىڭنان استام ادام قاتىستى, 7 مىڭنان استام تەحنيكا, 1 مىڭنان استام سۋ ايداۋ قۇرىلعىسى, 418 جٷزۋ قۇرالى جەنە ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتٸنٸڭ 38 ەۋە كەمەسٸ تارتىلدى.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنٸڭ ەسكەري قىزمەتكەرلەرٸ بەلسەندٸ قاتىستى. قازٸر ولار تٶرت ەسكەري بٶلٸمگە جەتەكشٸلٸك ەتٸپ, الداعى سىن-قاتەرلەرگە ەزٸرلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى بەلسەندٸ تٷردە نىعايتۋدا.
سۋعا تٷسۋ ماۋسىمى دەستٷر بويىنشا 1 ماۋسىمدا باستالدى. رەسپۋبليكا بويىنشا شومىلۋعا رۇقسات ەتٸلگەن 708 ورىن بار. سۋ ايدىندارىندا ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تجم-نٸڭ 400-گە جۋىق قۇتقارۋ بەكەتٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. سۋعا تٷسۋ كەزەڭٸ باستالعانعا دەيٸن جەنە بٷكٸل شومىلۋ كەزەڭٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار جٷرگٸزٸلەدٸ. مەسەلەن, 32 مىڭنان استام بالا جٷزۋ داعدىلارىنا وقىتىلدى, 4 مىڭعا جۋىق قوعامدىق قۇتقارۋشى دايارلاندى. كٷن سايىن سۋ ايدىندارىندا رەيدتەر مەن پاترۋلدەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ, ونىڭ 29 مىڭعا جۋىعى قازٸردٸڭ ٶزٸندە جٷزەگە اسىرىلعان. سۋداعى قاۋٸپسٸزدٸك ەرەجەلەرٸن بۇزعانى ٷشٸن 11,5 مىڭ ازامات ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.
ٶرت قاۋپٸ باسىم كەزەڭ باستالعالى بەرٸ رەسپۋبليكا اۋماعىندا 107 ورمان جەنە 6 دالا ٶرتٸ سٶندٸرٸلدٸ. تابيعي ٶرتتەرمەن كٷرەسۋ ٷشٸن تابيعي ٶرتتەرجٸ جويۋعا دەن قويۋ كەزٸندە مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ باسقارۋ جەنە ٶزارا ٸس-قيمىل الگوريتمٸ قايتا قارالدى. تجم داعدارىس جاعدايىنداعى باسقارۋ ورتالىعىندا تەۋلٸك بويى مونيتورينگ جٷرگٸزٸلەتٸن رەسپۋبليكالىق جەدەل شتاب جۇمىس ٸستەيدٸ. ٶرت تۋىنداعان جاعدايدا دەرەۋ جويۋعا تجم كٷشتەرٸ مەن قۇرالدارى تارتىلادى. ٶڭٸرلەردە موبيلدٸك توپتار قۇرىلىپ, تابيعاتتى قورعاۋ جەنە ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرٸمەن ٶرت-تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋلار ٶتكٸزٸلدٸ.
تٶتەنشە جاعداي ايماعىندا كٷشتەر مەن قۇرالداردىڭ ەرەكەت ەتۋٸن پىسىقتاي وتىرىپ, تەجٸريبەدە العاش رەت «سەمەي ورمانى» بازاسىندا «ٶرت-2024» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋى ٶتكٸزٸلدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا دالا ٶرتٸنٸڭ تۋىنداۋ قاۋپٸن ازايتۋ شارالارىن ٸسكە اسىرۋ جالعاسۋدا.
ٸ جارتىجىلدىقتا ەلٸمٸز بويىنشا ازاماتتاردىڭ قازا بولۋى 15%-عا, ٶرت سانى 11%-عا ازايدى. ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەلٸسٸ بويىنشا 11 مىڭنان استام باقىلاۋداعى نىسان تەكسەرٸلدٸ, 85 مىڭعا جۋىق بۇزۋشىلىق انىقتالدى, 12 مىڭ ادام ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.
سونداي-اق تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ ەسەبٸندە سەل قاۋپٸ بار 614, كٶشكٸن قاۋپٸ بار 412 ۋچاسكە بار. ولارعا كٷندەلٸكتٸ مونيتورينگ جٷرگٸزٸلٸپ, اەروۆيزۋالدى جەنە جەرٷستٸ زەرتتەۋلەر جاسالادى. مىسالى, ٸلە الاتاۋىنداعى «قازسەلدەنقورعاۋ» بٶلٸمشەلەرٸ التى ىقتيمال قاۋٸپتٸ مورەنالىق كٶلدەردٸ بوساتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزدٸ, بۇل ولاردىڭ بۇزىلۋ قاۋپٸن ايتارلىقتاي تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
سەيسميكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن سەيسمولوگييا سالاسىن دامىتۋدىڭ 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارى ەزٸرلەندٸ. سونداي-اق ەلٸمٸزدٸڭ سەيسميكالىق قاۋٸپتٸ ٶڭٸرلەرٸندە جويقىن جەر سٸلكٸنٸسٸن جويۋ كەزٸندە ازاماتتىق قورعانىس كٷشتەرٸن تەجٸريبەلٸك پىسىقتاۋ ماقساتىندا «جەر» رەسپۋبليكالىق وقۋ-جاتتىعۋى ٶتكٸزٸلدٸ.
ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸككە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان ساياسات ٶندٸرٸستەگٸ اپاتتار سانىن 22%-عا, جاراقات الۋ دەڭگەيٸن 38%-عا تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. ەسەپتٸ كەزەڭدە 372 تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلدٸ, 15 مىڭنان استام بۇزۋشىلىق انىقتالدى, 90 ادام ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى. ٶرەسكەل بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن 148 قاۋٸپتٸ ٶندٸرٸس نىسانىنىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى.
قاۋٸپتٸ ٶندٸرٸس نىساندارىنداعى جازاتايىم وقيعالار دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋ ٷشٸن ٷش باعىت بويىنشا ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ەزٸرلەندٸ:
- «نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ جەتٸلدٸرۋ»
- «ٶندٸرٸستٸك پروتسەستەردٸ تسيفرلاندىرۋ جەنە اۆتوماتتاندىرۋ»
- «عىلىمي ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ»
مەملەكەتتٸك ماتەريالدىق رەزەرۆتٸ قالىپتاستىرۋ ەرەكشە باقىلاۋدا. بيىل سۋ تاسقىنىن جويۋعا شامامەن 5 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قۇندى زاتتار بٶلٸندٸ. سونداي-اق قىرعىزستان مەن اۋعانستانعا ازىق-تٷلٸك جەنە جانار-جاعارماي ماتەريالدارى تٷرٸندە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.
تجم بٶلٸمشەلەردٸڭ ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ شارالارىن جالعاستىرۋدا جەنە تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ كوميتەتٸ مەن ۇلتتىق تەڭٸز كەسٸبي اپاتتىق-قۇتقارۋ قىزمەتٸن قۇرۋدى قوسا العاندا, جاڭا باستامالار ەزٸرلەۋدە.
بيىل قۇتقارۋشىلار ٷشٸن 10 مىڭنان استام ٶرت سٶدٸرۋ تەحنيكالىق جابدىق, 166 بٸرلٸك ارنايى تەحنيكا ساتىپ الۋ, ليزينگ شەڭبەرٸندە اپاتتىق-قۇتقارۋ جەنە ٸزدەستٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن ۇشاق پەن 5 تٸكۇشاق ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. رەسپۋبليكالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت ەسەبٸنەن 20 ٶرت سٶندٸرۋ دەپوسىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. جاتاقحاناسى بار بٸرەگەي قۇراستىرمالى مودۋلدٸ ٶرت سٶندٸرۋ كەشەنٸنٸڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا.
تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جەنە ولاردى جويۋ جٶنٸندەگٸ بٸرىڭعاي باسقارما ٷشٸن زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگييالارمەن جابدىقتالعان داعدارىستى باسقارۋ ورتالىعىن جاڭعىرتۋ اياقتالدى.
ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك پاكەتٸن جاقسارتۋ بٶلٸگٸندە مەملەكەت باسشىسى مەن استانا ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن جىل باسىنان بەرٸ ەلوردالىق گارنيزون قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ 50 وتباسى تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتتارىن الدى. اتالعان تەجٸريبەنٸ ٶڭٸرلەردە دە جالعاستىرۋ كٶزدەلٸپ وتىر. سونداي-اق تۇرعىن ٷي تٶلەمدەرٸ مەسەلەسٸ زاڭنامالىق دەڭگەيدە شەشٸلۋدە.
