قازاقستاندا كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ ەلدٸڭ سۋ رەسۋرستارىنا تٸكەلەي ەسەر ەتٸپ وتىر. بۇل - ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا ىقپال ەتەتٸن ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ بٸرٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club ساراپشىسى قۋانىش ٶزبەكوۆتٸڭ ايتۋىنشا, كەيٸنگٸ جىلدارى جايىق, توبىل, ەرتٸس جەنە ەسٸل ٶزەندەرٸندەگٸ سۋ دەڭگەيٸ تٶمەندەپ كەلەدٸ. سونىمەن قاتار, بالقاش پەن كاسپييدٸڭ سۋ ايدىندارى دا قىسقارىپ جاتىر. كليماتتىق تسيكل دە ٶزگەرگەن: قىس جىلىنىپ, قاردىڭ جينالۋ جەنە ەرۋ تەرتٸبٸ بۇزىلعان. سونىڭ سالدارىنان سۋدىڭ بٸر بٶلٸگٸ ۋاقىتىنان بۇرىن توپىراققا سٸڭٸپ نەمەسە بۋلانىپ, سۋ قويمالارىنا جەتپەي قالادى.
ساراپشى 2024 جىلعى وقيعالار ەلدٸڭ وسال تۇستارىن ايقىن كٶرسەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سۋ تاسقىنى كەزٸندە 170 مىڭنان اسا ادام ٷيٸن تاستاپ شىعۋعا مەجبٷر بولدى, مىڭداعان نىسان سۋ استىندا قالدى. بۇل - قۇرعاقشىلىققا قاراما-قايشى قۇبىلىس ەمەس, كەرٸسٸنشە كليماتتىڭ تۇراقسىزدىعى مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ دايىن ەمەس ەكەنٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ.
بولجامعا سەيكەس 2040 جىلعا قاراي قازاقستاندا سۋ تاپشىلىعى قاجەتتٸلٸكتٸڭ جارتىسىنا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن. ال 2050 جىلعا قاراي بۇل مەسەلە ەلدٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸن 6%-عا تٶمەندەتۋٸ ىقتيمال. دەمەك, بۇل تەك ەكولوگييالىق ەمەس, ەكونوميكالىق قاۋٸپكە اينالىپ وتىر.
قوسىمشا قيىندىق - ەكونوميكانىڭ سۋعا تەۋەلدٸلٸگٸ جوعارى. بٸر ٶنٸمگە جۇمسالاتىن سۋ كٶلەمٸ شامامەن 109 تەكشە مەترگە جەتەدٸ. بۇل اقش پەن رەسەيمەن سالىستىرعاندا 2,5 ەسە, ال اۋسترالييادان 5 ەسە كٶپ. مۇنداي كٶرسەتكٸش سۋ رەسۋرستارىن تيٸمسٸز پايدالانۋ مەن كەي سالالارداعى تەحنولوگييالىق ارتتا قالۋدى اڭعارتادى.
جاعدايدى گەوگرافييا دا كٷردەلەندٸرەدٸ. ٶزەن اعىنىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەلدەن تىس جەردە قالىپتاسادى, ال قازاقستان ترانسشەكارالىق باسسەيندەردٸڭ تٶمەنگٸ بٶلٸگٸندە ورنالاسقان. بۇل ەلدٸ كٶرشٸ مەملەكەتتەردٸڭ سۋ ساياساتىنا تەۋەلدٸ ەتەدٸ جەنە ٶڭٸرلٸك ىنتىماقتاستىقتى كٷشەيتۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
وسى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ رەتٸندە ينستيتۋتسيونالدىق شارالار قولعا الىنعان. 2025 جىلعى سەۋٸردە جاڭا سۋ كودەكسٸ قابىلدانىپ, وندا العاش رەت "سۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸ" ۇعىمى ەنگٸزٸلدٸ. قۇجاتتا 20 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ, 15 نىساندى جاڭارتۋ جەنە 14 مىڭ شاقىرىم سۋارۋ جەلٸلەرٸن قالپىنا كەلتٸرۋ قامتىلدى. 2030 جىلعا قاراي سۋ شىعىنىن 25%-عا ازايتۋ جوسپارلانعان.
دەگەنمەن, ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, باستى مەسەلە - ٸسكە اسىرۋ. تامشىلاتىپ جەنە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ سەكٸلدٸ زاماناۋي تەحنولوگييالار سۋ شىعىنىن ەكٸ ەسەگە دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بٸراق ولاردى كەڭٸنەن ەنگٸزۋ قاجەت.
قۋانىش ٶزبەكوۆتٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قازٸر ماڭىزدى تاڭداۋدىڭ الدىندا تۇر. سۋ ٷنەمدەيتٸن تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ قارقىنى, تسيفرلىق باقىلاۋ مەن رەسۋرستاردى باسقارۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ ەلدٸڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى مەن ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. ال قابىلداناتىن شەشٸمدەر الداعى ونداعان جىلداعى سۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ايقىندايدى.
