قازاقستاندا كليماتتىڭ وزگەرۋى ەلدىڭ سۋ رەسۋرستارىنا تىكەلەي اسەر ەتىپ وتىر. بۇل - ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club ساراپشىسى قۋانىش وزبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگى جىلدارى جايىق، توبىل، ەرتىس جانە ەسىل وزەندەرىندەگى سۋ دەڭگەيى تومەندەپ كەلەدى. سونىمەن قاتار، بالقاش پەن كاسپييدىڭ سۋ ايدىندارى دا قىسقارىپ جاتىر. كليماتتىق سيكل دە وزگەرگەن: قىس جىلىنىپ، قاردىڭ جينالۋ جانە ەرۋ ءتارتىبى بۇزىلعان. سونىڭ سالدارىنان سۋدىڭ ءبىر بولىگى ۋاقىتىنان بۇرىن توپىراققا ءسىڭىپ نەمەسە بۋلانىپ، سۋ قويمالارىنا جەتپەي قالادى.
ساراپشى 2024 جىلعى وقيعالار ەلدىڭ وسال تۇستارىن ايقىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. سۋ تاسقىنى كەزىندە 170 مىڭنان اسا ادام ءۇيىن تاستاپ شىعۋعا ءماجبۇر بولدى، مىڭداعان نىسان سۋ استىندا قالدى. بۇل - قۇرعاقشىلىققا قاراما-قايشى قۇبىلىس ەمەس، كەرىسىنشە كليماتتىڭ تۇراقسىزدىعى مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ دايىن ەمەس ەكەنىنىڭ كورىنىسى.
بولجامعا سايكەس 2040 جىلعا قاراي قازاقستاندا سۋ تاپشىلىعى قاجەتتىلىكتىڭ جارتىسىنا دەيىن جەتۋى مۇمكىن. ال 2050 جىلعا قاراي بۇل ماسەلە ەلدىڭ جالپى ىشكى ءونىمىن 6%-عا تومەندەتۋى ىقتيمال. دەمەك، بۇل تەك ەكولوگيالىق ەمەس، ەكونوميكالىق قاۋىپكە اينالىپ وتىر.
قوسىمشا قيىندىق - ەكونوميكانىڭ سۋعا تاۋەلدىلىگى جوعارى. ءبىر ونىمگە جۇمسالاتىن سۋ كولەمى شامامەن 109 تەكشە مەترگە جەتەدى. بۇل اقش پەن رەسەيمەن سالىستىرعاندا 2،5 ەسە، ال اۋستراليادان 5 ەسە كوپ. مۇنداي كورسەتكىش سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمسىز پايدالانۋ مەن كەي سالالارداعى تەحنولوگيالىق ارتتا قالۋدى اڭعارتادى.
جاعدايدى گەوگرافيا دا كۇردەلەندىرەدى. وزەن اعىنىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەلدەن تىس جەردە قالىپتاسادى، ال قازاقستان ترانسشەكارالىق باسسەيندەردىڭ تومەنگى بولىگىندە ورنالاسقان. بۇل ەلدى كورشى مەملەكەتتەردىڭ سۋ ساياساتىنا تاۋەلدى ەتەدى جانە وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەدى.
وسى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ رەتىندە ينستيتۋسيونالدىق شارالار قولعا الىنعان. 2025 جىلعى ساۋىردە جاڭا سۋ كودەكسى قابىلدانىپ، وندا العاش رەت "سۋ قاۋىپسىزدىگى" ۇعىمى ەنگىزىلدى. قۇجاتتا 20 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ، 15 نىساندى جاڭارتۋ جانە 14 مىڭ شاقىرىم سۋارۋ جەلىلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ قامتىلدى. 2030 جىلعا قاراي سۋ شىعىنىن 25%-عا ازايتۋ جوسپارلانعان.
دەگەنمەن، ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، باستى ماسەلە - ىسكە اسىرۋ. تامشىلاتىپ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ سەكىلدى زاماناۋي تەحنولوگيالار سۋ شىعىنىن ەكى ەسەگە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، ءبىراق ولاردى كەڭىنەن ەنگىزۋ قاجەت.
قۋانىش وزبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان ءقازىر ماڭىزدى تاڭداۋدىڭ الدىندا تۇر. سۋ ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ قارقىنى، سيفرلىق باقىلاۋ مەن رەسۋرستاردى باسقارۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى ەلدىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى مەن الەۋمەتتىك جاعدايىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. ال قابىلداناتىن شەشىمدەر الداعى ونداعان جىلداعى سۋ قاۋىپسىزدىگىن ايقىندايدى.
