«قازاق وتباسىلارى» دەپ اتالاتىن ۇلتتىق باياندامادا سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە تٸركەلگەن نەكەلەر سانىنىڭ بٸرشاما ازايعانى دەرەكتەرمەن كٶرسەتٸلگەن. ادامداردىڭ رەسمي تٷردە نەكەگە تۇرۋعا نيەتٸ كەمٸپ بارادى. مەسەلەن, 2017 جىلى 141 791 جۇپ رەسمي نەكەگە تۇرسا, 2022 جىلدىڭ 9 ايىندا تٸركەلگەن نەكەلەر سانى 98 254-كە دەيٸن ازايعان, ال 2020 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش كوروناۆيرۋستىق پاندەمييالىق شەكتەۋلەرگە بايلانىستى 128 839-عا دەيٸن ايتارلىقتاي تٶمەندەگەن. 2021 جىلى دا ٷيلەنۋ تويلارىنا تىيىم سالۋ مەن شەكتەۋلەرگە قاراماي نەكە سانى 140 256-عا ٶسكەن.
سوڭعى 6 جىلداعى تٸركەلگەن نەكە سانىنىڭ جالپى ديناميكاسى بٸرتە-بٸرتە, قالىپتى بولعانىمەن, تۇراقتى تٶمەندەۋدٸ كٶرسەتەدٸ. ەلٸمٸزدە جالپى نەكەگە تۇرۋ كٶرسەتكٸشٸ (1000 تۇرعىنعا شاققاندا نەكە سانى) 2017 جىلعى 9,33-تەن 2022 جىلعى 7,34-كە دەيٸن كەمٸدٸ.
بۇل رەتتە رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماقتارىندا تٶمەندەۋ بايقالادى. سونىمەن قاتار, قالا مەن اۋىل اراسىندا تۇراقتى نەكەگە تۇرۋ دەڭگەيٸنٸڭ الشاقتىعىن كٶرەمٸز.
ٶڭٸرلەر اراسىندا دا الشاقتىق بار. نەكە سانى بويىنشا تٶرت وبلىس 2021 جىلعى ورتاشا رەسپۋبليكالىق كٶرسەتكٸشتەن ەڭ جوعارى سانعا جەتتٸ. كٶشباسشى بولىپ ميلليوننان استام تۇرعىنى بار قالالار تۇر: استانا جەنە الماتى – سەيكەسٸنشە نەكەگە تۇرۋ كٶرسەتكٸشٸ 10,1 جەنە 9,4, سونداي-اق اتىراۋ جەنە ماڭعىستاۋ وبلىستارى – 7,86 جەنە 7,72.
بۇل ەلەمدٸك ٷردٸس ەكەنٸن ايتۋ كەرەك. اقش-تا, مىسالى, ۇلتتىق دەنساۋلىق ستاتيستيكاسى ورتالىعىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2020 جىلى نەكەگە تۇرۋ كٶرسەتكٸشٸ 1000 ادامعا 5,1-دٸ قۇرادى. 329 484 123 ادام تۇراتىن امەريكا قۇراما شتاتتارىندا بارلىعى 1 676 911 نەكە بولدى. تاعى بٸر مىسال, ەۋروپالىق وداق, وندا 2020 جىلى ەو-نىڭ نەكە دەڭگەيٸ 1000 تۇرعىنعا 3,2 نەكەنٸ قۇرادى.
قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ (قيور) سوتسيولوگييالىق زەرتتەۋٸنە سەيكەس, سوڭعى جىلدارى تٸركەلمەگەن نەمەسە «ازاماتتىق» دەپ اتالاتىن نەكەلەردٸڭ تارالۋى ارتىپ كەلەدٸ. بۇل قارىم-قاتىناستاعى ەرلٸ-زايىپتىلار ٶزدەرٸنٸڭ نەمەسە وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ اراسىندا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ رەسمي تٷردە بٶلٸسپەيدٸ.
زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ كٶرسەتكەندەي, رەسپوندەنتتەردٸڭ «ازاماتتىق» نەكەگە دەگەن كٶزقاراسىن ايتا وتىرىپ, ٷش بٸردەي دەرلٸك توپقا بٶلٸنگەن, ولاردىڭ 28,3 پايىزى «ازاماتتىق» نەكەلەردٸ قۇپتايدى, 32,8 پايىزى مۇنداي قارىم-قاتىناستى قابىلدامايدى جەنە 33,1 پايىزى بەيتاراپ نەمەسە قارسى. سونىمەن قاتار, زەرتتەۋگە سەيكەس, جاسى ۇلعايعان سايىن ادامدار بۇل قۇبىلىسقا وڭ كٶزقاراس تانىتادى, 61 جاستان اسقان ەرەسەك بۋىندى قوسپاعاندا, ەرينە.
سونداي-اق, قازاق قوعامىندا زاڭ دەڭگەيٸندە رۇقسات ەتٸلمەگەن ەرتە نەكەگە تۇرۋ جاعدايلارى (1 پايىزعا دەيٸن) از ەمەس. ال ەرتە نەكەگە تۇرۋ ٶتە قيىن مەسەلە. مامانداردىڭ پٸكٸرٸنشە, ەرتە نەكەگە تۇرۋدىڭ قوزعاۋشى موتيۆٸ مەن سەبەبٸ بٸلٸم الۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جەنە قىزداردىڭ ەلەۋمەتتٸك رٶلٸنٸڭ تەرەڭدٸگٸن تٷسٸنبەۋ بولىپ سانالادى, ولار تەك ٷي جۇمىسىمەن جەنە بالا تەربيەسٸمەن شەكتەلٸپ قالماۋى كەرەك. «ەلەۋمەتتٸك وقشاۋلاۋ, «دەستٷر», كەدەيلٸك پەن باسقا دا فاكتورلارمەن, سونىڭ ٸشٸندە گەوگرافييالىق وقشاۋلاۋمەن, كەمەلەتكە تولماعان قىزداردى ەرتە كٷيەۋگە بەرۋ گەندەرلٸك كەمسٸتۋشٸلٸك پەن ەيەلدەردٸ مارگيناليزاتسييالاۋدىڭ قاتال تسيكلٸن كٶرسەتەدٸ جەنە جالعاستىرادى», - دەپ تٷسٸندٸرەدٸ زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ.
بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق مەسەلەسٸ ەلٸ دە ٶزەكتٸ. وتباسىلىق قارىم-قاتىناستاعى جاعىمسىز تەندەنتسييانىڭ بٸرەگەيٸ – تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق. 2022 جىلى وتباسىلىق-تۇرمىستىق سالادا 520 قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تٸركەلگەن. دەسە دە بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 8,5 پايىزعا از. ونىڭ 70-ٸ ادام ٶلتٸرۋ, 214-ٸ دەنساۋلىققا قاساقانا اۋىر زييان كەلتٸرۋ, 167-سٸ دەنساۋلىققا قاساقانا ورتاشا اۋىرلىقتاعى زييان كەلتٸرۋمەن اياقتالعان.
مەملەكەت سوڭعى جىلدارى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ٷشٸن جازانى كٷشەيتٸپ-اق جاتىر, تٸركەلگەن وسىنداي دەرەكتەردٸڭ ازايعانىنا قاراماستان, مەسەلە ەلٸ دە ٶزەكتٸ كٷيٸندە. كٶپتەگەن زورلىق-زومبىلىق جاعدايلارى تەرگەلمەي, تەكسەرٸلمەي جاتىپ جابىلادى. بۇل جاعدايدا ەڭ وسالى جەنە زارداپ شەگەتٸنٸ - ەيەلدەر مەن بالالار.
دەگەنمەن, 2017-2022 جىلدار ارالىعىندا وتباسىلاردىڭ اجىراسۋىندا ازداعان وڭ ديناميكا بايقالادى. سوڭعى 5 جىلدا اجىراسۋ كٶرسەتكٸشٸ تٶمەندەگەن. مەسەلەن, 2017 جىلى 1000 ادامعا 3,03 بولسا, 2021 جىلى 1000 ادامعا 2,54-كە دەيٸن كەمٸدٸ. 2021 جىلعى مەلٸمەتتەر بويىنشا اجىراسۋدىڭ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشٸ استانا, پاۆلودار, قاراعاندى جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا تٸركەلدٸ.
ساراپشىلار اجىراسۋ سانىنىڭ ازايۋىنداعى وڭ ٷردٸستٸ جان باسىنا شاققانداعى ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ ٶسۋٸمەن بايلانىستىرادى. جان باسىنا شاققانداعى جٸٶ نەعۇرلىم جوعارى بولسا, سوعۇرلىم از وتباسىلار اجىراسادى. الايدا, اجىراسۋ ستاتيستيكاسىندا تاعى بٸر تەندەنتسييا كٶزگە كٶرٸنٸپ تۇر. 2000 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ ەكٸ جاققا كەتكەن ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ ٸشٸندە اجىراسۋدى جيٸ شەشكەن 5 جىلدان 9 جىلعا دەيٸن ٶمٸر سٷرگەن جۇپتار بولدى. وسىلايشا, بۇل كەزەڭ نەكەدەگٸ ادامدار ٷشٸن ەڭ قيىنى سانالادى. 2021 جىلدان باستاپ تەندەنتسييا ٶزگەردٸ جەنە ەرلٸ-زايىپتىلار نەكەنٸڭ بٸرٸنشٸ جىلىنان كەيٸن (1 جىلدان 4 جىلعا دەيٸن) اجىراسا باستادى.
«اجىراسۋعا نە سەبەپ بولادى?» دەگەن سۇراققا زەرتتەۋ رەسپوندەنتتەرٸ ماسكٷنەمدٸك, ناشاقورلىق جەنە قۇمار ويىندار, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جەنە وپاسىزدىق سيياقتى جامان تەۋەلدٸلٸكتەردٸ اتاپ ٶتكەن. ال ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە سٷيەنسەك, ەلٸمٸزدە ورتا ەسەپپەن جىلىنا 140 مىڭ جۇپ شاڭىراق كٶتەرەدٸ, ونىڭ 50 مىڭى قۇلاپ تىنادى. تٸركەلگەن نەكەلەردٸڭ جالپى سانىنان اجىراسۋ ٷلەسٸ كەمٸندە ٷشتەن بٸرٸن قۇرايدى, ياعني 34,4 پايىز.
تاعى دا ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنە جٷگٸنٸپ كٶرسەك, قازاقستاندىقتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ وتباسى قۇندىلىعىن مويىندايدى. قازاق وتباسىلارى بالالارىنىڭ بويىنا سٸڭٸرۋگە تىرىساتىن باستى قاسيەتتەردٸڭ قاتارىندا ەڭبەكسٷيگٸشتٸك – 33,8 پايىز, ٶزٸن-ٶزٸ قۇرمەتتەۋ – 31,8 پايىز, ادالدىق – 31,7 پايىز, سىيلاستىق – 31,7 پايىز بار. بٸر قىزىعى, ٶتە قاراپايىم وتباسىلار ٷشٸن كەيبٸر قۇندىلىقتاردىڭ ماڭىزدىلىعى تٶمەندەي باستاعان, ەڭبەكقورلىق 2020 جىلى 64,1 پايىزدان 2022 جىلى 33,8 پايىزعا, ٷلكەندەرگە قۇرمەت 2020 جىلى 54,9 پايىزدان 2022 جىلى 25,3 پايىزعا كەمٸگەن.
جالپى ساندار قازاق شاڭىراقتارىندا ٷيدٸ اسىراپ, باعۋ – ەر ادامعا, ال ٷي شارۋاسى – ەيەلدەرگە جٷكتەلەتٸن دەستٷرلٸ وتباسىلىق قۇرىلىمدى ۇستاناتىنىن, ەرلەر دە, ەيەلدەر دە سولاي ويلايتىنىن كٶرسەتەدٸ. ەيەلدەر بالالارمەن كٶبٸرەك ۋاقىت ٶتكٸزەدٸ, ەر ادامدار كٶبٸنەسە وتباسىن ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى. ەيەلدەردٸڭ جۇمىسى نەگٸزٸنەن وتباسى بيۋدجەتٸنە ايتارلىقتاي ٷلەس بولىپ سانالمايدى. دەگەنمەن, وتباسى ينستيتۋتى بٷگٸندە بٸرتٸندەپ ٶزگەرە باستاعان. ەلەۋمەتتانۋشى, «قازاق وتباسىلارى» ۇلتتىق بايانداماسىنىڭ اۆتورلارىنىڭ بٸرٸ ولگا نيكولاەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە وتباسىلىق قۇندىلىقتاردىڭ ٶزگەرۋٸ بٸرقاتار فاكتورلاردىڭ ەسەرٸمەن جٷرٸپ جاتىر. ولاردىڭ ٸشٸندە تەك ٸشكٸ عانا ەمەس, سىرتقى جاھاندانۋ جاعدايىن دا قوسا قاراستىرۋ قاجەت. «قازٸرگٸ ۇرپاقتىڭ بۇرىنعىعا قاراعاندا ٶزٸن-ٶزٸ جەتٸلدٸرۋگە مٷمكٸندٸكتەرٸ كٶبٸرەك, جاستار تۇرمىسقا شىقپاس بۇرىن الدىمەن بٸلٸم الىپ, جۇمىس تاۋىپ, ەكونوميكالىق تەۋەلسٸز بولعىسى كەلەدٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ولگا نيكولاەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, كٶپتەگەن ەرلٸ-زايىپتىلار ٷيلەنۋ تويىنا جەنە بٸرگە باسپاناعا اقشا جيناۋ ٷشٸن «ازاماتتىق» نەكەدە تۇرادى. سوندىقتان ونى تٸركەۋگە اسىعار ەمەس. قازٸرگٸ جاستار مۇنداي كٶزقاراستاردى ەرەكشە ۇستانادى.
قازٸرگٸ قوعامداعى وتباسى قۇندىلىقتارىنىڭ تاعى بٸر تەندەنتسيياسى ەرلٸ-زايىپتىلار اراسىنداعى كەلٸسٸم نەگٸزٸندە وتباسىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. «وتباسىنىڭ بۇل تٷرٸ ٷيدە دە, كەسٸپتە دە ٶزٸن-ٶزٸ جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان سەرٸكتەستەردٸ بٸرٸكتٸرەدٸ», - دەپ تٷسٸندٸرەدٸ ەلەۋمەتتانۋشى.
اتا-اناسى مەن بالالارى بار وتباسىلار قوعامدا باسىم, ال جاس وتباسىلار, ەرينە, جاعداي مەن مٷمكٸندٸك بەرسە, اتا-اناسىنان بٶلەك تۇرۋدى قالايتىنىن ايتا كەتكەن جٶن.
ەرينە, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق فاكتورلار ادامداردىڭ ٷيلەنۋ كٷنٸن كەيٸنگە قالدىرۋعا مەجبٷرلەۋٸ مٷمكٸن. وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتان قورقۋ, اتا-انا بولۋعا دايىن ەمەستٸك سەزٸمٸ سيياقتى پسيحولوگييالىق سەبەپتەرٸ دە جوق ەمەس.
ايتا كەتەرلٸگٸ, بۇل ەلدەگٸ نەكە قاتىناستارى سالاسىنداعى تەندەنتسييالار مەن فاكتورلاردىڭ تولىق ەمەس تٸزبەسٸ, الايدا بۇل قىسقاشا شولۋ قازاقستانداعى نەكە-وتباسى قاتىناستارىنىڭ تۇراقتى ەمەس جەنە ٷنەمٸ ٶزگەرٸپ وتىراتىنىن تٷسٸنۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ. ولاردىڭ دامۋ پروتسەسٸنە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ساياسي-دەموگرافييالىق فاكتورلار ەسەر ەتۋٸ دە عاجاپ ەمەس.
ال مەملەكەت وتباسى ينستيتۋتىنا قالاي قولداۋ كٶرسەتەدٸ? وتباسى – نەگٸزگٸ ەلەۋمەتتٸك ينستيتۋت, ونىڭ قىزمەتٸ مەملەكەتتٸڭ ەل-اۋقاتى مەن تۇراقتىلىعىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. سوندىقتان مەملەكەتتٸك وتباسى ساياساتىنداعى باسىمدىقتار بٸرٸنشٸ كەزەكتە وتباسىن نىعايتۋ مەن قورعاۋعا, وتباسىنىڭ فيزيكالىق, زيياتكەرلٸك, رۋحاني جەنە ادامگەرشٸلٸك دامۋىنا قولايلى جاعدايلار جاساۋعا باعىتتالعان شارالارعا بەرٸلگەن.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶزٸنٸڭ بٸرٸندە وتباسى – ەلٸمٸزدٸڭ ەل-اۋقاتى مەن گٷلدەنۋٸنٸڭ نەگٸزٸ, سوندىقتان مەملەكەت وتباسى ينستيتۋتىنا قولداۋ كٶرسەتٸپ, ونى جان-جاقتى جٷرگٸزەتٸنٸن اتاپ ٶتكەن. جالپى, قازاقستاندا وتباسىلىق ساياسات سالاسىندا مەملەكەت الدىندا تۇرعان بٸرقاتار مەسەلەلەر بار. اتاپ ايتقاندا, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پروبلەماسىنىڭ ٶزەكتٸلٸگٸ, سانالى اتا-انا مەن سالماقتى ەكە بولۋدى قالىپتاستىرۋ ماشاقاتى, اتا-انالىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ازايۋى, سوڭعى جىلدارداعى نەكە دەڭگەيٸ, نەكە, جٷكتٸلٸكتٸ يندۋكتسييالىق توقتاتۋ جاعدايلارى, سوڭعى جىلدارى انا ٶلٸمٸنٸڭ, نەرەستە شەتٸنەۋٸنٸڭ ارتۋى, رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىق سالاسىنداعى مامانداردىڭ تاپشىلىعى. ناقتى سانعا جٷگٸنسەك, 2021 جىلدىڭ 12 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەرەستە ٶلٸمٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ 2020 جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸندەگٸ 7,79-مەن سالىستىرعاندا 7 پايىزعا ٶسٸپ, 1000 تٸرٸ تۋعانعا شاققاندا 8,35-تٸ قۇرادى. سونىمەن قاتار, 2022 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا بۇل ٷردٸس جالعاسىن تاپتى, بۇل الاڭداتارلىق احۋال.
ايتپاقشى, دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى نەرەستە ٶلٸمٸن «بەلگٸلٸ بٸر ايماقتاعى ٶمٸر ساپاسىنىڭ اجىراماس كٶرسەتكٸشٸ» رەتٸندە تانيدى. بۇل كٶرسەتكٸش وبلىستاردىڭ جەنە تۇتاستاي العاندا ەل حالقىنىڭ جالپى دەنساۋلىعى مەن ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن سيپاتتايدى.
مەملەكەت وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ ماقساتىندا بٸرقاتار شارالاردى قولعا الۋدا. 2022 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى وتباسىلىق جەنە گەندەرلٸك ساياساتتىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسى جاڭارتىلدى. بارلىق ٶڭٸرلەردە وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارى اشىلىپ, كونسۋلتاتسييالىق, قۇقىقتىق جەنە پسيحولوگييالىق كٶمەك كٶرسەتۋ جۇمىستارى بەلسەندٸ تٷردە جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
جاۋاپتى ۆەدومستۆونىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2022 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ ٶڭٸرلەرٸندە بارلىعى 61 وتباسىن قولداۋ ورتالىعى جۇمىس ٸستەدٸ, ونىڭ 36-سى كٶپ بالالى انالارعا كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن قۇرىلعان. وتباسىلاردىڭ بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدە اۋلا كلۋبتارى مەن وتباسىلىق كوممۋنيكاتسييا كلۋبتارى قىزمەت كٶرسەتەدٸ. ال 3 جاسقا دەيٸنگٸ بالاسى بار اتا-انالارعا تولىق ەمەس جۇمىس كٷنٸمەن جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلعان.
2020 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ كٶپ بالالى وتباسىلارعا بەرٸلەتٸن جەردەماقى وتباسىنداعى بالا سانىنا قاراي سارالانعان مٶلشەردە ەنگٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار, از قامتىلعان وتباسى بالالارى وقۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ, وقۋ ورنىندا تەگٸن تاماقتاندىرۋدى جەنە قوعامدىق كٶلٸكتە جەڭٸلدٸكپەن جول جٷرۋدٸ قامتيتىن كەپٸلدەندٸرٸلگەن ەلەۋمەتتٸك پاكەتكە قۇقىعى بار. «التىن القا» جەنە «كٷمٸس القا» تٶسبەلگٸلەرٸمەن ماراپاتتالعان كٶپ بالالى وتباسىلار مەن انالار كوممۋنالدىق تۇرعىن ٷي قورىنان باسپانا الۋدا باسىم قۇقىققا يە. ەلٸمٸزدە جالعىزباستى انالارعا رەسمي ستاتۋس بەرٸلمەسە دە, مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە جالعىزباستى اتا-انالاردىڭ, ەسٸرەسە ەيەلدەردٸڭ مەسەلەسٸنە تٷسٸنٸستٸكپەن قارايدى.
زاڭعا سەيكەس جالعىزباستى انالار مەن تولىق ەمەس وتباسىلارعا ارناۋلى جەردەماقىلار قاراستىرىلماعان. الايدا, ولار جەردەماقى مەن باسقا دا تٶلەمدەردٸ باسقالارمەن بٸردەي نەگٸزدە الادى: بالا تۋۋىنا بايلانىستى بٸرجولعى مەملەكەتتٸك جەردەماقى, بالا كٷتٸمٸ بويىنشا اي سايىنعى مەملەكەتتٸك جەردەماقى, اناسىنا نەمەسە ەكەسٸنە, اسىراپ الۋشىعا, مٷگەدەكتٸگٸ بار بالانى تەربيەلەپ وتىرعان قورعانشىعا اي سايىنعى مەملەكەتتٸك جەردەماقى تٶلەنەدٸ.
2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى تٶلەمدەردٸڭ مەرزٸمٸ 1 جىلدان 1,5 جىلعا دەيٸن ۇلعايتىلدى. ال بۇل پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسى ەدٸ. سونداي-اق, «تۇرعىن ٷي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭدا بالانى ەكەسٸز تەربيەلەپ وتىرعان جالعىزباستى انالار حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توبى رەتٸندە تۇرعىن ٷي كەزەگٸنە تۇرا الاتىنى كٶرسەتٸلگەن.
قازاقستاندىقتار پرەزيدەنتتٸڭ «بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق قور» باستاماسىن بالالاردىڭ بولاشاعى مەن وتباسى ەل-اۋقاتىنا قوسىلعان ماڭىزدى ٷلەس دەپ سانايدى. ونىڭ مەنٸ قوردىڭ ينۆەستيتسييالىق كٸرٸسٸنٸڭ جارتىسى بالالار ٷشٸن ارنايى اشىلعان جيناق شوتتارىنا باعىتتالاتىن بولادى. وندا قاراجات تۋعاننان 18 جاسقا دەيٸن جيناقتالادى. جيناقتالعان قاراجاتتى تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا نەمەسە بٸلٸم الۋعا جۇمساۋعا بولادى. «بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق قور» 2024 جىلى جۇمىس ٸستەي باستايدى.
