مەجٸلٸس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ ەلدە ٶزەكتٸ بولعان ايىپپۇل مەسەلەسٸنە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
“ايىپپۇل مەسەلەسٸ – قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جٷرگەن تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸ. بۇنى سيپاتتاۋ ٷشٸن ارنايى “شترافستان” دەگەن نەولوگيزم پايدا بولدى. بۇل ۇعىم ايىپپۇلداردىڭ ەدٸل ەمەس ەكەنٸن جەنە ولاردىڭ تەك بيۋدجەتتٸ تولىقتىرۋ قۇرالى رەتٸندە پايدالانىلۋىنا نارازى ازاماتتاردىڭ كٶزقاراسىن بەينەلەيدٸ. دەگەنمەن كەيبٸرەۋٸ ايىپپۇلداردى تەرتٸپ پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەتٸن ماڭىزدى قۇرال رەتٸندە دە سانايدى. ٶكٸنٸشكە قاراي, كٶپ ادام ەكٸمشٸلٸك جازالار جٷيەسٸ ٶزٸنٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتىنان (بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جەنە تٷزەۋ) اۋىتقىپ, بيۋدجەت تابىسىن ارتتىرۋ تەسٸلٸ رەتٸندە قابىلداپ جاتىر”, – دەپ جازدى ايماعامبەتوۆ.
وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
“ايىپپۇلدىڭ ماقساتى – جازالاۋ ەمەس, الدىن الۋ. ايىپپۇلدار – بٷكٸل ەلەمدە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جەنە ەدٸلدٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن قۇرال. الايدا ولاردىڭ قولدانىلۋى تەك بيۋدجەتتٸ تولتىرۋ قۇرالى رەتٸندە ەمەس, اقىلعا قونىمدى, ەدٸلەتتٸ جەنە مەسەلەنٸ شەشۋگە باعىتتالعان بولۋى كەرەك”, – دەپ مەلٸمدەدٸ دەپۋتات.
وسى تۇستا اسحات ايماعامبەتوۆ بٸرنەشە مىسال كەلتٸردٸ:
مەكتەپتەرگە ايىپپۇل سالۋ مەسەلەسٸ
"ٷش اۋىسىمدا جۇمىس ٸستەيتٸن نەمەسە جابدىقتارى مەن جٶندەۋ جۇمىستارى جەتكٸلٸكسٸز مەكتەپتەرگە ايىپپۇل سالۋ فاكتٸلەرٸ بار. بٸراق مەكتەپ ديرەكتورى قارجىلاندىرۋدىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ نەمەسە ەكٸمدٸكتٸڭ جاڭا ٷيلەر سالىپ, مەكتەپپەن قامتاماسىز ەتپەۋٸ سيياقتى جٷيەلٸ مەسەلەلەرگە جاۋاپتى بولا المايدى. دەگەنمەن ەربٸر ديرەكتورعا 600-900 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا ايىپپۇل سالىنادى", – دەپ اتاپ ٶتتٸ مەجٸلٸسمەن.
كٶلٸك تۇراعىنا قاتىستى ايىپپۇلدار
“كٶلٸك تۇراعىنىڭ اقىسى – 100 تەڭگە, ال ونى تٶلەمەگەن جاعدايدا ايىپپۇل مٶلشەرٸ – 200 ەسە ارتىق”, – دەدٸ دەپۋتات.
كٶلٸك قىزدىرۋ ٷشٸن سالىناتىن ايىپپۇلدار
“20 جىل بۇرىن تۇرعىن ٷي اۋماعىندا اۆتوكٶلٸكتٸ بەس مينۋتتان ارتىق جىلىتۋعا تىيىم سالاتىن ەكٸمشٸلٸك نورما ەنگٸزٸلگەن بولاتىن. ەكولوگيياعا قاتىستى گەرمانييا تەجٸريبەسٸمەن سالىستىرۋعا بولادى, بٸراق ەلٸمٸزدٸڭ كليماتتىق جاعدايلارىن ەسكەرٸپ, بۇل مەسەلەگە سارالانعان كٶزقاراس قاجەت”, – دەپ تٷسٸندٸردٸ ايماعامبەتوۆ.
ايىپپۇلداردىڭ ٷيلەسٸمسٸزدٸگٸ مەن “شترافوتسەنتريزم” قاۋپٸ.
“ەدٸلەتسٸز جەنە شامادان تىس ايىپپۇلدار الدىن الۋ فۋنكتسيياسىن ورىنداماي, كەرٸسٸنشە جٷيەگە دەگەن سەنٸمدٸ ەلسٸرەتەدٸ. ايىپپۇلدار بيۋدجەتتٸڭ نەگٸزگٸ كٸرٸس كٶزٸنە اينالعان كەزدە, ولاردىڭ باستاپقى ماقساتى – تەرتٸپ پەن زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ – قارجىلىق پايدا تابۋ مٷددەسٸنە ىعىسادى”, – دەدٸ دەپۋتات.
ايماعامبەتوۆ مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن بٸرقاتار ۇسىنىس جاسادى:
- ايىپپۇلداردىڭ مٶلشەرٸن ەدٸلتٷردە بەكٸتۋ. قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ اۋىرلىعىنا سەيكەس بولۋى كەرەك.
- مەكتەپتەرگە قاتىستى.ديرەكتورلاردى جازالاۋ ورنىنا, بۇل مەسەلەلەر قارجىلاندىرۋعا جاۋاپتى ورگاندار دەڭگەيٸندە شەشٸلۋٸ قاجەت.
- ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى.كٶلٸك تۇراعى سەكٸلدٸ جاعدايلاردا ايىپپۇلداردىڭ مٶلشەرٸ جەڭٸلدەتٸلگەن جەنە سارالانعان بولۋى تيٸس.
- بٸلٸم بەرۋ كومپونەنتٸن ەنگٸزۋ.كەيبٸر جاعدايلاردا ايىپپۇلدار وقىتۋ شارالارىمەن قاتار قولدانىلۋى كەرەك: قۇقىق بۇزۋشىلارعا ارنايى كۋرستار, قوعامدىق جۇمىستار ۇسىنىلۋى مٷمكٸن.
- ايىپپۇلداردىڭ ماقساتتى پايدالانىلۋى.ايىپپۇلداردان تٷسكەن قارجىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ناقتى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باعىتتالۋى تيٸس. مەسەلەن, بۇل قاراجات مەكتەپ سالۋعا نەمەسە ونكولوگييالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە جۇمسالۋى كەرەك. حالىق ايىپپۇلداردىڭ قوعام يگٸلٸگٸ ٷشٸن جۇمسالعانىن كٶرۋٸ قاجەت.
- نۇسقاۋلىقتارعا جول بەرمەۋ.ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇلدار بيۋدجەتتٸ تولتىرۋ قۇرالىنا اينالماۋى تيٸس.
ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, جٷيە تٷبەگەيلٸ قايتا قارالىپ, رەفورمالانۋى قاجەت.
