تەك 2021 جىلى 9 ەسكٸ عيماراتتى قالپىنا كەلتٸرۋگە رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 263 ملن تەڭگە, سونداي-اق 74 ملن تەڭگە جەكە ينۆەستيتسييالار قاراستىرىلدى.
قالالىق مەدەنيەت جەنە تٸلدەردٸ دامىتۋ بٶلٸمٸنٸڭ اقپاراتىنا سەيكەس شاھاردىڭ سول جاق جاعالاۋىندا ورنالاسقان تىنىباي مەشٸتٸنٸڭ قاسبەتتەرٸ مەن, ٸشكٸ بٶلمەلەرٸن, شاتىرىن, كٶپەس مۋسيننٸڭ بۇرىنعى ديٸرمەنٸن (بٷگٸندە سەمەي مەتيز زاۋىتى), سورعى ستانتسيياسى مەن ٶرت سٶندٸرۋ دەپوسىن, سونداي-اق بۇرىنعى سيناگوگانى قازٸرگٸ سپورت مەكتەبٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە جٶندەۋ جوسپارلانعان.
1895 جىلدارى سالىنعان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايى ورنالاسقان گەنەرال-گۋبەرناتور ٷيٸ, سونداي-اق فەدور دوستوەۆسكييدٸڭ ەدەبي-مەموريالدىق ٷي-مۇراجايىدا اتالعان باعدارلاما اياسىندا بٸرقاتار جۇمىستار اتقارىلماق.
سونىمەن قاتار XIX عاسىردىڭ سەۋلەت ەسكەرتكٸشٸ, بٷگٸندە نەۆزوروۆتار وتباسى اتىنداعى ٶنەر مۇراجايى رەتٸندە بەلگٸلٸ كٶپەس ستەپانوۆتىڭ ٷيٸدە, شاھارداعى 19-عاسىردا بوي كٶتەرگەن بٸر مۇنارالى مەشٸتتە جٶندەلٸپ, جەنە قالپىنا كەلتٸرٸلمەك.
بٷگٸندە قالالىق ەكٸمدٸك كٶپەس ساحنونىڭ قازٸرگٸ تاڭداعى ("بينار" قوناق ٷيٸ) باقىلاۋعا الىپ, اتالعان عيماراتتى مەنشٸك يەسٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىن جازدا باستاپ كەتكەن بولاتىن.
1918-1920 جىلدارى زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇحتار ەۋەزوۆ تۇرعان اكادەميك پاۆلوۆ كٶشەسٸندەگٸ ٷيدٸ جٶندەۋ, سونداي – اق زووۆەتەرينارلىق ينستيتۋت رەتٸندە تانىمال بۇرىنعى ەيەلدەر گيمنازيياسىنىڭ تاريحي عيماراتىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىدا جوسپاردا بار ەكەن.
سونىمەن قاتار QR-كودتاردى پايدالانا وتىرىپ, قالا ەسكەرتكٸشتەرٸنٸڭ كارتاسى ەزٸرلەنٸپ, كٷزەت تاقتالارى جاڭارتىلىپ, سەمەيدٸڭ تاريحي سەۋلەتٸ تۋرالى البوم جاقىن ارادا جارىق كٶرمەك ەكەن.
2019 جىلدىڭ سەۋٸر ايىندا الاشتىڭ رۋحاني استاناسى سەمەي شاھارىنا ارنايى كەلگەن قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ قالانىڭ زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋ بارىسىندا «سەمەيدٸڭ ەربٸر كٶشەسٸ مەن ەربٸر عيماراتى تاريحتىڭ بٸر بٶلٸگٸ بار.
ەسكٸ قالا عيماراتتارىنىڭ باستاپقى كەلبەتٸن ساقتاۋ ٶتە ماڭىزدى مٸندەت» دەگەن ەدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كيەلٸ مەكەن جايلى ايتقان سٶزٸنەن كەيٸن سەمەي قالاسىندا تاريحي ەسكەرتكٸشتەردٸ ايقىنداۋ بويىنشا كوميسسييا قۇرىلىپ, نەتيجەسٸندە 5 جىلدىق «جول كارتاسى» نەگٸزٸندە تاريحي جەنە مەدەني ەسكەرتكٸشتەردٸ ساقتاۋ جەنە قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا بٸرقاتار يگٸ ٸستەر اتقارىلماق.
