ShQO-da tarihi ǵimarattardy saqtaýǵa erekshe kóńil bólinýde

ShQO-da tarihi ǵimarattardy saqtaýǵa erekshe kóńil bólinýde
 Sáýir aiynda Shyǵys Qazaqstan oblysy Semei qalasynyń tarih jáne sáýlet eskertkishterin saqtaý boiynsha 5 jyldyq "jol kartasy" qabyldanǵan bolatyn.

Tek 2021 jyly 9 eski ǵimaratty qalpyna keltirýge respýblikalyq jáne oblystyq biýdjetten 263 mln teńge, sondai-aq 74 mln teńge jeke investitsiialar qarastyryldy.

Qalalyq mádeniet jáne tilderdi damytý bóliminiń aqparatyna sáikes shahardyń sol jaq jaǵalaýynda ornalasqan Tynybai  meshitiniń qasbetteri men, ishki bólmelerin, shatyryn, kópes Mýsinniń burynǵy diirmenin (búginde semei metiz zaýyty), sorǵy stantsiiasy men órt sóndirý deposyn, sondai-aq burynǵy sinagogany qazirgi sport mektebin qalpyna keltirý jáne jóndeý josparlanǵan.

1895 jyldary salynǵan   oblystyq tarihi-ólketaný murajaiy ornalasqan general-gýbernator úii, sondai-aq Fedor Dostoevskiidiń ádebi-memorialdyq úi-murajaiyda atalǵan baǵdarlama aiasynda birqatar jumystar atqarylmaq.

Sonymen qatar XIX ǵasyrdyń sáýlet eskertkishi, búginde Nevzorovtar otbasy atyndaǵy óner murajaiy retinde belgili kópes Stepanovtyń úiide,  shahardaǵy 19-ǵasyrda boi kótergen bir munaraly meshitte jóndelip, jáne qalpyna keltirilmek.

Búginde qalalyq ákimdik  kópes Sahnonyń qazirgi tańdaǵy  ("Binar" qonaq úii) baqylaýǵa alyp, atalǵan ǵimaratty  menshik iesi qalpyna keltirý jumystaryn  jazda bastap ketken bolatyn.

1918-1920 jyldary zamanymyzdyń zańǵar jazýshysy Muhtar Áýezov turǵan akademik Pavlov kóshesindegi úidi jóndeý, sondai – aq zooveterinarlyq institýt retinde tanymal burynǵy áielder gimnaziiasynyń tarihi ǵimaratynyń bir bóligin qalpyna keltirý jumystaryda josparda bar eken.


Sonymen qatar QR-kodtardy paidalana otyryp, qala eskertkishteriniń kartasy ázirlenip, kúzet taqtalary jańartylyp, Semeidiń tarihi sáýleti týraly albom jaqyn arada jaryq kórmek eken.

2019 jyldyń sáýir aiynda Alashtyń rýhani astanasy Semei shaharyna arnaiy kelgen QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev qalanyń ziialy qaýym ókilderimen kezdesý barysynda «Semeidiń árbir kóshesi men árbir ǵimaraty tarihtyń bir bóligi bar.

Eski qala ǵimarattarynyń bastapqy kelbetin saqtaý óte mańyzdy mindet» degen edi. Memleket basshysynyń kieli meken jaily aitqan sózinen keiin Semei qalasynda tarihi eskertkishterdi aiqyndaý boiynsha  komissiia qurylyp,  nátijesinde 5 jyldyq «jol kartasy» negizinde tarihi jáne mádeni eskertkishterdi saqtaý jáne qalpyna keltirý boiynsha birqatar igi ister atqarylmaq.