قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸ – كەز كەلگەن ٶركەنيەتتٸ ەلدٸڭ تۇراقتى دامۋى مەن زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ باستى كەپٸلٸ. بۇل تۋرالى پروفەسسور, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتٸ بٸلٸم بەرۋ قىزمەتكەرٸ الماز ەششانوۆ ەڭگٸمەلەپ بەردٸ
ونىڭ ايتۋىنشا, قۇقىقتىق مەدەنيەت – ادامنىڭ زاڭعا دەگەن ٸشكٸ قۇرمەتٸ مەن كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە قۇقىقتىق نورمالاردى ساقتاۋعا ۇمتىلۋى.
«قۇقىقتىق مەدەنيەت – بۇل ادامنىڭ مەملەكەت بەكٸتكەن قۇقىقتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن قارىم-قاتىناسىن بەينەلەيتٸن جەنە زاڭدىلىق پەن تەرتٸپتٸ ۇستانۋ ارقىلى كٶرٸنەتٸن رۋحاني قۇندىلىقتار جٷيەسٸ», – دەدٸ ول.
عالىمنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل مەدەنيەت بٸردەن قالىپتاسپايدى, ونى ۋاقىتپەن, جٷيەلٸ تەربيە مەن بٸلٸم ارقىلى سٸڭٸرۋ قاجەت. قۇقىقتىق مەدەنيەت – ۇزاق جەنە كٷردەلٸ پروتسەسس. ول ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساناسىنا, قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىنا جەنە زاڭ شىعارۋشى ورگانداردىڭ ساپالى زاڭناما دايىنداۋىنا تٸكەلەي بايلانىستى.
الماز ەششانوۆ قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸڭ ٷش نەگٸزگٸ قۇرامداس بٶلٸگٸن اتاپ ٶتتٸ:
- قۇقىقتىق سانا – ادامنىڭ زاڭداردى بٸلۋٸ مەن تٷسٸنۋٸ;
- قۇقىقتىق ەدەت – زاڭعا ساي ەرەكەت ەتۋگە بەيٸمدٸلٸك;
- قۇقىقتىق بەلسەندٸلٸك – ٶز قۇقىقتارىن تيٸمدٸ پايدالانۋ مەن زاڭدى قورعاۋعا ۇمتىلۋ.
«قۇقىقتىق سانا – بۇل تەك زاڭداردى جاتتاپ الۋ ەمەس. بۇل – قۇقىقتى تٷسٸنۋ, ونى سەزٸنۋ, قوعامداعى رٶلٸن باعامداي الۋ», – دەيدٸ پروفەسسور.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, قۇقىقتىق مەدەنيەت وتباسىنان, بالاباقشادان, مەكتەپتەن باستالۋى تيٸس. قۇقىقتىق تەربيە كەشەندٸ جٷرگٸزٸلۋٸ قاجەت. بۇل – تەك قۇقىق پەنٸن وقىتۋ ەمەس. بۇل – بالالاردى ەدٸلەتتٸلٸككە, جاۋاپكەرشٸلٸككە, زاڭعا قۇرمەتپەن قاراۋعا باۋلۋ.
الايدا, الماز ەششانوۆ قازٸرگٸ قوعامدا قۇقىقتىق نيگيليزمنٸڭ بەلەڭ العانىن اتاپ ٶتتٸ. ازاماتتاردىڭ كەيبٸرٸ زاڭعا سەنبەيدٸ, ال زاڭداردى اينالىپ ٶتۋدٸ قالىپتى جاعداي دەپ قابىلدايدى. ونىڭ پايىمىنشا, بۇل – كەڭەستٸك كەزەڭدەگٸ قۇقىقتىق تەربيەنٸڭ وسالدىعىنىڭ سالدارى.
«قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىق – بۇل تەك جەكە ادامنىڭ پروبلەماسى ەمەس. بۇل – بٷكٸل قوعامعا ەسەر ەتەتٸن فاكتور. زاڭدى بٸلمەي, ونى ساقتاۋ مٷمكٸن ەمەس», – دەدٸ پروفەسسور.
عالىم قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸ ارتتىرۋ ٷشٸن مىناداي ناقتى ۇسىنىستار بەردٸ:
- كونستيتۋتسييا مەن قۇقىق نەگٸزدەرٸن مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ جٷيەلٸ تٷردە وقىتۋ;
- قۇقىقتىق اقپاراتتى تٷسٸندٸرۋدە باق پەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ;
- وتباسىلىق تەربيە مەن ۇلتتىق دەستٷرلەر نەگٸزٸندە پاتريوتتىق جەنە قۇقىقتىق قۇندىلىقتاردى قاتار تەربيەلەۋ;
- مەكتەپتەر مەن جوو-لاردا قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىراتىن ارنايى باعدارلامالاردى ەنگٸزۋ.
سونداي-اق, الماز ەششانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸ كٶتەرۋدٸڭ ماڭىزدى شارتى – ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ. بۇل دەگەنٸمٸز – ٶز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن بٸلۋ, ولاردى زاڭدى جولمەن قورعاۋ جەنە باسقا ازاماتتاردىڭ دا قۇقىعىن قۇرمەتتەۋ.
«قۇقىقتىق مەدەنيەت – بۇل جاي عانا زاڭداردى ساقتاۋ ەمەس. بۇل – ازاماتتىڭ قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸ, ادامگەرشٸلٸك ۇستانىمى جەنە ەدٸلەتكە دەگەن سەنٸمٸ. قۇقىقتى سەزٸنە وتىرىپ ٶمٸر سٷرەتٸن قوعام عانا شىن مەنٸندە ەدٸلەتتٸ ەرٸ ٶركەنيەتتٸ بولا الادى», – دەپ قورىتىندىلادى الماز ەششانوۆ.
