قوناەۆتا قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسى سالۋ تۋراسىندا قوعامدىق تالقىلاۋ ٶتتٸ. تامىزدىڭ 14-ٸندە قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى ۇيىمداستىرعان كەزدەسۋگە ساراپشىلار, قوعامدىق ۇيىمدار ٶكٸلدەرٸ مەن الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى قاتىستى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋداعى باستى قاجەتتٸلٸك – ەلٸمٸزدەگٸ ٶزەكتٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىنا تاپشىلىق مەسەلەسٸن شەشۋ. ساراپشىلار اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ جوسپارى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلٸ بايانداپ, ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ, ەكولوگييالىق تازالىعى جەنە ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸنە باسا نازار اۋداردى.
ايماق تۇرعىندارى پٸكٸرتالاسقا بەلسەندٸ قاتىسىپ, ٶزدەرٸن تولعاندىرعان قاۋٸپسٸزدٸك, ەكونوميكا, ەكولوگييا مەسەلەلەرٸنە قاتىستى سۇراقتارىن قويدى.
«ٶركەنيەتتٸڭ جەتٸستٸكتەرٸن تيٸمدٸ پايدالاناتىن مەملەكەت قانا دامىپ, العا جىلجيدى. ەگەر قۋاتتى ەلەكتر كٶزٸمەن قامتاماسىز ەتٸلمەسە, ەل دامۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸنە جەتە المايدى. ەكونوميكانى ٶركەندەتۋ, ٶندٸرٸستەر مەن جاڭا كەسٸپورىنداردى ٸسكە قوسۋ ٷشٸن بٸزگە اەس سالۋ قاجەت. قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, زاماناۋي تەحنولوگييالاردى دۇرىس پايدالانعان جاعدايدا عانا بٸز جەتٸستٸككە جەتەمٸز», – دەپ تٷسٸندٸردٸ الماتى وبلىسى سەمەي پوليگونى مٷگەدەكتەرٸ مەن ارداگەرلەرٸ قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶراعاسى, تالعار اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى نۇرلىباي مۇساپيروۆ.
ساراپشىلار قازاقستانداعى اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىندا ماگاتە-نٸڭ قاتاڭ ستاندارتتارىنا سەيكەس كەلەتٸن III جەنە III+ بۋىن رەاكتورلارى قولدانىلاتىنىن العا تارتتى. ەڭ باستىسى اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە سو2 شىعارىندىلارىنىڭ اۋاعا تاراماۋى ەكەنٸن باسا ايتتى. سونداي-اق ماماندار قازٸر بٷكٸل ەلەمدە قولدانىلاتىن راديواكتيۆتٸ قالدىقتاردى قايتا ٶڭدەۋدٸڭ وزىق تەحنولوگييالارى تۋرالى جان-جاقتى اقپارات بەردٸ.
«ٷلكەن سۋ» ٶك باس ينجەنەرٸ سەرگەي ۆلاديميروۆيچ ترەتياكوۆ اتاپ ٶتكەندەي, بۇل شارالاردىڭ بارلىعى اتوم ەنەرگەتيكاسىن بارىنشا قاۋٸپسٸز جەنە ەكولوگييالىق تازا ەتۋ ٷشٸن قابىلدانۋدا. «ەلەم ٶزگەرۋدە, سوعان ساي ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ مٶلشەرٸ دە ارتۋدا. ال 70-شٸ جىلدارى سالىنعان ەلەكتر ستانتسييالارىمىز ەسكٸرگەن. بٸزگە تۇراقتى قۋات قاجەت, ال اتوم ەنەرگەتيكاسى — بۇل قيىندىقتان الىپ شىعاتىن جالعىز شەشٸم. يە, الاڭداۋشىلىق بار, بٸراق قازٸرگٸ رەاكتورلار قاۋٸپسٸز, ال قازاقستاننىڭ اۋىر اپاتتارسىز اتوم تەحنولوگييالارىمەن جۇمىس ٸستەۋدە 57 جىلدىق تەجٸريبەسٸ بار. اەس ارقىلى تازا ەنەرگييا ٶندٸرٸپ, سىرتقى شىعىنداردان ارىلامىز جەنە قوسىمشا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋىنا جول اشىلادى. ٷلكەندە اەس سالۋ ەلٸمٸزدٸڭ عىلىمي ەلەۋەتٸن پايدالانۋعا جەنە تولىققاندى اتوم سالاسىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ. ارى قارايعى سٶزٸندە: – مەن 1985 جىلدان بەرٸ بۇل قۇرىلىستى كٷتٸپ جٷرمٸن. بۇل اتوم ستانتسيياسى بٸزدٸڭ بالالارىمىز جەنە بولاشاعىمىز ٷشٸن كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن. ەگەر كٶرشٸ ەل بٸزگە ەلەكترەنەرگيياسىن بەرۋدەن باس تارتسا, وندا جارىقسىز قالۋ قاۋپٸمٸز بار. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ بەدەلٸن اتتتىراتىن ٷلكەن مٷمكٸندٸك. قىتايدا اەس بار, ٶزبەكستان قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋدە. مەن دە ۇرپاعىمنىڭ جارقىن بولاشاعىن ويلاي وتىرىپ, اەس سالۋ ٸسٸن قولدايمىن, – دەدٸ ول.
قازٸر اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىنا قىزمەت كٶرسەتۋ ٷشٸن جوعارى بٸلٸكتٸ مامانداردى دايارلاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. بۇل تۋرالى دا ساراپشىلار جان-جاقتى ايتىپ بەردٸ.
الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى قوعامدىق تالقىلاۋدا بەيبٸت اتوم ەنەرگەتيكاسىنا قارسى ەمەستٸگٸن بٸلدٸردٸ. اەس سالۋ يدەياسىن ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ ارداگەرلەرٸ دە قولداپ, ەنەرگەتيكالىق داعدارىستان شىعۋدىڭ جالعىز شەشٸمٸ وسى ەكەنٸن سەنٸمدٸلٸكپەن جەتكٸزدٸ. قوعام قايراتكەرلەرٸ اەس قازاقستاندىقتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىراتىنىن, ال جاستار جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ دامۋىن اتوم ەنەرگەتيكاسىمەن بايلانىستىراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
قوناەۆتاعى جارييا تالقىلاۋ قازاقستاندىق قوعامنىڭ اتوم ەنەرگەتيكاسىن ودان ەرٸ دامىتۋعا دايىن ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. جينالعاندار ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا زاماننىڭ, ياعني اتام ەنەرگەتيكاسى دەۋٸرٸنٸڭ تابالدىرىعىندا تۇرعانىن, ونى بولاشاق ۇرپاق ٷشٸن ەنگٸزٸپ, دامىتۋ اسا قاجەت ەكەنٸن العا تارتىپ, جوبانى بٸراۋىزدان قولدادى.
