ەرەكشە شام قازۇۋ جانىنداعى ەكسپەريمەنتتٸك جەنە تەورييالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا جاسالعان.
جوبا اۆتورلارى – فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى مەرلان دوسبولاەۆ, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ جاس عالىمدارى ساعي ورازباەۆ, ەربولات ٷسەنوۆ, الماسبەك ٶتەگەنوۆ جەنە ايزادا قوجاحمەتوۆا.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, شامدى جاساپ شىعارۋ تەحنولوگيياسىندا ايتارلىقتاي ٶزگەرٸس جوق. ەڭ باستىسى – ەنەرگييانى ٷنەمدٸ پايدالانۋعا باسىمدىق بەرۋ جەنە رەسۋرستاردى ۇتىمدى ەرٸ تيٸمدٸ پايدالانۋ.
– بۇل يننوۆاتسييالىق ٶندٸرٸستٸڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ليۋمينەستسەنتتٸ شامداردىڭ تەحنيكالىق سيپاتتامالارىن جاقسارتاتىن نانوبٶلشەكتەردٸ قوسۋ تەحنولوگيياسىنا نەگٸزدەلگەن. ول ٷلكەن شىعىندى قاجەت ەتپەيدٸ. بۇل تەحنولوگييانىڭ قازاقستاندا بالاماسى جوق. بٸزدٸڭ ٶنٸمنٸڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ مەن جاڭالىعى وسىندا. ەنەرگييا ٷنەمدەگٸش شامنىڭ ٷلگٸلەرٸ بارلىق سىناقتاردان سەتتٸ ٶتٸپ, ارنايى سەرتيفيكاتتارعا يە بولدى, – دەيدٸ جوبا اۆتورلارىنىڭ بٸرٸ مەرلان دوسبولاەۆ.
بٷگٸندە ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ەكسپەريمەنتتٸك جەنە تەورييالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جىلىنا ٷش مىڭ شامعا دەيٸن شىعارۋعا قاۋقارلى. شامداردىڭ فورمالارى مەن ٷلگٸلەرٸ دە ەرتٷرلٸ. عالىمداردىڭ بولجامىنشا, جىلىنا جاڭا ٶنٸمنٸڭ 200 مىڭ داناسى تۇتىنۋشىلارعا جەتپەك.
– جوعارى ساپا, ٶنٸمنٸڭ نارىقتاعى قۇنىنىڭ تٶمەندٸگٸ مەن شامنىڭ يننوۆاتسييالىق كومپونەنتٸنٸڭ بولۋى – ونىڭ بەسەكەلٸك قابٸلەتٸن ارتتىرادى, – دەيدٸ جوبا اۆتورلارى.
يدەيا اۆتورلارىنىڭ بٸرٸ – قازۇۋ-دىڭ پوستدوكتورانتى جەنە ينستيتۋتتىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ ساعي ورازباەۆ. ول فرانتسييا, گەرمانييا, ۆەنگرييا, جاپونييا, رەسەي, بەلارۋس ەلدەرٸنٸڭ كٶپتەگەن جەتەكشٸ عىلىمي ورتالىقتارىنداعى عالىمدارمەن تىعىز شىعارماشىلىق قارىم-قاتىناس جاسايدى. ونىڭ 100-دەن اسا عىلىمي جۇمىسى شەتەلدٸك باسىلىمداردا جارييالانعان. سونداي-اق ول 4 يننوۆاتسييالىق پاتەنت پەن بٸر ەۋرازييالىق پاتەنتتٸڭ يەگەرٸ. ساعي ورازباەۆ فرانتسييانىڭ ورلەان پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە عىلىمي تاعىلىمدامادان ٶتكەن. ٸزدەنۋشٸ جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى سالاسىنداعى ٷزدٸك جۇمىسى ٷشٸن جاس عالىمدارعا ارنالعان د. ا. قوناەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ جەنە تالانتتى جاس عالىمدارعا ارنالعان عىلىمي ستيپەندييانىڭ جەنە «قازۇۋ-دىڭ ٷزدٸك جاس عالىمى» ديپلومىنىڭ يەگەرٸ. سونداي-اق بٸرنەشە ٷزدٸك جوبالاردىڭ جەڭٸمپازى.
ال PhD دوكتور الماسبەك ٶتەگەنوۆ ۆيگنەر اتىنداعى ۆەنگرييا اكادەميياسىندا جەنە جاپونييانىڭ كيوتو تەحنولوگييالار ينستيتۋتىندا عىلىمي تاعىلىمدامالاردان ٶتكەن. بٸرنەشە رەت بەدەلدٸ حالىقارالىق كونفەرەنتسييالاردا باياندامالار جاساعان. ول – جاس عالىمدارعا ارنالعان د. ا. قوناەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ جەنە تالانتتى جاس عالىمدارعا ارنالعان عىلىمي ستيپەندييانىڭ يەگەرٸ. بٸرنەشە ٶنەرتابىس پاتەنتٸنٸڭ اۆتورى.
ايتا كەتەيٸك, ەرەكشە شامدى شىعارعان ەكسپەريمەنتتٸك جەنە تەورييالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى فيزيكانىڭ ەرتٷرلٸ سالاسىندا عىلىمي جەنە عىلىمي-تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر جٷرگٸزەدٸ. عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى اتقارۋدا ٷلكەن تەجٸريبەلەرٸ بار ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرٸ 500-دەن استام پاتەنت پەن اۆتورلىق كۋەلٸكتەردٸڭ اۆتورلارى. ينستيتۋت جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى سالاسىنداعى ٸرگەلٸ جەنە قولدانبالى زەرتتەۋلەر بويىنشا بەلسەندٸ جارييالانىمدار جاعىنان دا ٷنەمٸ الدىڭعى ورىندا.
