قازاقستان قارجىگەرلەرٸ قاۋىمداستىعى (ققق) جانىنداعى ساراپتاما ورتالىعى 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ بانك سەكتورىنا جاسالعان شولۋدى ۇسىندى. وعان سەيكەس, 2024 جىلى قازاقستاندىق بانكتەر كرەديت بەرۋدٸ ەكٸ تاڭبالى ٶسٸممەن اياقتاپ, وڭ نەتيجە كٶرسەتتٸ. الايدا, ساراپشىلار بۇل رەتتە بيىل جاعداي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتەدٸ. بۇعان ينفلياتسييانىڭ قايتا ٶرشۋٸ جەنە سوعان بايلانىستى بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ تاعى جوعارىلاۋ ىقتيمالدىلىعى تٷرتكٸ بولۋى مٷمكٸن, دەپ جازادى Dalanews.kz.
"2024 جىلدىڭ ٸشٸندە بانكتەردٸڭ جالپى سسۋدالىق پورتفەلٸ 20 پايىزعا ارتتى, بۇل كٶرسەتكٸش تٸپتٸ وسى سەكتورداعى اكتيۆتەردٸڭ ورتاشا ٶسٸمٸنەن (+19,7%) سەل اسىپ تٷستٸ. مۇنداي سەرپٸن, نەگٸزٸنەن, بيزنەسكە بەرٸلەتٸن نەسيە كٶلەمٸنٸڭ 16,3 پايىزعا, ال حالىققا بەرٸلەتٸن تۇتىنۋشىلىق جەنە ٶزگە دە بٶلشەك زايمداردىڭ 23,9 پايىزعا ۇلعايۋىمەن بايلانىستى بولدى", - دەيدٸ ققق ساراپشىلارى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كٶرسەتكٸشتەرگە بٸرنەشە فاكتور ىقپال ەتكەن:
- الدىمەن قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ جالپى ٶسٸم قارقىنى ەلەۋلٸ رٶل اتقاردى. 2024 جىلى ٸشكٸ جالپى ٶنٸم 4,8 پايىزدىق مەجەگە جەتتٸ. كەسٸپورىندار مەن شاعىن بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ تابىسى ورتا ەسەپپەن 16,8 پايىزعا ۇلعايدى, بۇل ولاردىڭ ينۆەستيتسييالىق جەنە اينالىم قاراجاتىنا دەگەن سۇرانىسىن كٷشەيتكەن.
- سونىمەن قاتار, بانكتەر جاڭا تسيفرلىق شەشٸمدەر ەنگٸزٸپ, نەسيە رەسٸمدەۋدٸ وڭتايلاندىردى. ونلاين-سكورينگ جٷيەلەرٸ بۇرىنعىعا قاراعاندا كٶپ كليەنتتٸ قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرسە, ەرتٷرلٸ ماركەتينگتٸك اكتسييالار مەن پروتسەنتسٸز بٶلٸپ تٶلەۋ ۇسىنىستارى دا حالىقتى نەسيە الۋعا ىنتالاندىردى.
- ٷكٸمەتتٸڭ جەڭٸلدەتٸلگەن يپوتەكالىق باعدارلامالارى, ەڭبەكاقىنىڭ 13,1 پايىزعا ٶسۋٸ جەنە حالىق سانىنىڭ تابيعي ۇلعايۋى – بارلىعى دا تۇتىنۋشىلىق نەسيەگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىردى. نەتيجەسٸندە 300 مىڭعا جۋىق جاڭا كليەنت بانك سەكتورىنىڭ قىزمەتٸن تۇتىنۋعا كٶشتٸ.
- جىل بويى بيزنەسكە نەسيە بەرۋ ستاۆكالارىنىڭ بٸرتٸندەپ تٶمەندەۋ ٷردٸسٸ بايقالدى, بٸراق جىلدىڭ سوڭىنا قاراي بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ جوعارىلاۋى كەرٸ ەسەرٸن بەرە باستادى. ونسىز دا جوعارى مٶلشەرلەمە كەي كەزەڭدەردە ماركەتينگتٸك ۇسىنىستار ارقىلى جاساندى تٷردە تٶمەندەتٸلدٸ.
- الايدا جالپى جٷيەگە كٶز سالساق, بانكتەر اكتيۆتەرٸنٸڭ كٸرٸستٸلٸگٸ دە, مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ قۇنى دا 2022 جىلدان بەرگٸ تۇراقتى ٶسٸمٸن توقتاتىپ, 2024 جىلدىڭ سوڭىندا تٶمەندەي باستادى. بۇل كٶبٸنە, نارىقتاعى قاتاڭ بەسەكە جەنە رەتتەۋشٸ ورگانداردىڭ ەنگٸزگەن تالاپتارى ەسەبٸنەن ورىن الدى.
- تەۋەكەلدەر دەڭگەيٸ دە بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە ازايعان. ٶيتكەنٸ سەكتور بويىنشا NPL ٷلەسٸ 3,1 پايىزدىڭ ماڭايىندا تۇراقتاپ تۇر, ال نەسيە پورتفەلٸنٸڭ ٶزٸ ەكٸ تاڭبالى ٶسٸم كٶرسەتتٸ. ساراپشىلار سەكتورداعى «تەۋەكەل باعاسىنىڭ» 6,4 پايىزدان 5,8 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەگەنٸن ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ, بۇعان ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋى مەن كەسٸپورىندار جاعدايىنىڭ جاقسارۋى ىقپال ەتتٸ. مۇنداي جاعداي بانكتەردٸڭ شىعىن رەزەرۆتەرٸن ازايتىپ, نەسيەلەۋ اۋقىمىن ساقتاپ قالۋىنا مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇل ارادا قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸ بوس ٶتٸمدٸلٸك كٶلەمٸنٸڭ جوعارى ەكەنٸنە نازار اۋدارادى: جوعارى ٶتٸمدٸ اكتيۆتەردٸڭ ٷلەسٸ اكتيۆتەردٸڭ 29,6 پايىزىنا جەتكەن. دەمەك, نارىقتا قارجى جەتكٸلٸكتٸ, بۇل 2025 جىلى دا نەسيە نارىعىنىڭ قارقىنىن قولداي الادى دەگەن بولجامدى كٷشەيتٸپ وتىر.
- بانك مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ نەگٸزگٸ ارتۋ كٶزٸ – كليەنتتٸك سالىمدار (92%) بولدى. حالىقتىڭ جەنە كەسٸپورىنداردىڭ كٸرٸسٸ ۇلعايعاندىقتان, بانكتەرگە قۇيىلاتىن قاراجات كٶلەمٸ دە ارتتى. بۇعان قوسا, تارتىمدى مٶلشەرلەمەلەر, سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر جەنە كاپيتالداندىرىلاتىن سىياقىلار ەسەر ەتتٸ.
- بيزنەستٸڭ جالپى ٶسٸمٸ, پورتفەلدەردٸڭ تۇراقتى ساپاسى جەنە پايىزدىق مارجا (6,7%) سەكتور كٸرٸسٸنٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتتٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە ونىڭ كاپيتالداندىرۋ دەڭگەيٸنە (+29,6%) پايدالى ەسەر ەتتٸ.
- سالىمدارعا قوسا «ۇزاق اقشانىڭ» ٷلەسٸ دە ارتقانى بايقالدى: مىسالى, جيناق تٷرٸندەگٸ سالىمدار بٸر جىل ٸشٸندە 1,3 تريلليون تەڭگەگە كٶبەيدٸ, ال بانكتەردٸڭ وبليگاتسييالىق مٸندەتتەمەلەرٸ 385 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايدى. مۇنىڭ بەرٸ بانك جٷيەسٸنە ۇزاق مەرزٸمدٸ نەسيەلەر بەرە الۋعا قولايلى مٷمكٸندٸك تۋعىزۋى تيٸس.
- كٸرٸستٸڭ ۇلعايۋىمەن قاتار كاپيتالداندىرۋمەن سالىستىرعاندا كتس تٶلەمٸ بويىنشا شىعىستار — 39,2% - عا, 324,3 ملرد تەڭگەدەن 451,4 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى. وسىعان وراي, كتس بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تٷسەتٸن بارلىق تٷسٸمدەردەگٸ ەدب ٷلەسٸ 8,3% - دان 12,4% - عا دەيٸن ارتتى.
- سەكتوردىڭ قارجىلىق نەتيجەلەرٸ مەن كاپيتالداندىرۋىنىڭ جاقسارۋى رەيتينگتٸك اگەنتتٸكتەردٸڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸندە دە كٶرٸنٸس تاپتى: 2024 جىلى ولار بانكتەردٸڭ رەيتينگتەرٸن 13 ەسە ارتتىرىپ, ولاردىڭ التاۋىنداعى بولجامداردى جاقسارتا وتىرىپ, قايتا قارادى. سونىمەن قاتار, S & P ەكٸنشٸ جىل قاتارىنان بانك سەكتورىنىڭ ەلدٸك جەنە سالالىق تەۋەكەلدەرٸن باعالاۋدا كٶرسەتكٸشتەردٸ جاقسارتتى.
الداعى كەزەڭگە قاتىستى ساراپشىلار بٸرقاتار قاۋٸپ-قاتەردٸ دە ەسكەرۋدٸ جٶن سانايدى. بٸرٸنشٸدەن, ەل ٸشٸندە ينفلياتسييانىڭ قايتا ٶرشۋٸ جەنە سوعان بايلانىستى بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ تاعى جوعارىلاۋى ىقتيمال, بۇل كرەديتتەردٸڭ قۇنىن ٶسٸرەدٸ. ەكٸنشٸدەن, مٸندەتتٸ رەزەرۆ نورمالارىنىڭ كٷشەيۋٸ بانكتەردٸڭ قولىنداعى ٶتٸمدٸلٸكتٸ شەكتەۋٸ مٷمكٸن. بۇل ٶز كەزەگٸندە "ەڭ كەمٸ 20 پايىزدىق نەسيە ٶسٸمٸنە" قول جەتكٸزۋ جوسپارىنا كەدەرگٸ جاساۋى عاجاپ ەمەس. بۇعان قوسا, نەسيەگە جٷگٸنەتٸن كەسٸپورىنداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, ساۋدا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا شوعىرلانعانى بەلگٸلٸ. بۇل سالالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ كاپيتال سىيىمدىلىعى جوعارى جەنە پايىزدىق مٶلشەرلەمەگە ٶتە سەزٸمتال. ياعني نەسيە ستاۆكالارى تىم كٶتەرٸلسە, قولعا الىنعان جوبالار كەيٸنگە شەگەرٸلۋٸ نەمەسە تٸپتٸ توقتاتىلۋى ىقتيمال.
سوعان قاراماستان, ساراپشىلار بانك جٷيەسٸندە ەلٸ دە ٶتٸمدٸلٸكتٸڭ جەتكٸلٸكتٸ ەكەنٸن, مۇنداي كٶلەم نارىقتىڭ نەسيەگە دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا مول مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن باسا ايتادى. بيۋدجەت كٸرٸستەرٸنٸڭ ارتۋى جەنە بيزنەستٸڭ تۇراقتى تابىسقا قول جەتكٸزۋٸ بانكتەردٸڭ دەپوزيتتٸك قورجىنىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋدە. ونىڭ ٷستٸنە, ۇزاقمەرزٸمدٸ رەسۋرس بازاسىنىڭ ۇلعايۋى (جيناق تٷرٸندەگٸ سالىمدار, وبليگاتسييالار) نارىققا قوسىمشا سەرپٸن بەرمەك. بۇل, ەسٸرەسە, ەكونوميكانىڭ اۋقىمدى ينۆەستيتسييانى قاجەت ەتەتٸن سالالارىن نەسيەلەۋ ٷشٸن ماڭىزدى.
"جالپى العاندا, 2024 جىلى قازاقستاندىق بانكتەر كرەديت بەرۋدٸ ەكٸ تاڭبالى ٶسٸممەن اياقتاپ, وڭ نەتيجە كٶرسەتتٸ. ەكونوميكادا سۇرانىس تا, قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ نەسيە بەرۋ دايىندىعى دا ارتىپ وتىر. الداعى جىلى ماكروەكونوميكالىق احۋال, اقشا-نەسيە ساياساتى جەنە بانك نارىعىنداعى بەسەكەلەستٸك سەكتوردىڭ دامۋ قارقىنىن ايقىندايدى. ۇلتتىق بانكتٸڭ جٷرگٸزەتٸن قاتاڭ رەتتەۋ شارالارى مەن باستامالارى, مىسالى, نەسيە مٶلشەرلەمەسٸن ۇستاپ تۇرۋ نە رەزەرۆ نورمالارىن ٶزگەرتۋ سيياقتى تەتٸكتەر كرەديت نارىعىنا ىقپال ەتپەي قويمايدى. سوعان وراي ساراپشىلار 2025 جىلى دا نەسيە اۋقىمى ٶسەدٸ دەپ كٷتەدٸ, الايدا ناقتى قارقىن بازالىق مٶلشەرلەمە ساياساتىنا جەنە ينفلياتسييالىق جاعدايعا بايلانىستى بولماق", - دەيدٸ ساراپشىلار.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "2024 جىلى قازاقستاندىق تٶرت بانكتٸڭ اكتسيونەرلەرٸ قۇرامىندا اۋىس-تٷيٸس بولدى" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن.
