قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015 جىلعى 18 قاراشاداعى «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس تۋرالى» زاڭىنىڭ التىنشى بابىندا بۇل تەرميننٸڭ مەنٸ ناقتى ايقىندالعان.
«سىبايلاس جەمقورلىق – جاۋاپتى مەملەكەتتٸك لاۋازىمدى اتقاراتىن ادامداردىڭ, سونداي-اق مەملەكەتتٸك فۋنكتسييالاردى ورىنداۋعا ۋەكٸلەتتٸك بەرٸلگەن ازاماتتاردىڭ, مەملەكەتتٸك فۋنكتسييالاردى ورىنداۋعا ۋەكٸلەتتٸك بەرٸلگەن ادامدارعا تەڭەستٸرٸلگەندەردٸڭ, لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ٶزدەرٸنٸڭ قىزمەتتٸك (لاۋازىمدى) ٶكٸلەتتٸكتەرٸن جەنە سوعان بايلانىستى مٷمكٸندٸكتەردٸ زاڭسىز پايدالانۋى نەمەسە ولاردى الۋ ماقساتىندا زاڭسىز پايدالانۋى سىبايلاس جەمقورلىق بولىپ تابىلادى. بۇعان جەكە ٶزٸ نەمەسە دەلدال ارقىلى ٶزٸنە نەمەسە ٷشٸنشٸ تۇلعالارعا مٷلٸكتٸك (مٷلٸكتٸك ەمەس) يگٸلٸكتەر مەن ارتىقشىلىقتار الۋ, سونداي-اق جەڭٸلدٸكتەر مەن ارتىقشىلىقتار بەرۋ ارقىلى وسى تۇلعالارعا پارا بەرۋ دە كٸرەدٸ».
قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا, سىبايلاس جەمقورلىق – قىزمەت بابىن جەنە ٶكٸلەتتٸگٸن اسىرا پايدالانۋ, پارا بەرۋ نەمەسە الۋ. سونىمەن قاتار, لاۋازىمدى ازاماتتاردىڭ مٷلٸكتٸ, قىزمەت كٶرسەتۋدٸ نەمەسە كەز كەلگەن جەڭٸلدٸكتەر مەن ارتىقشىلىقتاردى زاڭسىز الۋعا ەكەپ سوقتىراتىن ەرەكەتٸ دە, ەرەكەتسٸزدٸگٸ دە سىبايلاس جەمقورلىق دەپ تانىلۋى مٷمكٸن.
شەنەۋنٸكتٸڭ زاڭسىز ەرەكەتٸ جالپى مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ بەدەلٸنە كەرٸ ەسەر ەتٸپ, حالىقتىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸن تٶمەندەتەتٸنٸ ەبدەن دەلەلدەنگەن. شەنەۋنٸكتٸڭ ەرتٷرلٸ ۇيىمداردىڭ ارتىقشىلىقتارىن ٷنەمٸ پايدالانۋىن دا, اقىلى قىزمەتتەردٸ تەگٸن الۋىن دا جەمقورلىق دەپ اتاۋعا بولادى.
سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ تاريحى دا تەرەڭنەن تامىر تارتادى. بۇل قۇبىلىس ادامزاتتىڭ بٷكٸل ٶركەنيەتٸ بويىمەن بٸرگە جاساپ كەلەدٸ. بۇل تۋرالى العاشقى ەسكەرتۋلەر ەڭ ەجەلگٸ مەملەكەتتەردە دە كەزدەسەدٸ: مەسوپوتامييا, قازٸرگٸ يراك پەن سيرييا اۋماعىندا دا بولعان. شۋمەر قالاسى سول كەزدەگٸ ەڭ اتاقتى جەنە قۋاتتى ورتالىق بولعانىن بٸلەمٸز, سول كەزدە دە ەدٸل جەنە ەدٸلەتسٸز سالىقتار دٷنيەگە كەلدٸ.
سىبايلاس جەمقورلىق ۇنامدى بولۋ ٷشٸن سىيلىق بەرۋ ەدەتٸنەن باستالادى دەگەن پٸكٸر دە بار. كەيٸنٸرەك وسىنداي پروبلەمالار ەجەلگٸ ەگيپەتتە, ەجەلگٸ ريمدە, گرەتسييادا جەنە ورتاعاسىرلىق مەملەكەتتەردە دە كەزدەسٸپ جاتتى.
سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستەگٸ بەتبۇرىس, دەلٸرەك ايتساق, قوعامنىڭ وعان دەگەن كٶزقاراسىن ەۋروپا مەن اقش-تا ون سەگٸزٸنشٸ عاسىردىڭ سوڭىندا باستالدى دەپ ساناۋعا بولادى. سودان كەيٸن مەملەكەتتٸك بيلٸك وعان باعىناتىن ادامداردىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن ٶمٸر سٷرە باستادى, سول سەبەپتٸ بيلٸككە باعىنىشتىلار شەنەۋنٸكتەردٸڭ زاڭداردى بۇلجىتپاي ورىنداۋىنا ايىرباس رەتٸندە بيلٸكتٸ قولدايدى دەگەن ليبەرالدىق ۇراندار دٷنيەگە كەلدٸ.
1787 جىلى قابىلدانعان اقش كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس, پارا الۋ اقش پرەزيدەنتٸن يمپيچمەنتتەۋگە بولاتىن قىلمىس بولىپ سانالدى. ساياسي پارتييالاردىڭ جۇمىسى مەن مەملەكەتتٸك رەتتەۋدٸڭ كٷشەيۋٸنە قاراي ساياسي ەليتا مەن ٸرٸ بيزنەس اراسىنداعى سٶز بايلاسۋ ەپيزودتارى جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋداراتىن بولدى.
جيىرماسىنشى عاسىردىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىنان باستاپ سىبايلاس جەمقورلىق حالىقارالىق پروبلەماعا اينالدى. ٶيتكەنٸ, سول تۇستا جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنٸكتەردٸڭ پارا الۋى كەڭ ەتەك الدى. بۇل, سونداي-اق بٸر ەلدەگٸ سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ كٶپتەگەن باسقا ەلدەردٸڭ دامۋىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزە باستاۋىنا ەكەلدٸ.
1990 جىلدارداعى بۇرىنعى سوتسياليستٸك رەسپۋبليكالارداعى رەجيمنٸڭ ٶزگەرۋٸ شەكتەن شىققان تەرٸس پيعىلمەن قاتار جٷردٸ. Financial Times گازەتٸنٸڭ 1995 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى سانىندا 1995 جىل «جەمقورلىق جىلى» دەپ جارييالاندى. سونداي-اق, بٸلٸمدٸ ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا بۇۇ 9 جەلتوقسان – حالىقارالىق سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس كٷنٸن بەلگٸلەدٸ.
قازاقستاندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس تاريحىن ەكٸ كەزەڭگە بٶلٸپ قاراستىرۋعا بولادى
بٸرٸنشٸ كەزەڭ – «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1998 جىلعى 2 شٸلدەدەگٸ №267-ٸ زاڭى قولدانىستا بولعان 1998 جىلدان 2015 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭ. بۇل كەزەڭدٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ الۋ كەزٸندە كٷندەلٸكتٸ سىبايلاس جەمقورلىققا ىقپال ەتەتٸن جاعدايلاردى جويۋ ٷشٸن كٷرەس جٷرگٸزٸلگەن ۋاقىت رەتٸندە سيپاتتاۋعا بولادى.
قازاقستاندىقتار بٸلٸم بەرۋ جەنە مەديتسينالىق مەكەمەلەردە, سونىڭ ٸشٸندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا انىقتاما الۋ جەنە مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ الۋدى جەدەلدەتۋ بارىسىندا سىبايلاس جەمقورلىق فاكتٸلەرٸنە جيٸ تاپ بولدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا «ەلەكتروندىق ٷكٸمەت» ارقىلى ونلاين فورماتتا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ, مىسالى, مەكەنجاي انىقتاماسىن, جەكە كۋەلٸكتٸ نەمەسە تٶلقۇجاتتى جەنە تاعى باسقالاردى الۋعا بولادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 80 پايىزدان استامى egov.kz پورتالى مەن حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارى ارقىلى كٶرسەتٸلەدٸ.
ەكٸنشٸ كەزەڭ 2015 جىلدان باستاپ بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن قولدانىستا بار جاڭا زاڭ – «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015 جىلعى 18 قاراشاداعى №410-V زاڭى قابىلدانعان كەزەڭدٸ قامتيدى. بۇل قۇجات قازاقستانداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەستٸڭ پرينتسيپتەرٸ مەن ەدٸستەرٸن قايتا قاراستىرادى.
جاڭا زاڭ ٶتە ماڭىزدى ترانسفورماتسييانى قامتيدى – رەپرەسسييالىق ەدٸستەر مەن جازالاۋ شارالارىنان سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جاعدايلارى مەن سەبەپتەرٸن جويۋعا كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٶشۋ دەپ ۇققان جٶن. بۇل بيزنەستەگٸ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىلدىڭ باستاۋى بولدى. لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋعا قاتىسۋ كەزٸندە پارا الۋ, پارا بەرۋ, «قايتارىپ الۋ» فاكتٸلەرٸ ەرەكشە باقىلاۋعا الىندى. اقشا اينالىمى ميللياردتاعان اقش دوللارىمەن ەسەپتەلگەن كەلٸسٸم-شارتتاردى جاساۋ كەزەڭٸندە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور دا نازار اۋداردى.
سونداي-اق, وسى كەزەڭنٸڭ ٶتە ماڭىزدى سەتٸ «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸ» سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتٸنٸڭ مامانداندىرىلعان ۋەكٸلەتتٸ ورگانى – انتيكوردىڭ قۇرىلۋى بولدى. بۇعان دەيٸن ٶز قۇزىرەتٸ شەگٸندە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ, جولىن كەسۋ جەنە الدىن الۋدى ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ورگاندارى, ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى, پروكۋراتۋرا, مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ شەكارا قىزمەتٸ جٷزەگە اسىردى.
جاڭا زاڭنىڭ كٷشٸنە ەنۋٸمەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەستٸڭ نەگٸزگٸ سۋبەكتٸسٸنە اينالدى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ پارا الۋ فاكتٸلەرٸمەن تٸكەلەي انتيكور اينالىسادى. اگەنتتٸك ٶز كەزەگٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە تٸكەلەي باعىنادى جەنە ەسەپ بەرەدٸ. اگەنتتٸكتٸڭ بٶلٸمشەلەرٸ قازاقستاننىڭ وبلىس ورتالىقتارىندا دا ٶكٸلدٸك ەتەدٸ.
ناقتى ستاتيستيكاعا جٷگٸنسەك, ٶتكەن جىلى سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەسٸپ, ونىڭ دەڭگەيٸن دٷنيەجٷزٸندە زەرتتەيتٸن حالىقارالىق Transparency International ۇيىمىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىقتى قابىلداۋ يندەكسٸندە قازاقستان 180 ەلدٸڭ ٸشٸندە 102-ورىنعا يە بولدى. Transparency International قولداناتىن 0-دەن 100 بالعا دەيٸنگٸ شكالا بويىنشا, 0 – سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيٸنٸڭ جوعارىلاۋىن, ال 100 – سىبايلاس جەمقورلىق ەپيزودتارىنىڭ مٷلدەم جوقتىعىن بٸلدٸرەدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى 37 بالل جينادى. وسىنداي دەرەكتەرمەن ەلٸمٸز ورتالىق ازييادا كٶشباسشىعا اينالدى.
Transparency International ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, جالپى ەلەمدٸك قوعامداستىق پاندەمييا كەزٸندە حالىق پەن بيزنەستٸ قولداۋ بويىنشا كەشەندٸ شارالار قابىلداعان قازاقستان باسشىلىعىنىڭ قىزمەتٸن وڭ باعالايدى. سونىڭ ٸشٸندە ەل ٷكٸمەتٸ سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىن جاساعانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتەتٸن تٷزەتۋلەر قابىلدادى. الايدا قازاقستاندىق شەنەۋنٸكتەردٸڭ اشىقتىق پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارى تۋرالى اقپاراتقا قول جەتكٸزۋگە بايلانىستى دەموكراتييالىق بوستاندىقتارىن بۇزدى, جۋرناليستەردٸڭ, سونداي-اق قۇقىق قورعاۋشىلار مەن ازاماتتىق قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ قىزمەتٸنە نەگٸزسٸز شەكتەۋلەر جاسادى. سونىمەن قاتار, ASPIR ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2021 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەل ازاماتتارىنىڭ كوررۋپتسيياعا قارسى اگەنتتٸك قىزمەتكەرلەرٸنە سەنٸمٸ شامالى ٶستٸ – 25-پايىزعا دەيٸن, ال بٶلٸم جۇمىسىنىڭ زاڭدىلىعىنا سەنٸمدٸ ەمەستەردٸڭ پايىزى 1,8 دەڭگەيٸندە قالدى.
Transparency International ۇيىمىنىڭ زەرتتەۋٸنە سەيكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنە تٸكەلەي باعىناتىن انتيكور دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنا باسا نازار اۋدارعان. ال مۇناي-گاز, قارجى جەنە قۇرىلىس سالالارى ونىڭ نازارىنان تىس قالىپ كەلگەن.
«2022 جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا 1200-دەن استام سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى تٸركەلٸپ, 750-گە جۋىق لاۋازىمدى تۇلعا ەشكەرەلەندٸ. كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكامەن كٷرەسۋدٸڭ تيٸمدٸ جولدارىنىڭ بٸرٸ قازاقستاننىڭ ەۋروپا كەڭەسٸنٸڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىلمىستىق-قۇقىقتىق كونۆەنتسيياسىنا قوسىلۋى بولماق». – دەدٸ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى ولجاس بەكتەنوۆ سول تۇستا.
سالىستىرۋ ٷشٸن ايتايىق, 2021 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا 1005 سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جاسالىپ, 658 ازامات قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى, بۇل ونىڭ الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارى سانىنىڭ ارتقانىن كٶرسەتۋٸ مٷمكٸن.
«سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەسۋدٸڭ ەڭ تيٸمدٸ ەدٸسٸ, مەنٸڭ ويىمشا, تەك قانا قىلمىستىق كودەكس بولۋى كەرەك جەنە سولاي بولىپ قالا بەرەدٸ. وندا پاراقورلىققا بارعانداردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋ, ناقتى جازاعا كەسۋ, كەيٸننەن مەملەكەتتٸك قىزمەتكە تىيىم سالۋمەن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ قاۋپٸ قاراستىرىلعان. بۇل – ەڭ تيٸمدٸ ەدٸس. الايدا, 1990-2000 جىلدار تۋرالى ايتاتىن بولساق, ەرينە, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ قۇرامداس بٶلٸگٸ بٷگٸنگٸمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي تٶمەندەدٸ, بٸراق سوڭعى بٸرنەشە جىلدا سونداي ايىرماشىلىق جوق», - دەيدٸ استاناداعى زاڭ كەڭەسشٸلەرٸ پالاتاسىنىڭ قۇرىلتايشىسى تٶلەگەن بولتانوۆ.
قازاقستاندىق جەنە شەتەلدٸك زەرتتەۋشٸلەر حالىقتىڭ باسىم بٶلٸگٸ بەيتاراپ بولعانىمەن, كەيدە تٸپتٸ سىبايلاس جەمقورلىققا ٶزدەرٸ باراتىنىن ايتادى. بۇل دا وسى قۇبىلىسپەن سەتتٸ كٷرەسۋدە ەلەۋلٸ كەدەرگٸ تۋدىرادى. سىبايلاس جەمقورلىق قوعامنىڭ, مەملەكەتتٸڭ جەنە جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ مٷددەلەرٸنە وراسان, كەيدە ورنى تولماس زالال كەلتٸرەتٸندٸكتەن, مەملەكەت ٷشٸن سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ زارداپتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ عانا. سەبەبٸ, سىبايلاس جەمقورلىق مەملەكەتكە ٶزٸنٸڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ مٸندەتتەرٸن ورىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. سونىمەن قاتار تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى تارتۋدا بيلٸكتٸڭ جوعارى ەشەلوندارىنىڭ سەنٸمٸنە نۇقسان كەلتٸرەدٸ, ولاردىڭ زاڭدىلىعىنا كٷمەن تۋدىرادى, سوت جٷيەسٸنە دەگەن سەنٸمدٸ كەمٸتەدٸ, جالپى دەموكراتيياعا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ, حالىقتى سايلاۋعا قاتىسۋ ىنتاسىنان ايىرادى.
مۇنداي ولقىلىقتاردى جويۋ كەشەندٸ شارالار قابىلداۋدى تالاپ ەتەدٸ, اتاپ ايتقاندا:
- ازاماتتاردىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا تەرٸس كٶزقاراسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت;
- مەملەكەتتiك قىزمەتشiلەردiڭ, ونىڭ iشiندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەسكە تiكەلەي قاتىساتىن ورگاندار ماماندارىنىڭ قارجىلىق قامتاماسىز ەتiلۋiن ارتتىرۋ كەرەك;
- قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كەسٸبي دەڭگەيٸن جەتٸلدٸرگەن جٶن;
- لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ كٸرٸستەرٸنە جەنە ولاردىڭ قىزمەتٸنٸڭ زاڭدىلىعىنا باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت;
- سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك پەن جازالاۋدىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك;
بيلٸكتەگٸ ادامداردىڭ ارتىقشىلىقتارى زاڭمەن ناقتى بەلگٸلەنۋٸ, ولاردىڭ قىزمەتٸن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ مينيمۋمنان اسپاۋى اسا ماڭىزدى.
سىبايلاس جەمقورلىقپەن تابىستى كٷرەسۋ ٷشٸن مۇقييات زەردەلەۋ جەنە تالداۋ, ونىڭ ٸشٸندە شەت ەلدەردەگٸ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس تەجٸريبەسٸن تالداۋ شارالارى تۇراقتى جٷرگٸزٸلٸپ تۇرعانى جٶن. مىسالى, جەمقور شەنەۋنٸكتەردٸڭ دەرەكتەر بازاسىن قالىپتاستىرۋعا بولادى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەستە بٸرقاتار بەلگٸلٸ قيىندىقتار بار, بٸراق ونىمەن قۇقىقتىق مەملەكەتتٸڭ قالىپتى جۇمىس ٸستەۋٸ ٷشٸن كٷرەسۋ كەزەك كٷتتٸرمەيدٸ. ونىمەن كٷرەستٸڭ تابىستىلىعى دۇرىس كٶزقاراسپەن, شارالار كەشەنٸمەن جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتپەن ايقىندالادى. بۇل كٷرەستە مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ٶزٸنٸڭ كٷش-جٸگەرٸن بٸرٸكتٸرۋ, وسى قوعامنىڭ قۇقىقتىق ساناسىن كٶتەرۋ قاجەت.
قازٸرگٸ تاڭدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ, ەسٸرەسە, ەلدەن زاڭسىز جولمەن شىعارىلعان جەنە تەركٸلەنگەن قارجى اكتيۆتەرٸن قايتارۋعا قاتىستى قىلمىستىق ٸستەردٸ تەرگەپ-تەكسەرۋ باعىتىندا بەلسەندٸ جۇمىسىن كٶرٸپ وتىرمىز. جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ – اتىشۋلى قازاق وليگارحتارىنىڭ تەرگەۋ يزولياتورلارىنا قامالۋى جەنە اباقتىعا جابىلۋى بولدى. بٸز بۇدان اگەنتتٸكتٸڭ الداعى ۋاقىتتا سىبايلاس جەمقورلىقتى بارىنشا ازايتۋعا قالاي بەت بۇرىپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرمىز.
